Της λείπουν οι νεκροί της συγγενείς. Θέλει να μπορούσε να επισκεφθεί το νεκροταφείο Δράμας να τους ανάψει ένα κερί, άγρια νοσταλγία, χρέος από τη μια και επιστροφή στην όποια παρελθούσα θαλπωρή και οικογενειακή ασφάλεια από την άλλη. Επιθυμεί ακόμη να γυρίσει πιο πίσω τον χρόνο, να ξαναγίνει παιδούλα, τόση δα, να περπατάει στα περιβόλια που μεγάλωσε, να μαζεύει φρούτα «κάνοντας το φορεματάκι καλάθι, να, έτσι…», ζαρώνοντας τη φούστα, και να μοιράζει ύστερα τα φρούτα στα παιδιά που θα συναντά στον δρόμο – κι ας μη μένει ούτε ένα για το σπίτι της. Θέλει να πεθάνει. Να σωθεί. Να σωθούν τα παιδιά της.
Ονομάζεται Παρθένα Χαραλαμπίδου-Σελαλμαζίδου, είναι ανάπηρη σε ποσοστό 87%, πρεσβυτέρα μια ζωή, έχει έξι παιδιά και τα μάτια της λάμπουν μαρτυρώντας την ανήμπορη σήμερα αλλά πάντα έξυπνη γυναίκα που ζει σε ένα διαλυμένο πλέον σπίτι από το οποίο θέλουν να τη βγάλουν. Είναι άλλη μια Μαρικάρμεν, στην άλλη άκρη της Μεσογείου, μια διαχρονική Μάνα Κουράγιο, θέλουν να την πετάξουν έξω από το σπίτι της που πλειστηριάστηκε, όμως τράπεζες και funds αυτό που δεν γνωρίζουν είναι ότι, όπως έλεγε ο ποιητής, «τα σπίτια πεισματώνουν εύκολα, σαν τα γυμνώσεις».
Εβρεχε ασταμάτητα την Πέμπτη στη Θεσσαλονίκη, τα σύννεφα είχαν κατέβει στο ύψος του περιφερειακού, η ψυχρή υγρασία νότιζε όλη την πόλη, αλλά στο διαλυμένο ισόγειο της οδού Ρήγα Φεραίου 42 στην Ηλιούπολη –λες κι ο ήρωας δεν έχει γράψει ακόμη καν τον «Θούριό του»– η 93χρονη Παρθένα Χαραλαμπίδου είχε μόνο τα σκεπάσματά της και την αγάπη των παιδιών της. Ούτε λόγος για θερμαντικό σώμα, καλοριφέρ ή άλλη πηγή ζεστασιάς. Η υγρασία τσάκιζε κόκαλα. Οι άναρχες στοίβες των αντικειμένων που κάποτε έδιναν ζεστασιά στο σπιτικό, τα ξηλωμένα κουφώματα, όλα, ο υπαρκτός ερειπιώνας, μαρτυρούν τη διάλυση της ζωής.
Η κυρία Παρθένα έζησε 64 ολόκληρα χρόνια στο σπίτι αυτό και φυσικά δεν μπορεί να διανοηθεί ότι θα πεθάνει μακριά από αυτό. Η οικογένεια της κυρίας Παρθένας –Πόντιοι πρόσφυγες από τη Σαμψούντα– που μοιάζει ολόκληρη με τσακισμένο καράβι στα βράχια, είναι η εικόνα μιας πατρίδας που δεν της περισσεύει ελάχιστο συναίσθημα, έστω, να υπερασπιστεί τους ανθρώπους της. Η κυρία Παρθένα είναι η εικόνα μιας Ελλάδας που κάποτε είχε υπάρξει και τώρα τράπεζες και κυβερνήτες την έχουν μετατρέψει σε διακονιάρισσα.
Η κυρία Παρθένα μαθήτρια
Γεννήθηκε το 1934 στο Οροπέδιο Δράμας, χωριό σε υψόμετρο 700 μέτρα, με πεντακόσιους ανθρώπους κάποτε και στο οποίο δεν έχουν μείνει σήμερα ούτε δέκα. Η φυγή ξεκίνησε από τα χρόνια της Βουλγαρικής Κατοχής 1941-1944, όταν το χωριό κάηκε και η οικογένεια ξεσπιτώθηκε. Δεκαετής η Παρθένα, την πήραν οι γονείς της στη Δράμα κι από εκεί στη Θεσσαλονίκη για να βρουν μια ελπίδα.
Το ταξίδι αυτό για την Παρθένα έμελλε να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια της ζωής της, διότι, αν και εξαιρετική μαθήτρια, οι γονείς φρόντισαν νωρίς νωρίς να την παντρέψουν και να διακόψουν βίαια τα όνειρά της. Εχοντας πατέρα ιερέα, η επιλογή να την παντρέψουν επίσης με ιερέα έμοιαζε τόσο φυσιολογική εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Οταν ο άντρας της, Γεώργιος Χαραλαμπίδης, έγινε στρατιωτικός ιερέας, η Παρθένα πορεύτηκε με τα παιδιά στην αγκαλιά ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα, από το Διδυμότειχο και κάτω.
Ο σύζυγός της πέθανε το 1987, έχοντας λάβει και αναγνώριση αντιστασιακής δράσης επί δικτατορίας, και έκτοτε η κυρία Παρθένα ζει με τη σύνταξη 800 ευρώ του συζύγου της, ενώ όλα τα παιδιά με τον ένα ή άλλο τρόπο έχουν ακόμη ή είχαν κάποια σχέση με την Εκκλησία, ένας μάλιστα είναι ιερέας, άλλοι κάνουν ψηφιδωτά και αγιογραφίες από την Παναγία Σουμελά μέχρι την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Οταν ήρθαν τα χρόνια της καταστροφής, όλοι εξαφανίστηκαν από το πλάι της οικογένειας, τα μέλη της οποίας έμειναν να ξυλαρμενίζουν στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Τη στιγμή της απόλυτης καταστροφής, δίπλα τους –χωρίς να το περιμένουν και να το πολυπιστεύουν– βρέθηκαν… το ΠΑΜΕ, ο Ρουβίκωνας και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, άνθρωποι δηλαδή από χώρους με τους οποίους πολιτικά δεν είχαν σχέση, και η γειτονιά.
Ενα από τα δύο διαλυμένα δωμάτια με τα πακεταρισμένα είδη του σπιτιού
«Είναι τρομερή η κατάσταση που ζω, δεν ξέρω πια αν υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να αξιολογήσουν, να αισθανθούν αυτό που ζούμε», λέει στην «Εφ.Συν.» η κυρία Παρθένα, σαρκάζοντας «η κοινωνία μας είναι άχρηστη… μόνο υπουργοί και βουλευτές είναι οι άλλοι; Δήθεν ενδιαφέρονται, πού είναι το κράτος; Εξι παιδιά μεγάλωσα, με αγάπη και καθημερινή φροντίδα, τους έκανα καλούς ανθρώπους, εγώ δεν σπούδασα όπως θα μπορούσα, μια ζωή μαγείρευα και καθάριζα…».
Και τι θα έλεγε στον πρωθυπουργό ή έναν υπουργό αν μπορούσε; «Τι να τους έλεγα; Αυτοί είναι να τρώνε και να πίνουν και να γλεντάνε. Δεν μπορώ να πληρώσω το ρεύμα να ζεσταθώ, ήρθαν να βοηθήσουν; Τρελαίνομαι…». Τη ρωτάμε αν έχει ακούσει για τη Μαρικάρμεν στην Ισπανία, δεν ξέρει, της εξηγούμε, «παντού τα ίδια…» και βυθίζεται σε σκέψεις. Κι αίφνης η περασμένη ζωή, ο θυμός και η οργή, «η απελπισία μάς έφερε εδώ σήμερα», μετατρέπονται σε σπαραξικάρδιο τραγούδι και θρήνο, ναι, ναι, τραγούδι, λυγμός, τραγουδάει και θρηνεί μπροστά μας και στα παιδιά της «Χάρε, πάρε με και μένα, πάρε με, να ’μαστε μαζί…» κι είναι η μόνη στιγμή που δακρύζει…
Η μητέρα πλαισιωμένη από τον Θεοδόχο-Συμεών και τις κόρες της Βασιλική και Δέσποινα
Μια οικογένεια, χίλια βάσανα
Κι ενώ τις προηγούμενες μέρες δινόταν αγώνας να μη βγάλουν την κ. Παρθένα από το σπιτικό της, οι «καλοθελητές» του διαδικτύου, πληρωμένα αδίστακτα τρολ ή απλώς οι συναισθηματικά απονεκρωμένοι ρωτούσαν, δήθεν από ενδιαφέρον: «Μα, καλά, έξι παιδιά δεν νοιάζονται για τη μάνα τους;» Είναι οδυνηρό να απαντά κανείς σε ερωτήσεις που θέλουν να βγάλουν όποια ευθύνη αναλογεί από την πλάτη αυτού που ρωτά.
Κι όμως η οικογένεια είναι παρούσα. Τρία από τα παιδιά της ήταν παρόντες και παρούσες στο σπίτι. Και, ναι, για όλους όσοι δήθεν ενδιαφέρονται, η καταστροφή έχει χτυπήσει με χίλια πρόσωπα τούτη την οικογένεια των ευγενικών και ταπεινών ανθρώπων. Η οικογένεια Χαραλαμπίδη είναι η πυρηνική συμπύκνωση της καταστροφής που βίωσε ο τόπος τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια με τα μνημόνια και τις συνέπειές τους κι αφού πρώτα, βέβαια, οι τράπεζες τους είχαν βάλει στο χέρι με τα δάνεια.
Ο Θεοδόχος-Συμεών, 64 ετών σήμερα, είναι άνεργος δημιουργός ψηφιδωτών και φοιτητής σε σχολή συντήρησης εκκλησιαστικών εικόνων. Μας έβαλε στο σπίτι της μητέρας του, σχολιάζοντας «[…] εγώ έφεδρος υπολοχαγός θα κληθώ να πολεμήσω για την Ελλάδα; Ας πολεμήσουν καλύτερα οι τραπεζίτες. Είναι αδιανόητη τέτοια κατάπτωση των εθνικών αξιών. Πού ήταν το 2008 η Τράπεζα της Ελλάδος να μας προειδοποιήσει για τα δάνεια; Ξεσπιτώθηκα, μένω σε έναν φίλο, μου λένε “Κάνε μια άλλη δουλειά”. Και λέω, γιατί να κάνω μια άλλη δουλειά, ας με καλέσουν στη Ν.Δ. να τους κάνω όλων τα ψηφιδωτά στα σπίτια τους, αυτή τη δουλειά κάνω, καθόμαστε τώρα και περιμένουμε, ελπίζουμε πια μόνο στη Δικαιοσύνη… Θέλω να ευχαριστήσω το ΠΑΜΕ που ήρθε, φέρανε ακόμη και δικηγόρο, τα παιδιά από τον Ρουβίκωνα και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ που κουβάλησαν πίσω στο σπίτι τα πράγματα που βλέπετε εδώ από το φορτηγό που τα είχα φορτώσει, αυτοί μόνο ήρθαν, αυτοί που κάποτε τους έλεγα… Ολοι οι άλλοι και η Εκκλησία εξαφανισμένοι…».
Tα συνθήματα στην πρόσοψη
Η Βασιλική ήρθε από τη Γερμανία όπου βρίσκεται τα τελευταία χρόνια να συμπαρασταθεί στη μητέρα της. «Μια ζωή υποφέρουμε», μας λέει, «κι εγώ έχω πολλά προβλήματα υγείας… μέρα νύχτα ακούω τη μητέρα να παρακαλεί “Πάρε με, Επουράνιε”, δεν ξέρω πώς θα βγάλει χωρίς θέρμανση τον χειμώνα η μάνα μου και πώς να πληρώσουμε το ρεύμα που κάποιες φορές μας το κόβουν».
Η Δέσποινα έχει τέσσερα παιδιά και είναι η μόνη σήμερα που κατάφερε να σώσει το σπίτι ζώντας με τη σύνταξη που έχει ο σύζυγός της από τον ΟΣΕ. Ο Θεόδωρος είναι ιερέας στα Ελευθέρια, στο Κορδελιό, ζει κι αυτός με τα ελάχιστα. Η Μαρία είναι εργάτρια στον Δήμο Ευόσμου Κορδελιού, ζει στο νοίκι αφού έχει χάσει το σπίτι της σε πλειστηριασμό. Ο Γρηγόρης είναι αγιογράφος, τα φέρνει δύσκολα βόλτα και έχει χάσει κι αυτός το σπίτι του σε πλειστηριασμό. Τα σπίτια που έχουν πλειστηριαστεί είναι στο ίδιο τριώροφο οίκημα που είχε χτίσει η οικογένεια –σώθηκε μόνο αυτό όπου κατοικεί η Μαρία– και ήδη το ένα έχει αγοραστεί προσφάτως, διαμένει ήδη σε αυτό άλλη οικογένεια.
Το τριώροφο της οικογένειας στην οδό Ρήγα Φεραίου στην Ηλιούπολη Θεσσαλονίκης
Στο σπίτι με τον κόκκινο σταυρό
Το σπίτι όπου κατοικεί η κυρία Παρθένα έχει περάσει το 2020 στην Εθνική Τράπεζα, καθώς αδυνατούσε να πληρώνει το δάνειο. Το 2022 η τράπεζα ζήτησε από την οικογένεια να πληρώνει νοίκι για να συνεχίζει να ζει σε αυτό. Η οικογένεια δέχθηκε την πρόταση το 2023, όταν είχε παρέλθει η διορία. Τον Μάιο του 2026 τους δόθηκε προθεσμία τριών ημερών να φύγουν από το σπίτι. Τον Ιούλιο ο Θεοδόχος-Συμεών σύρθηκε με περιπολικό στο αστυνομικό τμήμα καθώς δικαστικοί επιμελητές και κλειδαράδες φώναξαν την αστυνομία. Στις 30 Οκτωβρίου τους διαμήνυσαν ότι πάει, τέλειωσε, πρέπει να πάρει τη μητέρα του και να βγουν από το σπίτι. Την τελευταία στιγμή ο Θεοδόχος πήρε απόφαση να ζητήσει βοήθεια από τα κινήματα, «χωρίς να το ελπίζω, αλλά ήρθαν», και τώρα υπάρχει εκκρεμοδικία διότι έγινε προσφυγή για έκθεση σε κίνδυνο ηλικιωμένου και η δικάσιμος έχει οριστεί για τις 11 Νοεμβρίου 2027. Ο Θεοδόχος μάς εξηγεί: «Εξω από το σπίτι έχω βάλει έναν κόκκινο σταυρό σε μαύρο χρώμα. Το μαύρο είναι το χρήμα, το κόκκινο είναι αίμα, το δικό μας ελληνικό αίμα». Οπως έγραψε δηλαδή κι ο Σεφέρης με άλλες αφορμές, «τα σπίτια που είχα μου τα πήραν. Ετυχε / να ’ναι τα χρόνια δίσεχτα· πολέμοι χαλασμοί ξενιτεμοί…».
Διαβάστε περισσότερα