Σε ογκώδες… βαρίδι για την οικονομία και τεράστια κοινωνική «πληγή» έχει εξελιχθεί η υπόθεση των «κόκκινων» δανείων και η διαχείρισή τους από τους servicers.
Με τον νόμο «Ηρακλής» τεράστια μάζα μη εξυπηρετούμενων υποχρεώσεων μεταφέρθηκε από τις τράπεζες σε funds και τελεί υπό τη διαχείριση των servicers. Οι 18 εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων διαχειρίζονται πάσης φύσεως ανοίγματα ύψους 91,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 81,5 δισ. ευρώ, δηλαδή το 89,2%, ανήκουν σε αλλοδαπά funds. Πρόκειται για τεράστια αγορά μη εξυπηρετούμενων υποχρεώσεων, πρωτοφανούς οικονομικού και κοινωνικού μεγέθους, που καθορίζει τη ζωή ή την οικονομική δραστηριότητα εκατομμυρίων οφειλετών, νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ενώ όμως αυτή η αγορά έχει τέτοια έκταση και τόσο βαριές συνέπειες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, οι servicers βγάζουν κέρδη τα οποία διαφεύγουν στο εξωτερικό, μοιράζουν μερίσματα, μεταπωλούν τα δάνειά τους αποκομίζοντας εύκολο κέρδος, ταλαιπωρούν εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις με καταχρηστικές πρακτικές, χωρίς να υλοποιούν τα business plan τους πετώντας το «μπαλάκι» στο εγκλωβισμένο από τις κυβερνητικές επιλογές Δημόσιο.
Ετσι τα κόκκινα δάνεια παραμένουν αρρύθμιστα σε βάρος της οικονομίας, της αγοράς αλλά και των δανειοληπτών που επλήγησαν από την κρίση ενώ την ίδια στιγμή οι servicers και τα funds κερδοσκοπούν επί αυτών, αποκομίζοντας σημαντικά κέρδη, ενώ οι διοικήσεις των servicers αποδίδουν και… μπόνους παραγωγικότητας στους εαυτούς τους.
Πρόκειται για μια ιστορία οικονομικής και κοινωνικής «γάγγραινας», όπου οι κερδισμένοι είναι οι τράπεζες (που απαλλάχθηκαν από δεκάδες δισ. ευρώ «σάπιου» ενεργητικού), οι servicers και τα funds (που κερδοφορούν εκ του ασφαλούς), ενώ χαμένοι είναι εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις αλλά και το Ελληνικό Δημόσιο.
Δημόσιο και servicers
Για να στηρίξει το επιχείρημα ότι ο Ελληνας φορολογούμενος δεν θα έχει συνέπειες από τον «Ηρακλή» από τυχόν καταπτώσεις εγγυήσεων του Δημοσίου, ο τότε υφυπουργός Οικονομικών κ. Ζαββός εμπνεύστηκε την εγγραφή στα business plans των servicers προβλέψεων για πολύ υψηλά ποσοστά ανάκτησης (δηλαδή εισπράξεων από τα δάνεια που πέρασαν στη διαχείρισή τους), πάνω από 75% ή και πάνω από 80%, προς στήριξη τόσο των ομολόγων senior κατηγορίας που εκδόθηκαν με τις τιτλοποιήσεις των «κόκκινων» δανείων όσο και της… κυβερνητικής προπαγάνδας.
Σε πλήρη αντίστιξη με τα υψηλά ποσοστά ανάκτησης που προβλέπονται στα business plans των servicers, αυτοί πήραν τα «κόκκινα» δάνεια πάμφθηνα με πολύ χαμηλά ποσοστά επί της ονομαστικής αξίας των δανείων.
Η αντίφαση αυτή είναι ο μηχανισμός παραγωγής όλων των αδιεξόδων.
● Οι servicers απέκτησαν το δικαίωμα αποκόμισης εύκολων κερδών: απέκτησαν τα δάνεια φτηνά, αλλά έναντι των δανειοληπτών έχουν απαιτήσεις με βάση την ονομαστική τους αξία. Μπορούν -και το κάνουν- να μεταπωλήσουν τα δάνειά τους αποκομίζοντας εύκολο κέρδος και να βγάλουν κέρδος και οι νέοι αγοραστές. Μπορούν να είναι κερδοφόροι ως εταιρείες, με τα κέρδη να διαφεύγουν στο εξωτερικό στα funds για λογαριασμό των οποίων ενεργούν.
Οι servicers απέκτησαν τα δάνεια φτηνά, αλλά έναντι των δανειοληπτών έχουν απαιτήσεις με βάση την ονομαστική τους αξία
● Οι servicers έχουν υποχρέωση να υλοποιήσουν τα business plans τους. Ηδη όμως οι αποκλίσεις είναι μεγάλες. Ολες οι πληροφορίες λένε ότι δεν πάνε καλά και ότι οι αποκλίσεις από τους στόχους είναι μεγάλες. Ποιος έχει όμως το μεγαλύτερο ρίσκο αν τα business plans δεν υλοποιηθούν, ακόμη και αν καταρρεύσουν; Οχι αυτοί, αλλά το Δημόσιο! Ο servicer μπορεί να χάσει την άδειά του αν η απόκλιση είναι μεγάλη, αλλά στο μεταξύ θα έχει αποκομίσει κέρδη, ενώ μπορεί και να μεταπωλήσει το δάνειο σε άλλον πριν αποχωρήσει. Το Δημόσιο όμως διακινδυνεύει την κατάπτωση εγγυήσεων που έχει δώσει – και η κυβέρνηση το πολιτικό κόστος από αυτό το γεγονός.
● Στην πραγματικότητα η κυβέρνηση και ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας (ο οποίος είχε προτείνει άλλη λύση αντί του «Ηρακλή»), είναι εγκλωβισμένοι και αναγκασμένοι να κάνουν τα χατίρια των servicers, για να αποφύγουν την κατάπτωση των εγγυήσεων και τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες που συνεπάγονται.
Το «έργο» των servicers…
Σύμφωνα με την ΤτΕ, η συνολική αξία των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων που διαχειρίζονται οι διαχειριστές πιστώσεων για λογαριασμό των αγοραστών πιστώσεων διαμορφώθηκε σε 81,5 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2026 και παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025.
Εξ αυτών τα «κόκκινα» δάνεια ανέρχονται πλέον σε 78 δισ. ευρώ, ενώ το 2022 ήταν 77 δισ. ευρώ – αντί για αποσυμφόρηση, υπάρχει όξυνση.
Εναντι αυτού του τεράστιου όγκου υποχρεώσεων:
● Σε 78 δισ. «κόκκινα» δάνεια οι ρυθμίσεις είναι 18 δισ., εκ των οποίων 11,1 δισ. ευρώ αφορούν λύσεις «οριστικής διευθέτησης» (σου παίρνω το σπίτι και μένεις με ενοίκιο, καταγγελία και έναρξη διαδικασίας πλειστηριασμού). Στο τέλος του 2025 οι λύσεις «οριστικής διευθέτησης» ήταν 10,6 δισ. ευρώ (ώς τον Ιούνιο του 2026 προστέθηκαν άλλα 500 εκατ. ευρώ.) και αντιστοιχούν σε 61,8% του συνόλου.
Στο σύνολο του χαρτοφυλακίου των μη εξυπηρετούμενων υποχρεώσεων οι ρυθμίσεις αποτελούν το 22,1%. Υστερα από 7 χρόνια το 78% του χαρτοφυλακίου μένει χωρίς ρύθμιση οποιασδήποτε μορφής, «αποθηκευμένο» στα funds!
Οι servicers δηλαδή, αντί να κάνουν τις ρυθμίσεις, τις αναδιαρθρώσεις και τα κουρέματα που υποτίθεται ότι ήταν ο σκοπός τους για να εξυγιανθεί το πρόβλημα, «κάθονται» πάνω στα δάνεια, αποκομίζουν κέρδη και διαιωνίζουν το πρόβλημα.
Μονίμως δε ζητούν από την κυβέρνηση νέες νομικές διευκολύνσεις σε βάρος των δανειοληπτών για να κάνουν όσο το δυνατόν περισσότερους πλειστηριασμούς.
Είναι φανερό ότι με τέτοιους ρυθμούς δεν πρόκειται να υλοποιηθούν τα business plans. Γι’ αυτό άλλωστε οι servicers ζητούν συνέχεια παρατάσεις – και τις παίρνουν…
…τα κέρδη και τα μερίσματα
Μπορεί η υλοποίηση των business plans να μην πηγαίνει καλά, αλλά τα κέρδη και τα μερίσματα ευημερούν, καθώς οι servicers θησαυρίζουν εκ του ασφαλούς χάρη στην υπεραξία από τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή που μεταβιβάστηκαν τα δάνεια (grosso modo η αξία των εγγυημένων ομολόγων του «Ηρακλή» ύψους 21,5 δισ. ευρώ συν ένα επιπλέον ποσό για το τίμημα της αγοράς των mezzanine και junior ομολόγων, που όμως αποκτήθηκαν σε εξευτελιστικά χαμηλά ποσοστά επί της ονομαστικής αξίας).
Ενδεικτικά μπορούμε να υπολογίσουμε ότι: τα δάνεια μεταπωλήθηκαν έναντι ανταλλαγής με τα ομόλογα του «Ηρακλή» αξίας 21,5 δισ. ευρώ. Η ονομαστική αξία των δανείων είναι σήμερα περί τα 90 δισ. ευρώ. Αυτή η διαφορά ανάμεσα στο κόστος και την ονομαστική αξία τους, την οποία μπορούν να διεκδικήσουν οι servicers, είναι ένα θεωρητικό περιθώριο υπεραξίας -την οποία μπορεί να εισπράξουν οι servicers και τα funds- που στην πράξη υπολογίζεται μεταξύ 40 και 60 δισ. ευρώ.
Ενα πραγματικό χρυσωρυχείο χωρίς το παραμικρό επιχειρηματικό ρίσκο.
Δεν μπορούμε πάντως να τους κατηγορήσουμε ότι δεν το αξιοποιούν για ίδιον όφελος. Τα στοιχεία των οικονομικών αποτελεσμάτων για τους 3 σημαντικότερους εξ αυτών (doValue Greece, Intrum Hellas και Cepal Hellas) για τη διετία 2024-2025 δείχνουν ότι… δεν πένονται:
● Τα συνολικά καθαρά κέρδη και των τριών ανήλθαν σε 247,8 εκατ. ευρώ. Μακράν πιο κερδοφόρα είναι η Intrum Hellas με 121,404 εκατ. ευρώ και ακολουθούν η doValue Greece με 91,459 εκατ. ευρώ και η Cepal Hellas με 34,937 εκατ. ευρώ.
● Τα μερίσματα και προμερίσματα που καταβλήθηκαν από τις τρεις ανέρχονται σε 214,9 εκατ. ευρώ.
● Οι επιστροφές κεφαλαίου ανήλθαν συνολικά σε 254,644 εκατ. ευρώ.
Τα… βαριά πρόστιμα
Συνολικά η αγορά των κόκκινων δανείων κινείται χωρίς διαφάνεια και χωρίς ανοιχτές διαδικασίες σε σημείο που το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών επιδιώκει τώρα να «στριμώξει» τους servicers. Ο νέος νόμος που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή αυξάνει το ανώτατο εποπτικό πρόστιμο για τους servicers από 500.000 σε 5 εκατομμύρια ευρώ. Η αύξηση φαντάζει εντυπωσιακή. Το ερώτημα όμως είναι πόσο αποτελεσματικά εφαρμόζεται η εποπτεία, πόσο συχνά επιβάλλονται πρόστιμα και ποιου ύψους. Με στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή τα πρόστιμα που είχαν επιβληθεί τα προηγούμενα τρία χρόνια ανέρχονταν συνολικά σε περίπου 200.000 ευρώ, με μεμονωμένες κυρώσεις 9.000, 10.000 και 20.000 ευρώ. Το νέο ανώτατο πρόστιμο είναι 25 φορές μεγαλύτερο από το συνολικό ποσό που, σύμφωνα με τα στοιχεία, επιβλήθηκε σε ολόκληρη την προηγούμενη τριετία. Για τους δανειολήπτες όμως ο νέος νόμος προβλέπει ειδικά διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη για συγκεκριμένες παραβάσεις σε βάρος οφειλετών που τηρούν ενεργές ρυθμίσεις. Προβλέπεται ακόμα και χρηματική κύρωση υπέρ του οφειλέτη ίση με πέντε δόσεις υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Δημοσιοποιηση
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ετήσια δημοσιοποίηση πληροφοριών για τα οικονομικά μεγέθη, τα χαρτοφυλάκια και τα αποτελέσματα διαχείρισης. Δεν προσδιορίζει όμως με την απαραίτητη ακρίβεια ποιοι αριθμητικοί δείκτες θα δημοσιοποιούνται υποχρεωτικά. Πόσα εισπράττει κάθε servicer; Πόσα δάνεια ρυθμίζει; Πόσες οφειλές διαγράφει; Πόσα ακίνητα αποκτά; Χωρίς συγκρίσιμα στοιχεία ανά χαρτοφυλάκιο η διαφάνεια παραμένει περιορισμένη. Και αυτό δείχνει ότι ακόμα και το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει πλήρη εικόνα τού τι συμβαίνει…
Διαβάστε περισσότερα