Ξεκάθαρες προϋποθέσεις για πρόοδο εξακολουθεί να βάζει στους δύο Κύπριους ηγέτες ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, για να συγκαλέσει νέα διευρυμένη συνάντηση «5+1» με τη συμμετοχή και των τριών εγγυητριών δυνάμεων. Ζητά σαφή δέσμευση στις συγκλίσεις που συμφώνησαν στο Κραν Μοντανά, «χιαστί» διαπραγμάτευση για να διανύσουν το τελευταίο μίλι –ιδίως στο δίπτυχο ασφάλεια – διαμοιρασμός εξουσίας– και άμεσο άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης για να αλλάξει το κλίμα αντιπαλότητας στο νησί. Δεν πείστηκε από όσα άκουσε στη Λευκωσία και ζήτησε «κατάλληλη προετοιμασία» με έμπρακτα βήματα.
Βήμα σημειωτόν
Το μεσημέρι της Τετάρτης (29/7) ο Γκουτέρες ολοκλήρωσε τη διήμερη επίσκεψή του στην Κύπρο, διαψεύδοντας τις ελάχιστες προσδοκίες για πρόοδο. Η παρουσία του στο νησί αναζωπύρωσε προς στιγμήν το ενδιαφέρον για το Κυπριακό. Του επέτρεψε επίσης να στείλει μεστά μηνύματα αλληλεγγύης προς τους Κύπριους για ειρήνη και συνεργασία. Αλλά και πάλι, δεν κατάφερε να αποσπάσει τίποτα χειροπιαστό από τον πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.
Το στρατηγικό αδιέξοδο είναι προφανές και δεν πρόκειται να ξεπεραστεί με γενικόλογες διακηρύξεις. Ο Γκουτέρες ζήτησε –αυστηρά και επιτακτικά– «προετοιμασία στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, προετοιμασία στη μεθοδολογία και προετοιμασία στην ουσία (του Κυπριακού), ώστε να μην έχουμε άλλες συναντήσεις 5+1 χωρίς αποτέλεσμα». Σε κανένα από τα τρία επίπεδα δεν υπάρχει ουσιαστική πρόοδος, ικανή για να σπάσει το αδιέξοδο, παρά τις πολύμηνες διαβουλεύσεις. Τα δύο μέρη φαίνεται να έχουν εμπλακεί σε μια διαπραγμάτευση για «όλα ή τίποτα» και το αποτέλεσμα είναι το «τίποτα». Αν όμως, ο Γκουτέρες πήγε στην Κύπρο για να τους πείσει, πώς θα υπάρξει διαφορετική εξέλιξη στους λίγους μήνες που απομένουν μέχρι τη λήξη της θητείας του τον Δεκέμβριο;
Το σκηνικό δεν είναι υποσχόμενο. Ο Γκουτέρες ανακοίνωσε ότι έχει εξασφαλισμένη τη συγκατάθεση των μερών να προχωρήσει σε άτυπη πενταμερή («5+1»), αλλά διστάζει να τη συγκαλέσει. Από όσα άκουσε, δεν βλέπει να έχει εχέγγυα επιτυχίας. Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που δεν ανακοίνωσε ημερομηνία για διευρυμένη συνάντηση. Το μόνο δεδομένο αυτή τη στιγμή, είναι η συνέχιση της μάταιης για δύο χρόνια αποστολής της προσωπικής απεσταλμένης του Μαρία Άνχελα Ολγκίν, για «κατάλληλη προετοιμασία».
Η ευθύνη στους ηγέτες
Ο Γκουτέρες έθεσε τους Κύπριους ηγέτες προ των ευθυνών τους, λέγοντας ότι οι Κύπριοι πολίτες «θέλουν να δουν τους ηγέτες τους να προβαίνουν σε συμβιβασμούς και να διανύουν το τελευταίο μίλι προς την επίλυση του Κυπριακού, λαμβάνοντας υπόψη τις συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί». Με αυτή την αναφορά του επιβεβαιώνει ότι ζητά καταληκτικές διαπραγματεύσεις χωρίς να ανοίξουν κεφαλαιώδη ζητήματα που συμφωνήθηκαν μέχρι το Κραν Μοντανά.
O Χριστοδουλίδης και ο Ερχιουρμάν διατείνονται ότι συμφωνούν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, αλλά δεν ξεκαθάρισαν ακόμα τι από το ογκώδες διαπραγματευτικό κεκτημένο είναι συμφωνημένο.
Ο Ερχιουρμάν επιμένει επίσης σε μια μεθοδολογία με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, όπως γενικά την περιγράφει και ο Γκουτέρες. Ωστόσο απαιτεί αυτή τη φορά η τουρκοκυπριακή πλευρά να βγει από τη διεθνή απομόνωση, σε περίπτωση που η ελληνοκυπριακή πλευρά θα φέρει ευθύνη για τυχόν αποτυχία. Από όσα συμφωνήθηκαν, ο Ερχιουρμάν απαιτεί να μην ξανανοίξει η πολιτική ισότητα, η εκ περιτροπής προεδρία και η μία τουρκοκυπριακή ψήφος σε πλειοψηφική εκτελεστική απόφαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Συγκεντρώσεις στην Κύπρο στο πλαίσιο της επίσκεψης Γκουτέρες. (EPA/GEORGE CHRISTOFOROU)
Ο Χριστοδουλίδης δεν έχει ξεκαθαρίσει τι τον δεσμεύει, ιδίως στα ζητήματα αυτά. Στο παρελθόν απέρριψε ρητά τη σύγκλιση για τη μία ψήφο, που φαίνεται να είναι μέχρι τώρα το μέγιστο εμπόδιο για κάθε εξέλιξη. Αντίστοιχα, δεν είναι σαφές τι δεσμεύει την Τουρκία σε σχέση με τα ζητήματα ασφάλειας και εγγυήσεων.
Ο γενικός γραμματέας θεωρεί δεσμευμένες τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, προσβλέποντας όπως είπε, στη «συνεχιζόμενη στήριξη τους». Αυτή η προσέγγιση του ΟΗΕ κρατά στον κύκλο της «κατάλληλης προετοιμασίας» την Τουρκία, χωρίς να τη θεωρεί κατεξοχήν υπεύθυνη για το συνεχιζόμενο αδιέξοδο. Αντίθετα, ο Κύπριος πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης, υποστηρίζει ότι πράττει όσα του αναλογούν, ενώ το κλειδί βρίσκεται στην Άγκυρα.
Παράλληλα με τις συζητήσεις επί της ουσίας και της μεθοδολογίας, ο Γκουτέρες απαιτεί να αλλάξει το κλίμα στο νησί. Προτού αναχωρήσει τόνισε ότι «πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης με την εφαρμογή μέτρων τα οποία μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινή ζωή όλων των Κυπρίων». Το πιο σημαντικό μέτρο για τον ΟΗΕ είναι το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης και η ανάπτυξη του δικοινοτικού εμπορίου και της συνεργασίας. Για δύο χρόνια δεν έγινε εφικτό να ανοίξει ούτε ένα οδόφραγμα. Ο Χριστοδουλίδης δεν ευνοεί άνοιγμα σημείων διέλευσης, χωρίς επανάληψη των συνομιλιών.
Ζώνη αστάθειας
Ο γενικός γραμματέας πιέζει να υπάρξει επίσης μια συμφωνία για να μην παραβιάζεται η νεκρή ζώνη που χωρίζει στα δύο το νησί. Θεωρεί τη συνεχιζόμενη στρατιωτικοποίηση ως επικίνδυνη και απαιτεί σεβασμό της εντολής και της αρμοδιότητας της UNFICYP, τόσο στη νεκρή ζώνη όσο και στις γραμμές κατάπαυσης του πυρός που έχουν οριοθετηθεί. Στο ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο ο Γκουτέρες φρόντισε να υπενθυμίσει στους Κύπριους ότι το μέλλον για το νησί είναι πολύ υποσχόμενο σε περίπτωση επίλυσης και τερματισμού της διαίρεσης. Προερχόμενος από τη γειτονική ερειπωμένη Συρία, ο Γκουτέρες προειδοποίησε για το ενδεχόμενο διεύρυνσης των συγκρούσεων: «Μια λύση στην Κύπρο είναι απολύτως καθοριστική, όχι μόνο για τη διαφύλαξη των συμφερόντων και της ειρήνης του κυπριακού λαού, αλλά και ως παράγοντας σταθερότητας σε μια περιοχή που γίνεται επικίνδυνα ασταθής. Αν η Κύπρος δεν βρει λύση στα προβλήματά της, γίνεται πολύ πιο ευάλωτη στους κινδύνους που παρατηρούμε σήμερα σε μια περιοχή που βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στις φλόγες».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr