Mερικοί, κατά κοινή ομολογία, σημαντικοί συγγραφείς αφήνουν τον μάταιο τούτο κόσμο χωρίς ποτέ να πάρουν το κορυφαίο βραβείο λογοτεχνίας, το Νόμπελ.
Ευτυχώς που υπάρχει και το Μπούκερ, το σπουδαιότερο βρετανικό λογοτεχνικό βραβείο, το οποίο φέτος απονεμήθηκε σε έναν 81χρονο συγγραφέα, τον Βρετανό M. Τζον Χάρισον (υπογράφει ως Μ. John Harrison) για το 13ο μυθιστόρημά του με τίτλο «The End of Everything» («Το τέλος των πάντων»), μια μετα-αποκαλυπτική περιπέτεια που δημιουργεί ανησυχία για το μέλλον και διερευνά τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης. Ετσι, σημειώνονται δύο πρωτιές: είναι ο γηραιότερος συγγραφέας που βραβεύεται με Μπούκερ (η Μάργκαρετ Ατγουντ ήταν 79 όταν το έλαβε, το 2019), ενώ για πρώτη φορά το βραβείο πηγαίνει σε βιβλίο επιστημονικής φαντασίας.
Προφανώς η επιτροπή του βραβείου στέλνει με φλεγματικό τρόπο πολλαπλό μήνυμα: κατ’ αρχάς ενάντια στον ηλικιακό αποκλεισμό, δεύτερον στις προκαταλήψεις που περιβάλλουν τα μυθιστορήματα Sci-Fi, ενώ έμμεσα αποδοκιμάζει τις πολιτικές που οδηγούν σε καταστροφή τον πλανήτη. Ο Χάρισον, έχοντας μια συγγραφική πορεία που εκτείνεται σε 60 χρόνια (στην Ελλάδα είχε μεταφραστεί για τις εκδόσεις Οξύ, μόνον το, εκτός κυκλοφορίας πλέον, «Σημείο Μηδέν»), αποχώρησε το βράδυ της Δευτέρας από το Old Billingsgate του Λονδίνου με μια επιταγή των 50.000 λιρών και το «τρόπαιο» του Booker, που του παρέδωσε ο περσινός νικητής Ντέιβιντ Σολόι. Η επιτροπή εξέτασε 163 βιβλία, αναζητώντας το καλύτερο έργο μυθοπλασίας από συγγραφείς οποιασδήποτε εθνικότητας, γραμμένο στην αγγλική γλώσσα, που εκδόθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο ή στην Ιρλανδία από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Οκτώβριο του 2026.
Η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, φημισμένη καθηγήτρια κλασικών σπουδών Μέρι Μπίαρντ, περιέγραψε το «The End of Everything» ως «ένα ανατρεπτικό και σατιρικό δυστοπικό μυθιστόρημα, το οποίο παρακολουθεί έναν άνδρα, που συλλέγει αντικείμενα στην ακτογραμμή, και τη θεία του –η οποία οπλοφορεί– καθώς προσπαθούν να επιβιώσουν μαζί στις ακτές του Κεντ, σε ένα μέλλον που δεν απέχει πολύ από το σήμερα. Μέσα από σύντομα, κινηματογραφικά κεφάλαια, ο Χάρισον αξιοποιεί συμβατικές λογοτεχνικές φόρμες, αλλά ταυτόχρονα τις ανατρέπει, διερευνώντας τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης και αφήνοντας στον αναγνώστη το περιθώριο να συμπληρώσει τα κενά. Πρόκειται για ένα βιβλίο που σε αναστατώνει, προκαλεί ένα ειρωνικό χαμόγελο – και, παραδόξως, δεδομένης της θεματολογίας του, αφήνει μια αίσθηση αισιοδοξίας».
Στο επίκεντρο της ιστορίας, συνεχίζει η ίδια, «βρίσκονται ο Φίλιπ Τένεντ και η ηλικιωμένη θεία του, Μάρνι, που ζουν στη νότια ακτή της Αγγλίας, δεκαετίες στο μέλλον, χρόνια μετά από μια μυστηριώδη καταστροφή: την εισβολή των “iGhetti” (το πρόθεμα “i” παραπέμπει σε κάτι ψηφιακό, αν και δεν μπορεί κανείς να είναι σίγουρος). Οι κοινωνικοί κανόνες έχουν καταρρεύσει, η έννομη τάξη έχει περάσει στα χέρια ομάδων, ενώ δεν είναι απίθανο να βρεις τα συντρίμμια ενός αεροπλάνου μέσα στον κήπο σου. Παρ’ όλα αυτά, οι άνθρωποι προσπαθούν να πορευτούν μέσα στο χάος, προσποιούμενοι μάλιστα ότι η ζωή συνεχίζεται κανονικά».
Η πρόεδρος της επιτροπής επισημαίνει επίσης ότι «ένα από τα κεντρικά μηνύματα του βιβλίου είναι ότι, αν –ή όταν– συμβεί μια τέτοια αποκάλυψη, θα είναι αδύνατο να κατανοηθεί. Επιπλέον, οι παλιοί κανόνες παύουν να έχουν σημασία. Ο Φίλιπ βρίσκεται ξαφνικά με ένα “αντικείμενο” που βρήκε στην ακτή: μια ζελατινώδη μάζα που μεγαλώνει γρήγορα, αποκτά ικανότητα ομιλίας και αρχίζει να δίνει εντολές στους ανθρώπινους “φρουρούς” της. Πρόκειται για την πολιτική του σήμερα, ιδωμένη μέσα από το πρίσμα του μέλλοντος».
Ποιος όμως είναι ο κ. Μ. Τζον Χάρισον; Στην ιστοσελίδα του Booker διαβάζουμε ότι γεννήθηκε στις 26 Ιουλίου 1945 στο Ράγκμπι του Ηνωμένου Βασιλείου, εκτός από συγγραφέας είναι και κριτικός λογοτεχνίας, ενώ δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος. Εχει αναγνωριστεί από συγγραφείς όπως η Olivia Laing, ο Robert MacFarlane και ο Neil Gaiman ως ένας από τους πιο χαρισματικούς στιλίστες της πεζογραφίας που βρίσκονται εν ζωή.
Κυκλοφόρησε το πρώτο του διήγημα το 1965, ενώ το 1969 εντάχθηκε στη συντακτική ομάδα του βρετανικού περιοδικού λογοτεχνίας του φανταστικού «New Worlds» και έχει κάνει μακροχρόνια προσπάθεια για να αλλάξει τον τρόπο που η λογοτεχνική κοινότητα αντιμετωπίζει τα βιβλία επιστημονικής φαντασίας.
Στα μυθιστορήματά του περιλαμβάνονται το «Climbers» –το οποίο κέρδισε το βραβείο Boardman Tasker το 1989–, το «Nova Swing» –απέσπασε το βραβείο Arthur C. Clarke το 2007– και το «The Sunken Land Begins to Rise Again», το οποίο κέρδισε το βραβείο Goldsmiths 2020. Εχει γράψει κριτικές σε έντυπα όπως τα TLS, Telegraph, Guardian και οι New York Times. Υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής για το βραβείο Booker το 2022.
Ο νέος «Μπουκερίστας», σε συνέντευξή του στην ιστοσελίδα του περιβόητου βραβείου, δηλώνει: «Είτε γράφω είτε διαβάζω, η συνολική μου σχέση με ένα βιβλίο είναι πάντα ρομαντική».
Για το μυθιστόρημά του «The End of Everything» λέει ότι «το σκηνικό διαμορφώθηκε από τις παραθαλάσσιες πόλεις της ανατολικής ακτής του Ηνωμένου Βασιλείου», ενώ «η τρέχουσα επικαιρότητα προσέφερε τις θεματικές και τη σάτιρα: τι συμβαίνει όταν όλες οι προσδοκίες και οι εξηγήσεις μας για τον κόσμο μετατρέπονται σε μια διαρκή καταστροφή, κι εμείς, παρ’ όλα αυτά, καλούμαστε να χτίσουμε μια ζωή;». Ο ίδιος πιστεύει ότι ακόμα και στο τέλος των πραγμάτων μπορεί να υπάρξει κάποια μορφή ανακούφισης, χωρίς αυτή να ταυτίζεται υποχρεωτικά με την ελπίδα ή την οριστική λύτρωση.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr