Τις κινήσεις που πραγματοποιεί η Μόσχα σε όλα τα επίπεδα του ουκρανικού σχολιάζουν σε εκτενή τους ανάλυση οι New York Times, καταγράφοντας ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν δείχνει να είναι κοντά σε μια μεγάλη νίκη.
Οι NYT αναφέρουν ότι οι προσπάθειες της Ρωσίας να διαχωρίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία από τις προοπτικές επιχειρηματικών συμφωνιών και διπλωματικής προσέγγισης με τις ΗΠΑ φαίνεται πως αρχίζουν να αποδίδουν.
Πόσα άλλαξαν μέσα σε έναν χρόνο
Τον περασμένο Οκτώβριο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε σημαντικές κυρώσεις στις δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας, διαμαρτυρόμενος ότι οι διαπραγματεύσεις με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία «απλώς δεν οδηγούν πουθενά».
Η υποδοχή του Ρώσου ηγέτη με τιμές αρχηγού κράτους στην Αλάσκα δεν είχε συμβάλει στην επίτευξη ειρήνης. Μια προγραμματισμένη σύνοδος κορυφής στη Βουδαπέστη είχε ματαιωθεί. Ο Τραμπ είχε αρχίσει να αναγνωρίζει ότι ο Πούτιν ίσως απλώς τον χειραγωγούσε, χωρίς να έχει καμία πρόθεση να τερματίσει τον πόλεμο. Για την Ουκρανία διαφαινόταν αμυδρά η πιθανότητα ρήξης ανάμεσα στον Τραμπ και τον Πούτιν.
Ωστόσο, ο Ρώσος πρόεδρος έπαιζε ένα μακροπρόθεσμο παιχνίδι.
Σήμερα, ακριβώς έναν χρόνο μετά την επιβολή των πετρελαϊκών κυρώσεων, ο Πούτιν βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στον στόχο του: να εξομαλύνει τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, χωρίς να χρειαστεί να κάνει παραχωρήσεις για την Ουκρανία.
Ο Τραμπ ανέτρεψε τα πάντα μέσα σε δέκα ημέρες
Ο Ντόναλντ Τραμπ μέσα σε δέκα περίπου ημέρες σχεδόν διέγραψε δεκαετίες αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, προσεγγίζοντας ανοιχτά τον Πούτιν και χαλαρώνοντας την οικονομική πίεση προς το Κρεμλίνο. Την ίδια στιγμή, επιτίθεται στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον ηγέτη της χώρας που αποτελεί τον υποτιθέμενο σύμμαχο των ΗΠΑ και αγωνίζεται να υπερασπιστεί την πατρίδα του απέναντι στη ρωσική εισβολή.
Στις 9 Οκτωβρίου, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αγοράσουν ρωσικό ντίζελ, χωρίς να ζητήσει οποιαδήποτε παραχώρηση από τον Πούτιν ως αντάλλαγμα. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση Τραμπ άσκησε πιέσεις στην Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου — ένα από τα ισχυρότερα μέσα πίεσης που διαθέτει το Κίεβο — ενώ ανέστειλε την εφαρμογή κυρώσεων κατά της Ρωσίας, τις οποίες ο ίδιος ο Τραμπ είχε μόλις υπογράψει σε νόμο. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «η Ρωσία, για να είμαστε ειλικρινείς, έχει φερθεί καλά στο ζήτημα της Ουκρανίας».
Η συμφωνία για το ντίζελ αποτελούσε εν μέρει πολιτικό υπολογισμό του Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς επιχειρεί να μειώσει τις τιμές των καυσίμων. Ωστόσο, αυτή η κίνηση, όπως και όσες ακολούθησαν, αντανακλά επίσης τη μακροχρόνια και εμφανή συμπάθεια του Αμερικανού προέδρου προς τον Πούτιν. Ο Ρώσος ηγέτης έχει καλλιεργήσει συστηματικά αυτή τη σχέση, συνεχίζοντας παράλληλα τον πόλεμο και στερώντας από τον Τραμπ το πολυπόθητο επίτευγμα του τερματισμού του.
Από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, η Ρωσία επιδιώκει να διαχωρίσει τη σύγκρουση στην Ουκρανία από τις πιθανές εμπορικές συμφωνίες και τη στενότερη διπλωματική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε μέχρι πρότινος αποφύγει μια τέτοια προσέγγιση, ακόμη και όταν περιόρισε δραστικά τη βοήθεια προς την Ουκρανία, διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό την πολιτική της κυβέρνησης Μπάιντεν να μην προχωρά σε οικονομικές συμφωνίες με τη Ρωσία έως ότου ο Πούτιν σταματήσει τον πόλεμο.
Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει πλέον ότι τέτοιου είδους συμφωνίες θα βοηθήσουν τη Ρωσία να αντιληφθεί τα οφέλη της ειρήνης.
Οι εξελίξεις ενισχύουν τη Μόσχα
Από την πλευρά του το Κρεμλίνο ανακοίνωσε, χθες, ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν είπε στον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ότι είναι σύμφωνος να ξεκινήσουν συνομιλίας με την Ουκρανία και τις ΗΠΑ τον επόμενο μήνα. Στις συνομιλίες, πάντως, αναμένεται να συμμετάσχουν σχετικά χαμηλόβαθμοι εκπρόσωποι, ενώ Ρώσος αξιωματούχος υποβάθμισε τις προσδοκίες για την ετοιμότητα του Κρεμλίνου να καταλήξει άμεσα σε μια συνολική συμφωνία.
Ενισχυμένη από τις εξελίξεις, η Μόσχα επιχειρεί πλέον να εδραιώσει τη θέση της ως παγκόσμιας δύναμης ισότιμης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, προωθώντας τη διεξαγωγή τριμερούς συνόδου κορυφής τον Νοέμβριο.
«Κατά την προσωπική μου άποψη, η νίκη έχει ήδη επιτευχθεί», έγραψε την Τετάρτη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η φιλοπουτινική δημοσιογράφος Μαρίνα Αχμέντοβα.
«Δεν πρόκειται μόνο για το 20% έως 25% των εδαφών που έχουμε απελευθερώσει», πρόσθεσε, αναφερόμενη στις ουκρανικές περιοχές που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή. «Πρόκειται επίσης για τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν πλέον τη Ρωσία».
Οι αστερίσκοι από τους αναλυτές και τα νέα deals στον ορίζοντα
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι τα οικονομικά κίνητρα που προσφέρει ο Τραμπ αποτελούν λανθασμένη προσέγγιση για έναν πόλεμο που διεξάγεται για πολιτικούς λόγους και ζητήματα ασφάλειας. Ωστόσο, κατά την επίσκεψή του στην Αγία Πετρούπολη την Τετάρτη, ο Γουίτκοφ χαρακτήρισε τη συμφωνία για το ντίζελ «ένα ακόμη παράδειγμα όσων μπορούμε να επιτύχουμε συνεργαζόμενοι».
Από την πλευρά του, ο Πούτιν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας για τα ρωσικά λιπάσματα.
Στον ορίζοντα διαφαίνονται και άλλες πιθανές συμφωνίες. Η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συζητήσει την πώληση των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής ενεργειακής εταιρείας Lukoil σε επενδυτικό σχήμα στο οποίο συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, όπως αποκάλυψαν οι New York Times.
Η εφημερίδα ανέφερε επίσης ότι Αμερικανοί διαπραγματευτές έχουν προτείνει στην Ευρώπη να επαναλάβει τις αγορές μεγάλων ποσοτήτων ρωσικού φυσικού αερίου που μεταφέρεται μέσω αγωγών στην Ουκρανία.
Μετά τη συνάντηση στην Αγία Πετρούπολη, ο Κίριλ Ντμίτριεφ, οικονομικός απεσταλμένος του Πούτιν, δήλωσε ότι δεν υπάρχει «καμία αμφιβολία» πως η οικονομική συνεργασία Ρωσίας και ΗΠΑ θα ενισχυθεί. Όπως ανέφερε, ο Πούτιν συζήτησε με τον Γουίτκοφ όχι μόνο μια πιθανή συμφωνία για τα λιπάσματα, αλλά και «διάφορα σχέδια, όπως κέντρα δεδομένων, καθώς και πολλά έργα στον τομέα της ενέργειας και της ενεργειακής συνεργασίας».
Αξιοποιώντας την προτίμηση του Τραμπ στην προσωπική διπλωματία, ο Πούτιν παρουσιάζει κινήσεις που ωφελούν τη Ρωσία — όπως η πώληση ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες — ως προσωπικές εξυπηρετήσεις προς τον Αμερικανό πρόεδρο.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απελευθέρωση, την Τετάρτη, του Στίβεν Τζέιμς Χάμπαρντ, 74 ετών, Αμερικανού εκπαιδευτικού από το Μίσιγκαν, τον οποίο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε χαρακτηρίσει «αδίκως κρατούμενο» από τη Ρωσία.
Ο Τραμπ παρουσίασε την απελευθέρωση — η οποία δεν εντάχθηκε σε ανταλλαγή κρατουμένων — ως ένδειξη του σεβασμού που τρέφει ο Πούτιν προς το πρόσωπό του. Αναφερόμενος στον εαυτό του σε τρίτο πρόσωπο, έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες, από σεβασμό προς τον πρόεδρο Τραμπ, δεν χρειάστηκε να δώσουν τίποτα σε αντάλλαγμα».
Ωστόσο, αργότερα την Τετάρτη, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η Ρωσία δεν θα είχε απελευθερώσει τον Χάμπαρντ εάν οι κυρώσεις παρέμεναν σε ισχύ.
Σύμφωνα με αναλυτές, η συμφωνία για το ντίζελ και οι προοπτικές νέων εμπορικών συμφωνιών δημιούργησαν επίσης τις προϋποθέσεις για την απελευθέρωσή του, προσφέροντας στον Πούτιν την πολυπόθητη διπλωματική νίκη, έπειτα από τα κύματα κυρώσεων που επέβαλαν οι δυτικές χώρες στη Ρωσία λόγω της εισβολής στην Ουκρανία.
«Ακόμη και αυτός ο περιορισμένος βαθμός εξομάλυνσης των σχέσεων βοήθησε ουσιαστικά τον Πούτιν να εξουδετερώσει τον Τραμπ και τις ΗΠΑ ως πιθανούς υποστηρικτές ή διευκολυντές της Ουκρανίας», δήλωσε ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Κέντρου Carnegie για τη Ρωσία και την Ευρασία, με έδρα το Βερολίνο.
Η συμφωνία για το ντίζελ ενίσχυσε το επιχείρημα που προβάλλει εδώ και καιρό η Μόσχα: ότι οι δυτικές χώρες που επέβαλαν κυρώσεις στη Ρωσία θα υποστούν και οι ίδιες τις συνέπειες, εάν στερηθούν τη φθηνή ρωσική ενέργεια και άλλες οικονομικές σχέσεις.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο Πούτιν επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον, προκειμένου να αποδείξει ότι η Ρωσία διαθέτει τόσο μεγάλη γεωπολιτική και οικονομική βαρύτητα, ώστε να μην μπορεί να αγνοηθεί.
«Η Ρωσία προσπάθησε καθ’ όλη τη διάρκεια του περασμένου έτους να εδραιώσει την αντίληψη ότι μπορείς να συνάπτεις διμερείς συμφωνίες με τις ΗΠΑ, χωρίς να έχει προηγηθεί διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία», δήλωσε η Χάνα Νότε, συγγραφέας του βιβλίου We Shall Outlast Them, το οποίο εξετάζει την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας σε καιρό πολέμου.
«Δεν επρόκειτο μόνο για τις οικονομικές συμφωνίες», πρόσθεσε. «Ήθελαν επίσης να συζητήσουν για τη Μέση Ανατολή, την Αρκτική και τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών».
Στόχος της Ρωσίας, εξήγησε, ήταν να προωθήσει «ολόκληρη αυτή την ιδέα ότι μπορείς να διαχωρίσεις τις επιμέρους πτυχές των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να συνεργάζεσαι μαζί τους, ακόμη κι ενώ συνεχίζεις τον πόλεμο».
Η Χάνα Νότε εκτιμά ότι η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ να προσφέρει οικονομικά ανταλλάγματα με στόχο τον τερματισμό του πολέμου είναι πιθανό να αποτύχει.
Ο Σαμ Τσάραπ, αναλυτής για τη Ρωσία στο αμερικανικό ερευνητικό ινστιτούτο RAND, και άλλοι ειδικοί επισημαίνουν μια ειρωνεία στην προσέγγιση της Μόσχας με την Ουάσιγκτον: η εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ ενδέχεται πλέον να μην αποτελεί το αποφασιστικό μέσο για την επίτευξη μιας διευθέτησης του πολέμου με τους όρους της Ρωσίας.
Η Ευρώπη έχει αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην παροχή οικονομικής και πολιτικής στήριξης προς το Κίεβο, ενώ οι σχέσεις του Πούτιν με πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες έχουν καταρρεύσει πλήρως.
«Το να κερδίσεις τους Αμερικανούς δεν αποτελεί πλέον το έπαθλο που ήταν κάποτε», δήλωσε ο Τζέρεμι Σαπίρο, διευθυντής ερευνών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.
«Πριν από δύο χρόνια, αυτό ήταν όλο το παιχνίδι. Τώρα αποτελεί ένα πολύ μικρότερο κομμάτι του».
Το Κρεμλίνο γνωρίζει επίσης ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αλλάξει και πάλι στάση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, σημείωσε ο Σαπίρο. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ρώσοι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων θεωρούν τον Αμερικανό πρόεδρο «εξαιρετικά ασυνεπή» και δεν αισθάνονται ότι μπορούν να βασιστούν με ασφάλεια στην προσέγγισή του απέναντι στη Ρωσία.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr