Η συμφωνία για το μέλλον της Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά ήρθε έπειτα από μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας, δικαστικών αντιπαραθέσεων και εσωτερικών συγκρούσεων. Η αποδοχή του διακανονισμού από τον νέο Αρχιεπίσκοπο Συμεών σηματοδοτεί μια προσπάθεια να διατηρηθεί η λειτουργία του ιστορικού μοναστηριού και να προστατευθεί η παρουσία της Σιναϊτικής Αδελφότητας, χωρίς όμως να επιλύεται με τον τρόπο που επιθυμούσε η Μονή το ζήτημα της πλήρους ιδιοκτησίας των ακινήτων της.
Η υπόθεση απέκτησε νέα διάσταση στις 28 Μαΐου 2025, όταν το Εφετείο της Ισμαηλίας εξέδωσε απόφαση που έθεσε υπό αμφισβήτηση το καθεστώς των εκτάσεων και των κτισμάτων που χρησιμοποιεί η Μονή εδώ και αιώνες. Η δικαστική εξέλιξη προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Αθήνα και οδήγησε στην έναρξη διαβουλεύσεων με την αιγυπτιακή πλευρά, προκειμένου να βρεθεί μια λύση που θα απέτρεπε περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης και θα διασφάλιζε τη συνέχιση της μοναστικής ζωής.
Οι συνομιλίες αποδείχθηκαν δύσκολες, καθώς οι δύο πλευρές προσέγγιζαν το ζήτημα από διαφορετική νομική αφετηρία. Η αιγυπτιακή κυβέρνηση επέμενε στην εφαρμογή του εθνικού δικαίου, ενώ η Μονή επιδίωκε να κατοχυρώσει τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιστορική της παρουσία στην περιοχή. Ιδιαίτερα περίπλοκη ήταν η διαχείριση των εκτάσεων και των ακινήτων που βρίσκονται έξω από τον κεντρικό μοναστηριακό χώρο, καθώς η εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής λύσης για αυτά απαιτούσε λεπτούς χειρισμούς.
Το πλαίσιο που τελικά συμφωνήθηκε αναγνωρίζει την ιδιαίτερη θρησκευτική και ιστορική σημασία της Μονής, η οποία αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα χριστιανικά μοναστήρια που εξακολουθούν να λειτουργούν αδιάλειπτα. Από την πλευρά της, η Αίγυπτος αναλαμβάνει την υποχρέωση να προστατεύει τον ορθόδοξο χαρακτήρα του ιδρύματος και να σέβεται τους κανόνες που διέπουν την εσωτερική του λειτουργία.
Στο ιδιοκτησιακό σκέλος, ωστόσο, επιλέχθηκε ένας συμβιβασμός που διαφοροποιεί τα ακίνητα ανάλογα με τη χρήση τους. Για τους χώρους που εξυπηρετούν άμεσα τις θρησκευτικές ανάγκες της Μονής προβλέπεται η διατήρηση της νομής και της κατοχής από τη μοναστική αδελφότητα χωρίς χρονικό περιορισμό και χωρίς οικονομική επιβάρυνση. Για τα υπόλοιπα ακίνητα εφαρμόζεται διαφορετικό καθεστώς, με τη χρήση και την κατοχή τους να διέπονται από τους όρους της αιγυπτιακής νομοθεσίας.
Αυτή η διάκριση αποτελεί τον πυρήνα της συμφωνίας. Η προστασία της Μονής ως ιστορικού και θρησκευτικού μνημείου συνεπάγεται περιορισμούς στη δυνατότητα διάθεσης των ακινήτων της. Σύμφωνα με τους όρους που περιγράφονται στο συμφωνημένο πλαίσιο, δεν προβλέπεται δυνατότητα πώλησης ή εκμίσθωσης του μοναστηριακού συγκροτήματος ούτε από τη μοναστική αδελφότητα ούτε από το αιγυπτιακό κράτος. Η ευθύνη για την τήρηση αυτών των περιορισμών ανατίθεται στις αιγυπτιακές Αρχές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκτούν δικαίωμα εμπορικής αξιοποίησης του χώρου.
Η διοίκηση του μοναστηριού και η άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων εξακολουθούν να αποτελούν αρμοδιότητα του Αρχιεπισκόπου και των μοναχών. Εφόσον η Μονή συνεχίζει να λειτουργεί σύμφωνα με τον θρησκευτικό της προορισμό, η αδελφότητα διατηρεί το δικαίωμα χρήσης και κατοχής χωρίς να καταβάλλει μίσθωμα. Παρά ταύτα, η ρύθμιση δεν ισοδυναμεί με πλήρη αναγνώριση κυριότητας, γεγονός που εξηγεί και τις αντιδράσεις όσων θεωρούν ότι η συμφωνία δεν κατοχυρώνει επαρκώς τα ιστορικά δικαιώματα του μοναστηριού.
Στο δικαστικό πεδίο, η διευθέτηση προβλέπει την αποδοχή της εφαρμογής της αιγυπτιακής νομοθεσίας και των δικαστικών αποφάσεων, καθώς και την αμοιβαία απόσυρση των αιτήσεων ακύρωσης που είχαν κατατεθεί ενώπιον του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου. Για τυχόν μελλοντικές διαφωνίες, οι δύο πλευρές αναμένεται να επιδιώκουν λύσεις μέσω απευθείας διαλόγου.
Η επίτευξη συμφωνίας δεν ήταν δεδομένη. Οι διαπραγματεύσεις είχαν περιέλθει σε δύσκολη φάση ήδη από το καλοκαίρι, ενώ η εκκρεμότητα της δικαστικής διαδικασίας αύξανε την πίεση προς τη Μονή. Η εισαγγελική πρόταση που είχε προηγηθεί δεν υιοθετούσε βασικές θέσεις της μοναστικής αδελφότητας, ενισχύοντας τους φόβους ότι μια αρνητική δικαστική εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια διαπραγμάτευσης.
Την ίδια περίοδο, η Μονή αντιμετώπιζε σοβαρή εσωτερική αναταραχή. Στους κόλπους της Σιναϊτικής Αδελφότητας είχαν διαμορφωθεί διαφορετικές ομάδες μοναχών, με αποκλίνουσες απόψεις για το μέλλον του ιδρύματος και για τους όρους του συμβιβασμού. Οι εντάσεις που είχαν αναπτυχθεί κατά την τελευταία περίοδο της αρχιεπισκοπίας του Δαμιανού, αλλά και η διαδοχή του από τον Συμεών, είχαν δημιουργήσει ένα δύσκολο κλίμα. Ως αποτέλεσμα, η διαμόρφωση κοινής στάσης απέναντι στο σχέδιο της συμφωνίας αποδείχθηκε χρονοβόρα διαδικασία.
Αντιδράσεις υπήρξαν και στην Ελλάδα, όπου εκκλησιαστικοί και πολιτικοί παράγοντες εξέφρασαν επιφυλάξεις για το περιεχόμενο του διακανονισμού. Βασικό σημείο διαφωνίας ήταν ότι η διατήρηση της κατοχής και της χρήσης των ακινήτων δεν προσφέρει τις ίδιες εγγυήσεις με την αναγνώριση πλήρους ιδιοκτησίας. Μεταξύ των επικριτών των κυβερνητικών χειρισμών βρέθηκε και ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός, ο οποίος είχε διατυπώσει δημόσια τη διαφωνία του.
Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, είχε ξεκαθαρίσει ότι η τελική απόφαση δεν επρόκειτο να επιβληθεί στη Μονή. Η ευθύνη για την αποδοχή ή την απόρριψη των όρων ανήκε στους ίδιους τους μοναχούς, οι οποίοι έπρεπε να συνεκτιμήσουν τις προβλέψεις του συμβιβασμού και τους κινδύνους που θα μπορούσε να συνεπάγεται η συνέχιση της δικαστικής αντιπαράθεσης.
Καθοριστική για την υπέρβαση των διαφωνιών υπήρξε η υποστήριξη που εκφράστηκε από σημαντικούς εκκλησιαστικούς θεσμούς. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων, καθώς και οι Εκκλησίες της Ελλάδας και της Κύπρου, τάχθηκαν εγγράφως υπέρ της συμφωνίας. Η κοινή αυτή στάση ενίσχυσε τη θέση του Συμεών και συνέβαλε στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την αποδοχή του διακανονισμού, την οποία ανακοίνωσε στις 24 Οκτωβρίου.
Το επόμενο βήμα είναι η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας. Αυτή θα πραγματοποιηθεί όταν το επιτρέψει η κατάσταση της υγείας του Αρχιεπισκόπου και καταστεί δυνατή η επιστροφή του στο Σινά, σε συνεννόηση με τις αιγυπτιακές Αρχές και τη μοναστική αδελφότητα. Μέχρι τότε, παραμένει ανοιχτό το κρίσιμο ερώτημα κατά πόσο το νέο πλαίσιο θα αποδειχθεί αρκετό για να διασφαλίσει μακροπρόθεσμα τη λειτουργία και την αυτονομία της ιστορικής Μονής, αλλά και να περιορίσει τις εντάσεις που σημάδεψαν την πορεία προς τη συμφωνία.
Διαβάστε περισσότερα