Το πρόσφατο ποδοσφαιρικό Super Cup (ΑΕΚ–ΟΦΗ) είχε μια ενδιαφέρουσα ιδιαιτερότητα: οι δύο ομάδες ήταν υποχρεωμένες να χρησιμοποιούν νέους ποδοσφαιριστές. Η ΕΠΟ κινείται πλέον καθαρά προς αυτή την κατεύθυνση: στο Κύπελλο 2025-26 υπήρχε υποχρέωση συμμετοχής ενός νέου, ενώ από το 2026-27 δύο ποδοσφαιριστές γεννημένοι από την 1η Ιανουαρίου 2004 και μετά πρέπει να βρίσκονται συνεχώς στον αγωνιστικό χώρο. Η Ελλάδα δεν πρωτοτυπεί, αφού στη Ρουμανία, για παράδειγμα, αντίστοιχος κανόνας U21 εφαρμόζεται εδώ και χρόνια.
Υπάρχει όμως το σκάκι στη χώρα μας, που έχει αυτή τη φιλοσοφία εδώ και σχεδόν μισό αιώνα! Ήδη πριν από το 1980 οι συνθέσεις των ελληνικών διασυλλογικών πρωταθλημάτων περιλάμβαναν υποχρεωτικές εφηβικές σκακιέρες. Σήμερα, στην Α΄ Εθνική, οι πέντε από τις δέκα θέσεις κάθε ομάδας είναι νεανικές: δύο Κ20, δύο Κ16 και μία Κ12. Οι άλλες τέσσερις πρώτες σκακιέρες είναι γενικές, οπότε ένας εξαιρετικά ισχυρός 16χρονος ή και μικρότερος μπορεί να αγωνιστεί και εκεί.
Ο αναπτυξιακός κανονισμός δεν περιορίζει δηλαδή τα μεγάλα ταλέντα, αλλά εξασφαλίζει ότι θέση στην πρώτη ομάδα θα πάρουν και περισσότεροι νέοι και νέες. Αυτή η επιλογή έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού νεανικού σκακιού. Υποχρεώνει τους συλλόγους να έχουν ακαδημίες, προπονητές, να αναζητούν παιδιά, να τα εξελίσσουν και να τα κρατούν ενεργά. Δεν αποτελεί βέβαια από μόνη της συνταγή παραγωγής γκραν μετρ, αλλά αποτελεί σημαντικό κρίκο μιας αναπτυξιακής αλυσίδας.
Και οι διεθνείς διακρίσεις του ελληνικού νεανικού σκακιού είναι πολλές. Η Μαρία Κουβάτσου έγινε παγκόσμια πρωταθλήτρια νεανίδων το 1999. Ο Χρήστος Μπανίκας κατέκτησε τρία συνεχόμενα χάλκινα μετάλλια σε Παγκόσμια Εφήβων, ο Στέλιος Χαλκιάς ήταν τρίτος παγκοσμίως το 1997 και ο Δημήτρης Μαστροβασίλης δεύτερος στην Ευρώπη το 2000. Ακολούθησαν οι ευρωπαϊκοί τίτλοι της Αναστασίας Αβραμίδου και του Ευγένιου Ιωαννίδη και οι τρεις παγκόσμιοι νεανικοί τίτλοι της Σταυρούλας Τσολακίδου.
Υπάρχουν και οι ομαδικές διακρίσεις: ασημένιο μετάλλιο στη Σκακιστική Ολυμπιάδα Νέων το 1994 και χάλκινο στην Ολυμπιάδα Κ16 του 2023 στο Αϊντχόφεν, ανάμεσα σε 63 ομάδες από 47 χώρες.
Ισχυρή είναι η παιδαγωγική διάσταση του μέτρου. Οι Lave και Wenger, με τις «κοινότητες πρακτικής», και ο Vygotsky, με τη «ζώνη επικείμενης ανάπτυξης», ανέδειξαν τη σημασία της μάθησης δίπλα σε πιο έμπειρους. Άλλο λοιπόν να αγωνίζεται ένα παιδί μόνο σε μια νεανική ομάδα και άλλο να αποτελεί πραγματικό μέλος της πρώτης ομάδας, να προετοιμάζεται, να αναλύει και να αναλαμβάνει ευθύνη μαζί με ισχυρότερους και μεγαλύτερους.
Ένας αθλητικός θεσμός δεν έχει μόνο στόχο να επιβραβεύει τους καλύτερους του σήμερα. Έχει και ευθύνη να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε να εμφανιστούν οι καλοί τού αύριο. Το ελληνικό σκάκι έχει εδώ μια εμπειρία σχεδόν μισού αιώνα που αξίζει να μελετηθεί και από το ποδόσφαιρο και από άλλα αθλήματα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr