Είναι έντονη η διαμάχη για το αν θα πρέπει να ορίζονται οι μετανάστες ως «παράτυποι» ή ως «λαθραίοι». Στη νομική και θεσμική ορολογία έχει επικρατήσει ο πρώτος όρος, ενώ στους κύκλους της λαϊκιστικής Δεξιάς ο δεύτερος. Αυτό μπορεί κάποιος να το διαπιστώσει τόσο από τη ρητορική των πολιτικών που υποστηρίζουν τους συγκεκριμένους όρους στον δημόσιο λόγο όσο και από τις καθημερινές συζητήσεις απλών ανθρώπων. Ετσι, ένας γλωσσικός ορισμός μετατρέπεται σε πολιτικό και ταυτοτικό ζήτημα. Ας περάσουμε, όμως, στην ουσία των πραγμάτων.
Η μετανάστευση αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ιστορίας. Ο άνθρωπος, άλλωστε, δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση στο ζωικό βασίλειο. Μετά την εγκαθίδρυση οργανωμένων δομών, η μετανάστευση γινόταν με άλλους όρους. Υπήρχαν, επίσης, οργανωμένες μετακινήσεις πληθυσμών, οι οποίες πολλές φορές ήταν βίαιες και αλλοίωσαν πλήρως τον χαρακτήρα περιοχών, όπως συνέβη και με την κάθοδο των Δωριέων, των Ούνων ή ακόμα και με την ίδρυση πόλεων-κρατών και την επέκταση αυτοκρατοριών.
Στις μέρες μας, τα έθνη-κράτη μπορούν να ρυθμίσουν τις μεταναστευτικές ροές. Υπάρχει, εξάλλου, ο οδικός χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, που περιλαμβάνει τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων και την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Τα ψηφίσματα αυτά έχουν υιοθετηθεί από την πλειονότητα των κρατών, ώστε να αντιμετωπίζονται με πολιτισμένο τρόπο τα προβλήματα, αλλά και να αξιοποιούνται οι ευκαιρίες που απορρέουν από τη μετανάστευση.
Ο όρος «λαθραίος», είτε πρόκειται για λαθρεπιβάτη, λαθροκυνηγό ή λαθρέμπορο, έχει έντονα αρνητική έννοια. Αναφέρεται, βέβαια, σε ιδιότητες ή πράξεις που πολλές φορές δεν καλύπτουν υπαρξιακές ανάγκες των ανθρώπων, αλλά είναι τυχοδιωκτικές ενέργειες. Οταν, όμως, χρησιμοποιείται για ανθρώπους και συγκεκριμένα για μετανάστες, οι οποίοι, όπως γνωρίζουμε, σπάνια εγκαταλείπουν ελαφρά τη καρδία τις πατρογονικές τους εστίες, οδηγεί σε στιγματισμό ή ακόμη και σε ρατσισμό απέναντί τους, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ήδη ένας νομικά καθιερωμένος όρος που σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, καθώς αποδίδει μια ποινική ή εγκληματική διάσταση στην πράξη τους, παραλείποντας τις αιτίες που τους οδήγησαν σε αυτήν.
Η υιοθέτηση αυτού του χαρακτηρισμού συνδέεται συχνά με μια πιο σκληρή, απάνθρωπη και πολλές φορές αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο στάση απέναντι στο μεταναστευτικό ζήτημα. Η στάση αυτή καλλιεργείται από λαϊκιστικά και εθνικιστικά ρεύματα, που κερδίζουν έδαφος σε πολλά ευρωπαϊκά κοινοβούλια, αλλά και από μεγάλες δυνάμεις όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία. Μέσω της πολιτικής, οικονομικής και στρατιωτικής επιρροής τους, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, της θρησκείας και άλλων μηχανισμών διαμόρφωσης συνειδήσεων, ενισχύουν τον εθνικισμό και τα παράγωγά του. Είναι βέβαιο ότι οι συνθήκες διαβίωσης δεν γίνονται ευκολότερες για την πλειονότητα του κόσμου, με ευθύνη κυρίως των προαναφερθεισών δυνάμεων. Αυτό σημαίνει ότι το φαινόμενο της μετανάστευσης θα ενταθεί. Εύχομαι μόνο να μη βρεθούμε κι εμείς κάποτε ανάμεσα σε αυτούς που θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Ισως τότε να βιώσουμε, με οδυνηρό τρόπο, την ειρωνεία της Ιστορίας.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr