Κάθε χρόνο, μα κάθε χρόνο, στην επέτειο του Πολυτεχνείου, ακροδεξιά τσουτσέκια διαπράττουν το αδιανόητο: Προσβολή νεκρών. Προσωπικά έγραψα καλό ξόδι, ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ για τους δύο δολοφονημένους χρυσαυγίτες γιατί αυτό μου επέβαλλε η συνείδησή μου. Τα ακροδεξιά τσουτσέκια όμως, όχι μόνο των δρόμων αλλά και υπουργικών γραφείων, συνεχίζουν. Τρόπους περί πατρίδας, θρησκείας και οικογένειας δεν σας έμαθαν στις «καλές συντηρητικές» οικογένειές σας; Δεν είναι απλώς ζήτημα αναμενόμενης αήθειας: Είναι που επιβεβαιώνεται ο «μεγάλος Αλλος», ως φύλακας της ιεραρχίας και «οριστής» της πραγματικότητας. Το μονοπώλιο της συμβολικής εγγραφής. Η ένταξη της λακανικής έννοιας του μεγάλου Αλλου και της συναφούς διάκρισης μεταξύ Συμβολικού και Πραγματικού προσφέρει ένα εξαιρετικά αιχμηρό θεωρητικό εργαλείο για να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί η αποσιώπηση του τραύματος υπέρ της ιεραρχίας.
Ο μεγάλος Αλλος είναι η ίδια η Συμβολική Τάξη: το σύνολο των θεσμών, της επίσημης Ιστορίας, της γλώσσας που καθορίζει τι αναγνωρίζεται ως «πραγματικότητα» και τι αποκλείεται από αυτήν. Το να λογοκρίνεις τα ιστορικά γεγονότα σημαίνει πως ελέγχεις τον λόγο, τη μνήμη, ορίζεις ποια σώματα μετρούν και ποιοι θάνατοι είναι «πενθήσιμοι» (grievable lives, κατά την Judith Butler). Και φυσικά αφορά κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς που πορεύεται μέσω και της άρνησης και τους οπαδούς του.
Ετσι επιτυγχάνεται η προστασία της ιεραρχίας («Ο Αλλος δεν έχει έλλειμμα», π.χ. η χούντα ήταν καλή): Η πολιτική χειραγώγηση υπέρ της ιεραρχίας βασίζεται στην ιδεολογική φαντασίωση ενός ακέραιου, αλάνθαστου μεγάλου Αλλου (του Κράτους, του Στρατού, του Νόμου). Η παραδοχή της κρατικής δολοφονίας αθώων πολιτών θα αποκάλυπτε αυτό που ο Λακάν ονομάζει «έλλειμμα στον Αλλο», το γεγονός δηλαδή ότι ο Νόμος και η ιεραρχία δεν στηρίζονται στη δικαιοσύνη, αλλά στην ωμή, παράλογη βία. Συνεπώς, η άρνηση των νεκρών αποτελεί μηχανισμό άμυνας της ιεραρχίας, ώστε να διατηρηθεί άθικτη η αυθεντία του μεγάλου Αλλου.
Η άρνηση των νεκρών (η γνωστή ρητορική «δεν υπήρξαν νεκροί στο Πολυτεχνείο», βασισμένη στη σκόπιμη σύγχυση ανάμεσα στο προαύλιο του ιδρύματος και στους γύρω δρόμους) επιχειρεί μια ακόμη προστυχιά: να επιβάλει μια δεύτερη αποσιώπηση: να ακυρώσει το βίωμα των επιζώντων και των συγγενών, στερώντας από τα θύματα την ιδιότητα του υποκειμένου της Ιστορίας και μετατρέποντας το έγκλημα σε απλή «παρεξήγηση» ή «μύθο». (Και παρ’ όλο που η δίωξη δεν είναι αυτεπάγγελτη αλλά θα έπρεπε κάποιος/α εισαγγελέας να παρέμβει…)
Η λογοκρισία και η πολιτική χειραγώγηση της Μνήμης δεν είναι απλή υπόθεση. Αφού η άρνηση του τραύματος δεν είναι ποτέ ουδέτερη· εξυπηρετεί μια συγκεκριμένη πολιτική της πειθήνιας, παρουσιάζοντας την ένοπλη επέμβαση ως μια «αναγκαία» και «αναίμακτη» επιχείρηση επιβολής της τάξης. Με αυτόν τον τρόπο, αποκαθίσταται ηθικά η αυταρχική ιεραρχία και ενοχοποιούνται όσοι/ες αντιστάθηκαν σε αυτήν. Στον αναθεωρητικό λόγο, άλλωστε, λόγω της αντιστροφής θύτη και θύματος, η εξέγερση περιγράφεται ως «εκτροπή» ή «αταξία» που προκάλεσε την επέμβαση της εξουσίας. Η χειραγώγηση αυτή στοχεύει στο να εμπεδωθεί στην κοινωνία η ιδέα ότι η αμφισβήτηση της εξουσίας είναι επικίνδυνη και μάταιη, ενώ η υποταγή στην καθεστηκυία τάξη και η αδιαφορία ταυτίζονται με τον «Νόμο» και την «ομαλότητα», επιβάλλοντας την επίκτητη ανημπόρια των πολιτών για ό,τι και να συμβαίνει στον τόπο τους…
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr
