Δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια να εντοπίσει κανείς μασκαρεμένες λέξεις. Δεν αναφέρομαι στη μεταφορική σημασία, αυτή η δυνατότητα πλουτίζει τη δημιουργία. Συχνά, κάποιες λέξεις παρενδύονται για λόγους ευπρέπειας. Για να μην προκληθούν τα «χρηστά» ήθη. Αυτή η χρήση παρατηρείται συχνά όταν κάποιος/α θέλει να αναφερθεί σε γενετήσιες πράξεις. Οι ονομασίες των γενετήσιων οργάνων, γυναικών και ανδρών, χάνουν την «προσβλητική» χροιά τους σε σχέση με την καλλιέπεια και την ηθική διάστασή τους όταν χρησιμοποιείται η καθαρεύουσα ως εκφραστικό όργανο για την ένταξή τους στον δημόσιο λόγο, τηλεοπτικό πρωτίστως – και όχι μόνο. Εξαιρείται η σάτιρα και τα ανέκδοτα που γίνονται ο βιότοπος και το απάγκιο της λαϊκής ονοματοδοσίας. Τότε, ουδετεροποιούνται, διότι μετακινούνται σε μια ουδέτερη ζώνη, εκεί που δεν είναι οικεία. Γι’ αυτό και κανείς δεν διαμαρτύρεται όταν η φράση «fuck you» επαναλαμβάνεται συχνά. Είναι ανοίκειο έδαφος. Αντίθετα, οι κωμικοί στοχοποιούνται για τη χρήση νεοελληνικών διατυπώσεων.
Αυτή τη διάσταση είχα στο μυαλό μου την ώρα που ξεφύλλιζα την εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος» του Ιανουαρίου του 1918, σε μια περίοδο που ήταν σε έξαρση ο πόλεμος στη Μακεδονία, κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Γράφει η εφημερίδα σε πρωτοσέλιδο άρθρο της: «Ζητούμεν παρά της κυβερνήσεως εν ονόματι του Έθνους και εν ονόματι του Ελληνισμού, όπως πλήξη αμειλίκτως τους μητραλοίας τους συνωμοτήσαντας κατά της χώρας των». Η κυβέρνηση είναι εκείνη του Βενιζέλου και οι «μητραλοίαι» είναι οι επίστρατοι, αξιωματικοί και οπλίτες που αρνούνταν τη στράτευση και τη μετάβαση στο μέτωπο της Μακεδονίας. Οι Βενιζελικοί τούς χαρακτήριζαν μητραλοίας. Με άλλα λόγια, με την πράξη τους γίνονταν μητροκτόνοι. Η λέξη είναι σύνθετη και το λεξικό Σταματάκου διευκρινίζει πως μητραλοίας είναι «ο τύπτων (κτυπών, φονεύων) τη μητέρα του».
Ο χαρακτηρισμός συνιστούσε συστατικό του Διχασμού και αποτέλεσε πολιτική σπάθα στα χέρια των Βενιζελικών. Στις αρχές του 1918 πολλοί μητραλοίαι εκτελέστηκαν ως προδότες. Οι Βενιζελικοί τούς θεώρησαν πειθήνια όργανα των αντιτιθεμένων φιλοβασιλικών και συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων. Δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν ότι πρωτογενές κίνητρο ήταν η κούραση από τους συνεχείς πολέμους.
Στην εποχή μας η λέξη έχει ξεχαστεί. Χρησιμοποιείται η λέξη «προδότης», με πολλούς συνδυασμούς. Εξέφρασε την πολιτική και πολιτισμική πόλωση, σε καιρούς δημοκρατικής αρρυθμίας. Οι πολλοί ένιωθαν την ανάσα της καταπίεσης και της κοινωνικής και εργασιακής περιθωριοποίησης. Η λέξη «προδότης» ήταν η απογοήτευση για εκείνους που ευθύνονταν για τις ματαιωμένες προσδοκίες.
Στην περίπτωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η λέξη επιστρέφει στην προπολεμική διάσταση. Όσοι την υπέγραψαν ή την υποστήριξαν γίνονται «Μακεδονοκτόνοι». Στο πρώτο τέταρτο του νέου αιώνα η λέξη επαναφέρει τα αδιέξοδα της Αριστεράς στην Ελλάδα. Οι διασπάσεις εκλαμβάνονται με όρους προδοσίας. Η λέξη γίνεται το σπαθί του Σαμουράι. Αρκεί;
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr