Μέσα στα ανεμοδαρμένα ύψη των φιλοσόφων, των στοχαστών, των κοινωνιολόγων, των ακαδημαϊκών και των πολιτικών, ξεχώριζες πεντακάθαρα το ύψος, το ήθος και το ύφος του Κωνσταντίνου Τσουκαλά. Ο Τσουκαλάς, για μένα, στην ελληνική διανόηση είναι ό,τι υπήρξε ο Καβάφης στην ελληνική ποίηση.
Το μεγάλο κοινό δεν ενδιέφερε ποτέ τον Τσουκαλά. Η ακτινοβολία του, ωστόσο, έφτασε στις Ευρώπες και τις Αμερικές. Στο βάθος, ο Τσουκαλάς ήταν ένας ποιητής και δεν το ομολόγησε ποτέ. Για έναν δημοσιογράφο σαν εμένα, που στη ζωή του έψαχνε πάντα χρυσό, ο Τσουκαλάς υπήρξε ο Αδάμας Κοχινούρ.
Τι έψαχνε αυτός ο άνθρωπος στη ζωή του; Να ενώσει τους ανθρώπους. Οχι απλώς να ενώσει τους ανθρώπους στον κόσμο αυτό, αλλά να ενώσει τους ανθρώπους με τον Κόσμο από το οποίο προέρχονταν. Κάτι που ήθελε με το έργο του και ο Γιώργος Χειμωνάς.
Ο Τσουκαλάς δεν πέρασε ποτέ από τις δαγκάνες του «δέοντος» και του «ωφελίμου». Η φωνή και η σκέψη του έβγαιναν μέσα από το καλύτερο μυαλό της νεότερης Ελλάδας. Αξιώθηκε οι στοχασμοί του να σπάνε τα ελληνικά σύνορα και να φθάνουν στα ένδοξα Παρίσια και στην Εσπερία. Με μια εξαιρετική ευαισθησία, είχε πετύχει το παράδοξο να ψάχνει όχι τον ευρωπαϊκό ελληνισμό, αλλά τον ελληνικό ελληνισμό. Δικαιώνοντας τον Γιώργο Σεφέρη.
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς βρήκε εξαρχής τον μοναχικό του δρόμο και τον ακολούθησε πιστά μέχρι το τέλος. Τον θυμάμαι στη Φλώρινα, όπου είχε έρθει με τον Ηλία Νικολακόπουλο για να κάνει μια ανάλυση του Μακεδονικού Ζητήματος. Μια ανάλυση σπάνια, που ξόρκισε αυτό το φάντασμα που πλανιέται πάνω από τα Βαλκάνια μέχρι τις μέρες μας. Θεωρώ ότι η μεγαλύτερη τιμή που μπορούμε να του αποδώσουμε είναι ότι συνδύασε τον πολιτισμό μας με το ουμανιστικό πνεύμα και το αγωνιστικό φρόνημα ενός αγωνιστή της Αριστεράς.
Μην ενθουσιάζεσαι.
Μην απελπίζεσαι.
Ο Τσουκαλάς πέρασε από αυτές τις Συμπληγάδες. Πέρασε με μια εβδομηντάχρονη προσωπική Οδύσσεια για την Ιθάκη, ενώ γνώριζε καλά «οι Ιθάκες τι σημαίνουν». Ηταν διανοούμενος με τη σάρκα του. Ειδωλολάτρης εκ πεποιθήσεως, κρατώντας πάντα «τούτο το ταπεινό του Ρωμανού». Ξέροντας πως η ανθρώπινη μονάδα είναι η πιο δυσπρόσιτη και η πιο επαναστατική, την οδηγούσε με τρόπο μοναδικό σε ένα καταλυτικό «εμείς».
Ενιωθε ευγνωμοσύνη από την αναγνώριση των ομοτέχνων του, αλλά πάντα πίστευε ότι δεν προσέφερε αυτά που μπορούσε να προσφέρει. Ηταν εξόχως απαιτητικός από τον εαυτό του. Στα στερνά του, ενώ το μυαλό του λειτουργούσε άψογα, ο ίδιος, καθώς αναμετριόταν συνεχώς με ό,τι τον υπερέβαινε, καιόμενος εν καμίνω, ήθελε ακόμα να ανακαλύψει, να γνωρίσει, να μυηθεί.
Ο Τσουκαλάς δεν ήταν συμπτωματικά Ελληνας. Είχε στο DNA του τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Είχε στον ταξιδιωτικό του σάκο όλη την ελληνική και ευρωπαϊκή παράδοση.
Εκτός όλων των άλλων, θεωρώ πως αυτός και ο Γιώργος Χειμωνάς ήταν από τους ωραιότερους άντρες που γνώρισα στη ζωή μου. Ενας Αμλετ, ένας πρίγκιπας με μια υψηλή ποιότητα.
Ο Τσουκαλάς ήταν βαθύ πολιτικό πρόσωπο. Και όποιον δεν ανακατευόταν με την πολιτική δεν τον θεωρούσε άνθρωπο που αγαπάει την ησυχία του, αλλά άνθρωπο σχεδόν άχρηστο. Στις προσωπικές μας συνομιλίες μου έλεγε πως «μέσα στο σπίτι μου έχω έναν δαίμονα και έναν άγγελο. Αγγελος είναι η Φωτεινή και δαίμονας ο εαυτός μου, που πρέπει να τον δαμάσω».
Τα τελευταία χρόνια φοβόταν πως η ελληνική κοινωνία κινδύνευε από τους μεγάλους αέρηδες που φυσάνε μανιασμένα στην οικουμένη. Εβλεπε τις στραβοτιμονιές της εξουσίας, την οποία άλλωστε υπηρέτησε με απόκλιση, αλλά και με διαφάνεια.
Η ζωή για τον Τσουκαλά ήταν «μέγα καλό και πρώτο», όπως όρισε ο Διονύσιος Σολωμός που τον λάτρευε. Επιμένω σε αυτό που στην αρχή είπα: ότι ο Τσουκαλάς, παρηγορητής απαρηγόρητος της κοινωνίας μας, είχε το θρόισμα της ποίησης μέσα του. Συνετός άνθρωπος που μαχόταν την αδικία, θεωρούσε ότι η δουλειά του –η επίμονη και η επίπονη– ήταν και η καθημερινή του προσευχή.
Μέγας κοινωνιολόγος, δίχως αυταπάτες. Πίστευε ότι τα φοβερά ανθρώπινα δεινά δεν θα λείψουν από τις κοινωνίες του μέλλοντος.
Ευχαριστώ από τα μύχια της καρδιάς μου τόσο τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά όσο και τη Φωτεινή Τσαλίκογλου, γιατί τύλιξαν τα δύσκολα χρόνια μου στη δημοσιογραφία και την πολιτική με μια αγνή προστασία. Η Φωτεινή ήταν μια λόγχη φωτός στο πλευρό του διά βίου.
Η εφημερίδα μας γνωρίζει καλά και το πρόσωπο και το έργο του, και σύντομα θα κάνει το οφειλόμενο αφιέρωμα.
ΥΓ. Είναι μέγα παράδοξο ότι μετά τη θανή του δεν ακούστηκε ούτε ένα από τα ιοβόλα σχόλια που συνοδεύουν τους μεγάλους αυτού του τόπου. Οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες των ΜΜΕ εσίγησαν!
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr