Στα τέλη Αυγούστου ο Αδωνις Γεωργιάδης χαρακτήριζε «μνημείο ανοησίας» τις 120 δόσεις. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υποστήριζε ότι είναι λαϊκισμός και ο Παύλος Μαρινάκης ότι όσοι υπόσχονται αυτή τη λύση «παίρνουν τα λεφτά από τη monopoly».
Ωστόσο, περίπου προ δεκαημέρου ο πρωθυπουργός, κάνοντας μια θεαματική κυβίστηση, εξήγγειλε ως κυβερνητική πρωτοβουλία τις 120 δόσεις (από τις 72 που είχε ψηφίσει). Και με τον τρόπο αυτό -εμμέσως πλην σαφώς- παραδέχτηκε ότι από εσφαλμένη εκτίμηση ή από αλαζονεία δεν υιοθετούσε την πρόταση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που πιεστικά ζητούσε να την κάνει αποδεκτή.
Μάλιστα, πριν από δύο ημέρες δόθηκε στη διαβούλευση το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με βασικό πυρήνα την ενίσχυση της προστασίας των οφειλετών και την αυστηρότερη εποπτεία των servicers. Στον πυρήνα του νομοσχεδίου βρίσκονται δεκαέξι παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος. Οκτώ για την προστασία των οφειλετών και την ενίσχυση των ρυθμίσεων και οκτώ για τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Αποσπασματικές διορθώσεις
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η θέσπιση μιας νέας τυποποιημένης διαδικασίας διμερούς ρύθμισης, σε αντικατάσταση του Κώδικα Δεοντολογίας.
Συγκεκριμένα, ο πιστωτής οφείλει να απαντήσει εντός τριών μηνών, ενώ ολόκληρη η διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες. Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής για απευθείας διμερή ρύθμιση.
Η αντιπολίτευση εξακολουθεί να αντιδρά και να απορρίπτει το κυβερνητικό σχέδιο, εκτιμώντας ότι έπειτα από επτά χρόνια αδράνειας επιχειρεί με αποσπασματικές διορθώσεις να παρουσιάσει ένα πλαίσιο που άφησε τους δανειολήπτες χωρίς επαρκή προστασία.
Από την πλευρά τους, ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ δεν μένουν αμιγώς στις καταγγελίες ενάντια στην κυβέρνηση, αλλά καταθέτουν δικές τους προτάσεις.
Κάποιες εξ αυτών έχουν κοινά σημεία, κάποιες άλλες σοβαρές αποκλίσεις και κάποιες τρίτες ερμηνεύονται ως πιο κοντινές με τον πολιτικό αντίπαλο. Η «Εφ.Συν.» τις κατέγραψε και τις παρουσιάζει, προκειμένου οι αναγνώστες να κάνουν συγκρίσεις και να βγάλουν συμπεράσματα.
ΕΛΑΣ:
«Ολιστικό πρόγραμμα» με τρία διαφορετικά εργαλεία
«Το σπίτι μένει. Το χρέος ρυθμίζεται. Ο πολίτης έχει δικαιώματα»: το τρίπτυχο αυτό καλύπτει η πρόταση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, όπως το διαμόρφωσαν ο Τομέας Στεγαστικής Πολιτικής και ο τομεάρχης του, δικηγόρος Δημήτρης Λυρίτσης.
Βασική αρχή της εν λόγω πρότασης είναι η επαναθεμελίωση προστασίας της πρώτης κατοικίας, νομοθετικά, με διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων.
Αυτό επιτυγχάνεται σε τρία επίπεδα:
● Συστήνεται δημόσιος φορέας επαναγοράς από τους servicers και τα funds των στεγαστικών δανείων των ευάλωτων οφειλετών, με διευρυμένα κριτήρια και ρύθμιση της οφειλής με δόση στο πλαίσιο των οικονομικών δυνατοτήτων τους.
● Αντικαθίσταται ο Εξωδικαστικός με νέο, με αλλαγή των κριτηρίων.
● Αλλάζει ο πτωχευτικός κώδικας με χορήγηση πραγματικής δεύτερης ευκαιρίας και αντικατάσταση της προστασίας χρήσης διαμισθώσεως με προστασία της κυριότητας της πρώτης κατοικίας.
Οσον αφορά τις 120 δόσεις, είναι αυτονόητο ότι η ΕΛΑΣ υποστηρίζει, με κάθε τρόπο, το εν λόγω μέτρο. Το είχε εξαγγείλει, άλλωστε, ο Αλέξης Τσίπρας από τη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται κατ’ ουσίαν για επαναφορά του καθεστώτος που είχε θεσπιστεί από τη δική του κυβέρνηση, το 2015 και το 2019. Μαζί με τις 120 δόσεις υπάρχει η ταυτόχρονη πρόβλεψη για διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων, όπως επίσης και για μικρό επιτόκιο που δεν θα ξεπερνά το 3%.
«Καλύπτονται όλες οι κατηγορίες και περιπτώσεις καλόπιστων δανειοληπτών που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους»
Αν και οι τελικές πινελιές δεν έχουν ακόμη μπει, το σχέδιο της Συμπαράταξης προβλέπει, όπως σημειώνουν στελέχη της, «ένα ενιαίο σύστημα προστασίας που κρατά την πρώτη κατοικία στην οικογένεια, μετατρέπει τον Εξωδικαστικό σε πραγματικό δικαίωμα βιώσιμης ρύθμισης και κατοχυρώνει Χάρτη Διαφάνειας και Δικαιωμάτων απέναντι σε τράπεζες, funds και servicers». Είναι προφανές –επισημαίνουν από τη λεωφόρο Αμαλίας– ότι η πρόταση αφορά «τον δανειολήπτη πρώτης κατοικίας, το νοικοκυριό σε πραγματική αδυναμία, τον μισθωτό, τον συνταξιούχο, τον αυτοαπασχολούμενο, τον αγρότη, τον ελεύθερο επαγγελματία, τη μικρή επιχείρηση, τον εγγυητή, τον συνοφειλέτη και τον κληρονόμο που αναλαμβάνει νόμιμα την οφειλή».
Πρακτικά αυτό που αλλάζει είναι: «Η πρώτη κατοικία μένει στην οικογένεια. Η δόση συνδέεται με το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα. Κάθε απόρριψη αποκτά πλήρη αριθμητική αιτιολογία. Ο πολίτης αποκτά δικαίωμα αντιπρότασης, διόρθωσης, ανεξάρτητης επανεξέτασης και ταχείας δικαστικής προστασίας. Η εκτέλεση γίνεται το τελευταίο στάδιο μιας ελεγμένης διαδικασίας».
Μάλιστα, «ο πρώτος συνολικός στόχος της αρχικής περιόδου είναι η ολοκληρωμένη προστασία 10.000 μοναδικών κατοικιών, με αρχικό συνολικό χρηματοδοτικό πλαίσιο 300 εκατ. ευρώ».
Τούτων δοθέντων, «η πτώχευση γίνεται λύση τελευταίου καταφυγίου και αποκτά πραγματικό περιεχόμενο δεύτερης ευκαιρίας». Για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, τα μεσαία οικονομικά στρώματα, τους αυτοαπασχολούμενους, τις ατομικές επιχειρήσεις και τους εγγυητές καθορίζονται δύο καθαρές διαδρομές: «διατήρηση της κυριότητας με μακροχρόνιο, δικαστικά επικυρωμένο σχέδιο» και «προστατευμένη επαναμίσθωση, με εισοδηματικά προσαρμοσμένο μίσθωμα, σαφή διάρκεια και πραγματικό δικαίωμα επαναγοράς».
Ενώ στο σκέλος της «τηλεφωνικής πολιορκίας», η ΕΛΑΣ προβλέπει τη θέσπιση ενός ορίου για τον πιστωτή, το fund, τον servicer και όλους τους εξωτερικούς συνεργάτες του: «Εως δύο μη ζητηθείσες τηλεφωνικές απόπειρες ανά κυλιόμενο τριακονθήμερο, με απόσταση τουλάχιστον επτά ημερών. Οι κλήσεις θα γίνονται μόνο Δευτέρα έως Παρασκευή, 10.00 – 18.00. Εξαιρούνται οι κλήσεις που ζητά ο ίδιος ο οφειλέτης και οι συμφωνημένες επανακλήσεις».
Συμπερασματικά, για το θέμα, ο τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής Δημήτρης Λυρίτσης δήλωσε στην «Εφ.Συν.» ότι «σε αντίθεση με άλλα κόμματα, η ΕΛΑΣ προτείνει ένα ολιστικό πρόγραμμα προστασίας της πρώτης κατοικίας με τρία διαφορετικά εργαλεία προστασίας έτσι ώστε να καλύπτονται όλες οι κατηγορίες και περιπτώσεις καλόπιστων δανειοληπτών που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους».
ΠΑΣΟΚ:
«Δίκαιη λύση» με 11 προτάσεις και διασφάλιση των οφειλετών
Ηταν τέλος του καλοκαιριού όταν το ΠΑΣΟΚ παρουσίαζε στον δημόσιο διάλογο με ανοιχτή εκδήλωση τη δική του συνολική πρόταση για το ιδιωτικό χρέος με τέσσερις βασικούς κανόνες που δεσμεύουν υποχρεωτικά τους πιστωτές, δίνουν βιώσιμες ρυθμίσεις με βάση τη δυνατότητα αποπληρωμής, προστατεύουν την κύρια κατοικία και επιβάλλουν ουσιαστικές κυρώσεις όταν παραβιάζονται τα δικαιώματα των οφειλετών.
Αναλυτικά, οι 11 προτάσεις της Χαριλάου Τρικούπη για μια «δίκαιη λύση» είναι:
1. Επαναφορά της προστασίας της κύριας κατοικίας αξίας έως 200.000 ευρώ για έναν άγαμο, με προσαυξήσεις ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, που φτάνουν έως τις 320.000 ευρώ για μια τετραμελή οικογένεια.
2. Γενναία ρύθμιση 120 δόσεων για τις οφειλές προς το Δημόσιο για φυσικά και νομικά πρόσωπα με οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους για κύρια οφειλή έως 500.000 ευρώ.
3. Ουσιαστική αλλαγή του εξωδικαστικού μηχανισμού, ώστε να οδηγεί σε πραγματικές και βιώσιμες ρυθμίσεις με υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στη διαδικασία.
4. Αυστηροί κανόνες λειτουργίας και πραγματική λογοδοσία για τους servicers.
5. Δικαίωμα προαίρεσης στον δανειολήπτη πριν από τη μεταβίβαση του δανείου του σε fund.
6. Πραγματική κατοχύρωση δικαιωμάτων για τον οφειλέτη απέναντι στην αναγκαστική εκτέλεση.
7. Οριστική λύση στο πρόβλημα των δανείων σε ελβετικό φράγκο με δίκαιη κατανομή του βάρους που προέκυψε από τη μεγάλη μεταβολή της συναλλαγματικής ισοτιμίας.
8. Επιβράβευση της συνέπειας του δανειολήπτη με πρόβλεψη ότι, εφόσον ένας οφειλέτης έχει τηρήσει τη ρύθμισή του για τουλάχιστον τρία χρόνια και στη συνέχεια την απολέσει λόγω νέας οικονομικής αδυναμίας, το μη ρυθμισμένο τμήμα της αρχικής απαίτησης δεν θα αναβιώνει στο σύνολό του.
9. Προστασία της αγροτικής γης με δυνατότητα εξαίρεσης από τη ρευστοποίηση της αγροτικής περιουσίας που είναι αναγκαία για να συνεχίσει ο οφειλέτης την επαγγελματική του δραστηριότητα.
10. Δικαιότεροι κανόνες για τους εγγυητές.
11. Ακατάσχετος επαγγελματικός λογαριασμός για τις επιχειρήσεις, τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους αγρότες, τις ομάδες παραγωγών και τους συνεταιρισμούς.
Στα παραπάνω πρέπει να προστεθούν και ακόμη τρία σημεία που προέκυψαν μετά την αναμόχλευση του ζητήματος από τη Ν.Δ. και δείχνουν τις μεταξύ τους διαφορές.
Τέσσερις κανόνες δεσμεύουν τους πιστωτές, δίνουν βιώσιμες ρυθμίσεις με βάση τη δυνατότητα αποπληρωμής και προστατεύουν την κύρια κατοικία
Πρώτον, το ΠΑΣΟΚ λέει ότι το επιτόκιο πρέπει να κατέβει στο 3%, ενώ η κυβέρνηση το έχει στο 5,8%. Δεύτερον, ότι το μέτρο πρέπει να αφορά το σύνολο των οφειλών και του 2025 και του 2026, ενώ η κυβέρνηση φέρνει ρύθμιση μόνο για το 2024.
Τρίτον, να υπάρχει πρόβλεψη για διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων ή κούρεμα οφειλών ώς το 30% της οφειλής. Η πρόταση νόμου αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή την προσεχή Τρίτη. Σε σχέση με την ΕΛΑΣ του κ. Τσίπρα, από τη Χαριλάου Τρικούπη αναρωτιούνται αν στηρίζει την κερδοσκοπία των funds αρνούμενη την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας. «Υποστήριζε να υπάρξει μια win-win πρόταση όπου θα είναι το ίδιο ευχαριστημένοι και οι servicers και οι δανειολήπτες.
Μάλιστα κάνει λόγο για εθελοντική αγοραπωλησία, λες και θα πάει ποτέ το fund να πουλήσει το δάνειο και να ζητήσει λιγότερα απ’ όσα στο παρελθόν», τόνιζαν χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι η πρόταση της λεωφόρου Αμαλίας προσομοιάζει περισσότερο με την κυβερνητική.
Διαβάστε περισσότερα