Στη δημοσιότητα έδωσε, σήμερα Τετάρτη, η εφημερίδα Καθημερινή, το ακριβές κείμενο της επιστολής την οποία απηύθυνε η Ελλάδα στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, σχετικά με την επικύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη βουλή της Λιβύης.
Την επιστολή την απηύθυνε η Ελλάδα στις 22 Οκτωβρίου, δηλαδή δύο ημέρες μετά από την επικύρωση, και την υπογράφει η μόνιμη αντιπρόσωπος της χώρας μας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπάλτα.
Σε αυτήν καταγγέλλει το τουρκολιβυκό ως ένα παράτυπο και παράνομο κείμενο το οποίο «αγνοεί πλήρως την παρουσία πολυάριθμων ελληνικών νησιών, περιλαμβανομένων των Δωδεκανήσων και της Κρήτης, και των δικαιωμάτων τους σε θαλάσσιες ζώνες πέρα από τα χωριά ύδατα». Καταγγέλλει επίσης τις συμφωνίες της Τουρκίας και της Λιβύης το 2022 στο πεδίο της έρευνας για υδρογονάνθρακες, σημειώνοντας ότι και αυτές κινούνται εναντίον του Διεθνούς Δικαίου.
Το κείμενο της επιστολής της Ελλάδας:
Κατ’ εντολή της Κυβέρνησής μου, έχω την τιμή να σας γνωστοποιήσω τα ακόλουθα, σχετικά με την πρόσφατη φερόμενη επικύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, του «Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας, και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας του Κράτους της Λιβύης, για την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο», το οποίο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019.
Το Μνημόνιο συνήφθη παρά το γεγονός ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν ούτε παρακείμενες, ούτε αντικείμενες ακτές και, κατά συνέπεια, δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα. Αγνοεί πλήρως, την ύπαρξη πολυάριθμων ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένων της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και το δικαίωμά τους να δημιουργούν θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης τους. Η συνοριοθέτηση που προκύπτει, συνιστά προσπάθεια αναδιαμόρφωσης της γεωγραφίας κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και στην καθιερωμένη πρακτική συνοριοθέτησης. Ως εκ τούτου, το Μνημόνιο είναι παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου, και η πρόσφατα αναφερθείσα επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, δεν μπορεί ούτε να του προσδώσει οποιαδήποτε νομική ισχύ, ούτε να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως άκυρου και ανυπόστατου, στερούμενου έννομων συνεπειών.
Κατά συνέπεια, η Ελλάδα απορρίπτει το Μνημόνιο, στο σύνολό του. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται αναφορά στην, από 9ης Δεκεμβρίου 2019, επιστολή του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα, η οποία επισυνάπτεται, στην από 14 Φεβρουαρίου 2020 επιστολή του (A/74/706), στις επιστολές της 19ης Μαρτίου 2020 (A/74/758), της 20ής Απριλίου 2020 (A/74/819), της 1ης Ιουνίου 2020 (A/74/872), της 15ης Φεβρουαρίου 2021 (A/75/753), της 17ης Νοεμβρίου 2022 (A/77/604) και της 17ης Ιανουαρίου 2024 (A/78/718), των Μόνιμων Αντιπροσώπων της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, καθώς και στις προφορικές διακοινώσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2020 (A/74/1006), της 5ης Αυγούστου 2025 (A/79/983) και της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 (A/79/1005), της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη.
Η Ελλάδα επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει, ότι κάθε πράξη που έχει ενδεχομένως θα υιοθετηθεί βάσει του εν λόγω Μνημονίου, συμπεριλαμβανομένης της πράξης επικύρωσής του, καθώς και κάθε άλλη πράξη που ενδεχομένως βασίζεται στις παράνομες συντεταγμένες που περιλαμβάνονται σε αυτό, αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και δεν έχει καμία νομική ισχύ. Επ’ αυτών, η Ελλάδα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της, και διαμαρτύρεται έντονα για τη σύναψη του «Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας του Κράτους της Λιβύης για τη Συνεργασία στον Τομέα των Υδρογονανθράκων», το οποίο υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022, στο μέτρο που αποσκοπεί στην εφαρμογή του Μνημονίου του 2019, ή που βασίζεται με οποιονδήποτε άλλο τρόπο στην συνοριοθέτηση που αυτό περιλαμβάνει. Η Ελλάδα υπογραμμίζει περαιτέρω, ότι κάθε ενέργεια που αναλαμβάνεται στο πλαίσιο της φερόμενης εφαρμογής του Μνημονίου που υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022, και παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της, συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου ως προς την οποία, επιφυλάσσεται υπέρ των δικαιωμάτων της.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η επικύρωση του Μνημονίου του 2019 είναι και παραμένει, ανίκανη να παράγει βλάβη σε οποιαδήποτε δικαιώματα που αναγνωρίζονται στην Ελλάδα βάσει του διεθνούς δικαίου, καθώς και στις θέσεις που έχει διατυπώσει η Ελλάδα σχετικά με τις διεκδικήσεις της Λιβύης επί θαλασσίων ζωνών, οι οποίες αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο. Ειδικότερα, όσον αφορά την «επίσημη θέση της Λιβύης σχετικά με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της στη Μεσόγειο Θάλασσα» [συμπεριλαμβανομένων των σχετικών συντεταγμένων, και του χάρτη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της προφορικής διακοίνωσης της 27ης Μαΐου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα (A/79/916)], η Ελλάδα θεωρεί ότι οι λιβυκές διεκδικήσεις είναι ατεκμηρίωτες[ και στερούνται νομικής βάσης. Επ’ αυτής, η Ελλάδα επαναλαμβάνει τη θέση της, όπως αυτή διατυπώνεται στην προφορική διακοίνωση της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα (A/79/1005).
Τέλος, με την επιφύλαξη υπέρ όλων των δικαιωμάτων της, η Ελλάδα επαναβεβαιώνει την ισχυρή της δέσμευση για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών με τις γειτονικές χώρες της Μεσογείου με ειρηνικά μέσα, με καλή πίστη και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, όπως αποδεικνύεται από τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Θα σας ήμουν ευγνώμων εάν η παρούσα επιστολή κυκλοφορούσε ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο του θέματος 74 της ημερήσιας διάταξης, και δημοσιευόταν στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στο επόμενο τεύχος του Law of the Sea Bulletin (Δελτίο Δικαίου της Θάλασσας).
Efsyn.gr