Μήνυμα προς την Αγκυρα, με σαφείς αναφορές στο Διεθνές Δίκαιο, στο Δίκαιο της Θάλασσας και στην απόρριψη τετελεσμένων, έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το Ελ Αλαμέιν, μετά την άτυπη τριμερή συνάντηση Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου. Ο πρωθυπουργός κατέστησε σαφές ότι η επιδίωξη σταθερότητας στην περιοχή δεν συνεπάγεται αποδοχή κινήσεων που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, ενώ αντίστοιχο στίγμα αποτυπώθηκε και στην κοινή διακήρυξη των τριών χωρών.
Το μήνυμα αποκτά πρόσθετη σημασία με φόντο την προσπάθεια της Αγκυρας να εμβαθύνει περαιτέρω τις σχέσεις της με το Κάιρο, μετά την πολυετή περίοδο έντασης στις αιγυπτοτουρκικές σχέσεις. Ενδεικτικό είναι ότι μόλις την Κυριακή, λίγο πριν από την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Αίγυπτο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η περαιτέρω ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, η ενίσχυση της εμπορικής και επενδυτικής συνεργασίας και η προετοιμασία της επόμενης συνεδρίασης του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας στην Τουρκία, ενώ συζητήθηκαν και οι εξελίξεις στη Λιβύη. Η επικοινωνία εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια επαναπροσέγγισης Αγκυρας και Καΐρου, χωρίς πάντως αυτή μέχρι στιγμής να έχει μεταβάλει τις στενές στρατηγικές σχέσεις που έχει οικοδομήσει η Αίγυπτος με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η φράση που συμπύκνωσε περισσότερο το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη ήταν ότι «σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα ούτε ανοχή σε τετελεσμένα». Μια αναφορά με ιδιαίτερο βάρος, καθώς έγινε στο πλαίσιο της τριμερούς με την Αίγυπτο και την Κύπρο, δύο χώρες με τις οποίες η Αθήνα έχει οικοδομήσει ένα σταθερό πλέγμα συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν», τόνισε ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι επιδιώκει λειτουργικές σχέσεις καλής γειτονίας, πάντα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η χώρα «δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της με αυτοπεποίθηση ούτε και να συνομιλήσει», χαρακτηρίζοντας τις δύο επιλογές «δύο όψεις μιας υπεύθυνης εξωτερικής πολιτικής».
Δεν ήταν τυχαίο ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφερε ως παράδειγμα τη συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ το 2020, υποστηρίζοντας ότι απέδειξε πως, όταν υπάρχει πολιτική βούληση και προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα, μπορούν να επιτευχθούν αμοιβαία επωφελείς συγκλίσεις.
Κοινή διακήρυξη
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η διατύπωση της κοινής διακήρυξης. Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος επαναβεβαιώνουν ότι οποιαδήποτε συμφωνία ή μνημόνιο κατανόησης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας πρέπει να συνάπτεται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, της UNCLOS.
Η αναφορά σε «συμφωνίες ή μνημόνια κατανόησης» παραπέμπει, στην πολιτική ανάγνωση της Αθήνας, ευθέως στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η Αθήνα έχει εξ αρχής απορρίψει ως αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Αποκτά, όμως, πρόσθετο βάρος υπό το φως των τελευταίων κινήσεων της Τουρκίας στο πεδίο και της ευρύτερης αναθεωρητικής ατζέντας που έχει ξεδιπλώσει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτή την εικόνα εντάσσονται και τα δύο τουρκικά «εθνικά θαλάσσια πάρκα», για τα οποία η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι, στον βαθμό που εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων και καλύπτουν διεθνή ύδατα ή ελληνική υφαλοκρηπίδα, είναι παράνομα και δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα.
Παράλληλα, οι τρεις χώρες υπογραμμίζουν στη διακήρυξη την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, αλλά και την υποχρέωση αποχής από την απειλή ή τη χρήση βίας. Παρότι η Τουρκία δεν κατονομάζεται, η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, η οποία εξακολουθεί να θέτει το τουρκικό casus belli μεταξύ των βασικών ζητημάτων που επιβαρύνουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Πυλώνας ασφαλείας
Την ίδια ώρα, Αθήνα, Λευκωσία και Κάιρο φρόντισαν να ξεκαθαρίσουν ότι η συνεργασία τους δεν στρέφεται εναντίον τρίτων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το τριμερές σχήμα «θετικό υπόδειγμα» σταθερότητας και ευημερίας και «πυλώνα ασφάλειας», τονίζοντας ότι προτάσσει τη θετική ατζέντα και «δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας». Η επισήμανση αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον ακριβώς σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει τη δική της συνεργασία με την Αίγυπτο.
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε και τη Γάζα, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επαναλαμβάνει τη στήριξη στη λύση των δύο κρατών και να θέτει ως άμεσες προτεραιότητες την εφαρμογή της δεύτερης φάσης του σχεδίου κατάπαυσης του πυρός, τον αφοπλισμό της Χαμάς, την έναρξη της ουσιαστικής ανοικοδόμησης και την ανεμπόδιστη πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας στους αμάχους. Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στον «αναντικατάστατο ρόλο» που έχει η Αίγυπτος, λόγω και της γεωγραφικής της θέσης, για την επόμενη ημέρα στη Γάζα, ενώ η κοινή διακήρυξη επαναβεβαιώνει τη στήριξη των τριών χωρών σε ανεξάρτητο και κυρίαρχο παλαιστινιακό κράτος στα σύνορα της 4ης Ιουνίου 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με τον πρωθυπουργό να επισημαίνει ότι η απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα και τα δικαιώματα διέλευσης πρέπει να γίνονται σεβαστά σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Προανήγγειλε μάλιστα νέες ελληνικές πρωτοβουλίες για την ανάδειξη του ζητήματος κατά την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Οκτώβριο.
Η τριμερής επιβεβαίωσε, τέλος, την εμβάθυνση της συνεργασίας στην ενέργεια και τη συνδεσιμότητα, με έμφαση στην ηλεκτρική διασύνδεση GREGY, και στη σύνδεση των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου με τις αιγυπτιακές υποδομές.
Το συνολικό μήνυμα από το Ελ Αλαμέιν αποκτά έτσι ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση. Την ώρα που η Αγκυρα επενδύει στην επαναπροσέγγιση με το Κάιρο, η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει και να εμβαθύνει μια σχέση που έχει ήδη αποκτήσει στρατηγικά χαρακτηριστικά, με τη συμφωνία ΑΟΖ του 2020, την ενεργειακή συνεργασία και το τριμερές σχήμα με την Κύπρο. Και ταυτόχρονα, μέσα από τη διακήρυξη για την UNCLOS, την απόρριψη της απειλής χρήσης βίας και την αναφορά του πρωθυπουργού στα τετελεσμένα, έστειλε στην Αγκυρα το μήνυμα ότι η αναδιάταξη των περιφερειακών σχέσεων δεν μεταβάλλει τις ελληνικές κόκκινες γραμμές.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr