«Στις αρχές Σεπτεμβρίου, μια αποτρόπαια είδηση συντάραξε τη Θεσσαλονίκη. Ο Χορτιάτης, το κοντινό μας χωριό, είχε παραδοθεί από τους Γερμανούς και τους Έλληνες συνεργάτες τους στις φλόγες, μ’ όλους τους κατοίκους του… Βάλανε φωτιά και άφησαν τις φλόγες να υψωθούν για να πνίξουν άντρες, γυναίκες και παιδιά, σε μια φρικτή μάζα από σπαραγμό και καμένες σάρκες… Ώσπου οι σπαραγμοί καταλάγιασαν, οι φλόγες χαμήλωσαν κι η σιωπή του θανάτου κατακάθισε κι αυτή πάνω στα ερείπια του καμένου χωριού… και χάραξε τη χρονολογία της αποφράδας ημέρας: 2 Σεπτεμβρίου 1944…» (Γιώργος Βαφόπουλος, «Σελίδες Αυτοβιογραφίας»).
Ογδόντα δύο χρόνια από τη φοβερή-σημαδιακή εκείνη μέρα για τον Χορτιάτη, η «Κίνηση Πολιτών Χορτιάτη» και η τοπική εφημερίδα «ΧΟΡΤΙΑΤΗΣ 570» διοργανώνουν τη Δευτέρα 31 Αυγούστου στις 18.30 έναν «Ιστορικό Περίπατο Μνήμης» στους τόπους μαρτυρίου: τον «Φούρνο Γκουραμάνη» και την «Οικία Νταμπούδη», που οι Γερμανοί και οι Έλληνες «Σουμπερίτες» συνεργάτες τους, που τους ξεπέρασαν σε θηριωδία εκείνη τη φοβερή ημέρα «…που σώπαιναν οι λύκοι, γιατί ούρλιαζαν οι άνθρωποι…» έκαψαν 149 -κυρίως- γυναικόπαιδα. Από τριών μηνών βυζαχτάρια έως 80χρονες ανήμπορες γριές και γέρους… Εγκλημά τους; Η καταγωγή τους από τον Χορτιάτη που ο ορεινός του όγκος ήταν προπύργιο του αντιστασιακού αγώνα στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Πρόφαση ήταν ο θάνατος ενός Γερμανού χημικού σε μια τυχαία ένοπλη μικροσυμπλοκή στο Ρωμαϊκό Υδραγωγείο, στην είσοδο του Χορτιάτη, ανάμεσα σε μια μικρή ομάδα ανδρών του ΕΛΑΣ, που είχαν στήσει ενέδρα για άλλον λόγο, και Γερμανών της στρατιωτικής αστυνομίας που συνόδευαν τον χημικό για τη χλωρίωση των πηγών ύδρευσης της Θεσσαλονίκης. Απλά η μικρή αυτή αψιμαχία επέσπευσε την ειλημμένη και καλά οργανωμένη απόφαση των κατακτητών να αφανίσουν τον Χορτιάτη και τους κατοίκους του, που συνέβαλαν με κάθε τρόπο στον αγώνα του λαού μας για λευτεριά!
Λίγες ώρες αργότερα από το παραπάνω πρωινό επεισόδιο, πολλά γερμανικά αυτοκίνητα με πάνω από 300 στρατιώτες της Βέρμαχτ και περίπου 80 «Σουμπερίτες» συνεργάτες τους εισβάλλουν στον Χορτιάτη και ξεσπούν σε πράξεις παράφορης βίας -κυρίως- σε ανήμπορα γυναικόπαιδα που δυστυχώς επέλεξαν να μη φύγουν στο δάσος, όπως έπραξε η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων φοβούμενοι πιθανά αντίποινα. Ο «Ιστορικός Περίπατος Μνήμης» έχει ως αφετηρία την ιστορική πλατεία του Χορτιάτη. Εκεί αρχίζει η αφήγηση του χρονικού του ολοκαυτώματος. Προηγείται όμως μια αναφορά σε δύο σημαντικά γεγονότα που συνέβησαν πριν από το ολοκαύτωμα. Το ένα έγινε στις 5 Ιουνίου 1941, στην αρχή της Κατοχής, όπου σε μια διαμαρτυρία των Χορτιατινών για την απαγόρευση ξύλευσης στο δάσος δολοφονήθηκαν πέντε Χορτιατινοί από χωροφύλακες που ήρθαν από Θεσσαλονίκη και άνοιξαν πυρ για να επιβάλουν την… τάξη. Ένα δραματικό γεγονός, άγνωστο στους πολλούς, που η «Κίνηση Πολιτών Χορτιάτη» και η «Πρωτοβουλία Συγγενών» των πέντε θυμάτων ΑΠΑΙΤΕΙ χρόνια τώρα από τη δημοτική αρχή με μια αναμνηστική πλακέτα στην ιστορική πλατεία όπου έγινε το έγκλημα να τιμηθεί η μνήμη τους (βλ. φωτ.). Είναι ιστορικό χρέος. Το δεύτερο γεγονός έγινε στις 12 Ιανουαρίου 1943 στα μέσα της Κατοχής. Ένα γερμανικό στρατιωτικό αεροπλάνο γεμάτο αξιωματικούς και στρατιώτες πέφτει, για άγνωστο λόγο, στο δάσος του Χορτιάτη και τυλίγεται στις φλόγες. Άλλοι σκοτώνονται και άλλοι τραυματίζονται. Όταν κάποιοι ελαφρά τραυματισμένοι Γερμανοί φτάνουν στο χωριό, οι Χορτιατινοί ανοίγουν τα σπίτια τους και τους προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες. Τους αντιμετωπίζουν ως ανθρώπους που βρίσκονται σε ανημποριά και όχι ως εχθρούς… Τρεις μέρες μετά ο Γερμανός διοικητής Θεσσαλονίκης, με επιστολή του προς τον πρόεδρο της Κοινότητας τον ευχαριστεί, όπως και όλους τους κατοίκους, «…διά την επιδειχθείσαν αλληλεγγύην προς τους τραυματισμένους».
Και 20 μήνες μετά ακολούθησε το ολοκαύτωμα. Η… αλληλεγγύη των Γερμανών στην πράξη. Ο «Περίπατος» ακολουθεί τα βήματα των μελλοθάνατων προς την «Οικία Νταμπούδη» και τον «Φούρνο Γκουραμάνη», τα «κρεματόρια» του Χορτιάτη. Εκεί ακούμε μαρτυρίες επιζώντων από τον «Φούρνο». Βλέπουμε στα μνημεία το «κουτσούρεμα» της μνήμης για τον δολοφονικό ρόλο των Ελλήνων «Σουμπεριτών» δωσίλογων… Διαβάζονται από νέους και νέες του Χορτιάτη ποιήματα και πεζά για το «κάψιμο». Αλλά λαμβάνουν χώρα και μικρά μουσικά και σημαντικά θεατρικά δρώμενα, που υπερασπίζονται με τον καλύτερο τρόπο τον αγώνα της μνήμης απέναντι στη λήθη. Σ’ αυτόν τον ωραίο και αναγκαίο αγώνα πολλά χρόνια τώρα είναι στρατευμένη η «Κίνηση Πολιτών Χορτιάτη» με πολλές δράσεις, όπως ο «Ιστορικός Περίπατος Μνήμης» στους τόπους μαρτυρίου.
*Εκπροσώπου Κίνησης Πολιτών Χορτιάτη
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr