Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 ο Νίκος Παπάζογλου κλήθηκε από φοιτητικό σύλλογο του ΑΠΘ για συναυλία, ένα ριμέικ τρόπον τινά της ιστορικής συναυλίας στο αμφιθέατρο της Νομικής. Οι φοιτητές ετοίμασαν μια εντυπωσιακή αφίσα με τον Νίκο ως Λούκυ Λουκ σε πετυχημένη απομίμησή του και να φυσάει το εξάσφαιρό του. Το εντυπωσιακό εικαστικό της αφίσας συμπληρωνόταν από το σύνθημα-πρόσκληση: «Σκοτώστε την ώρα σας»! Η λεζάντα «σκότωσε» μόνο τη συναυλία. Διότι ο Νίκος ήταν ο μόνος που μπορούσε να ακυρώσει μια συναυλία που είχε αναγγελθεί γιατί δεν ανεχόταν τη χοντροκομμένη προσβολή ως καλοπροαίρετη, δήθεν ρητορική, διαφημιστική αφέλεια. Εκανε συναυλίες με την ψυχή του, όχι για να σκοτώνει την ώρα άλλων, αφιερωνόταν στο κοινό του και ζητούσε και από εκείνο να του δοθεί. Αν δεν υπήρχε αυτή η ερωτικού τύπου χημεία, η «σχέση» έμενε ανολοκλήρωτη.
Η ανυποχώρητη υπεράσπιση της ιδιοπροσωπίας του, αυτή που τον «βίδωσε» στην Κάτω Τούμπα, κι ας έτριζαν τα δόντια τα πνευματικά ραμολιμέντα της πόλης, προστάτευσε τα τραγούδια του με αλεξίσφαιρο φουλάρι. Τα υλικά που συνέθεσαν τη θωράκιση ήταν η διαχρονική παθιασμένη καταβύθιση στο παρελθόν, στην ιστορία -οικογενειακή και συλλογική- και το πάθος αναζήτησης νέων ήχων και ρυθμών. Ο ίδιος περιέγραφε τούτη την αρμονία ως «είδος μεικτό και νόμιμο», δηλαδή μια ατελεύτητη και άχρονη επικαιροποίηση της αντίστοιχης φράσης του Διονύσιου Σολωμού. Ο Νίκος ήταν ο ιδανικός ακροατής, άκουγε με προσήλωση τον συνομιλητή του αν δεν του ήταν αδιάφορος, διαφορετικά αποχωρούσε διακριτικά, δεν πρόσβαλλε, δεν μεμψιμοιρούσε. Κι ακόμη κι όταν το 1997 επί Θεσσαλονίκης – Πολιτιστικής Πρωτεύουσας κανένας δεν τον κάλεσε καν στο τηλέφωνο, δεν διαμαρτυρήθηκε, μόνο με έναν ανεπαίσθητο δεξιοτεχνικό σαρκασμό αποχαιρέτησε από την πόλη τους «μουσαφίρηδες»!
Λάτρης της παρέας και της πλάκας, έβαζε φρένο στο ξεφάντωμα μόνο στα μεσοδιαστήματα της καλλιτεχνικής δημιουργίας ή δράσης (συναυλίες). Αυτά τα «μεσοδιαστήματα» δεν επέτρεψε ποτέ να φαλκιδευτούν από εκπτώσεις. Ηταν ανυποχώρητος σε αυτό, χωρίς να το φωνάζει, παρά άφηνε τους άλλους να το εννοήσουν. Αυτός ο «κυκεώνας» -λέξη που του άρεσε και χρησιμοποίησε στο μοναδικό του κείμενο, γραμμένο στο οπισθόφυλλο του δίσκου «Χαράτσι»-, η αισθητική επιλογή δηλαδή, συμπληρώθηκε με την ίδια απολυτότητα στην προσωπική του στάση ζωής. Τούτο το «κουρασάνι» ήταν ο Μέγας Ελκυστής στις συναυλίες του. Απολάμβανες τη νομιμοποίηση του αυθεντικά λαϊκού και παρακολουθούσες ταυτόχρονα τις αναπνοές των σύγχρονων ροών. Κάθε συναυλία ήταν επιβεβαίωση ότι δεν είχε προδώσει τίποτα από τις αρχές του: ήχος προσεγμένος στην εντέλεια, ολοκληρωτικό δόσιμο στη σκηνή, μέσα στα ίδια τζιν και στο φουλάρι ζούσε εξίσου απαράλλαχτη η ουσία του.
Υπάρχουν στους δύο δίσκους που κυκλοφόρησαν πρόσφατα όλες οι απαντήσεις στα ερωτήματα για τη γοητεία που ασκούσε ο Παπάζογλου και τη διαχρονική του αντοχή. Εκτελεστική δεινότητα και ήθος προχωρούν αγκαλιαστά, η καταβύθισή του στην παράδοση τον τροφοδοτούσε διαρκώς με νέα υλικά, ακόνιζε τη φωνή και τους στόχους του. Φίλοι του μουσικοί διηγούνται ότι έκαναν τη διαδρομή Θεσσαλονίκη-Αθηνά τραγουδώντας μέχρι παροξυσμού το παραδοσιακό «Ομπι όμπι μπι», ενώ στις παρέες του τον άκουγες με τους «Κοντραμπατζήδες» του Ρούκουνα – ή αιφνιδίως το «Μια μολυβιά» του Μανώλη Αγγελόπουλου. Τα άλματα στον χρόνο και στα μουσικά είδη ήταν για τον «Παπάζη» ένα αδιάκοπο βάφτισμα σε μουσικές εμπειρίες, τρόπος για να μένει νέος. Δεν έλεγε ποτέ δικά του τραγούδια στις παρέες του. Φίλοι διηγούνται την περίπτωση συναυλίας σε μικρονήσι η οποία αναβλήθηκε –παρότι τους υποδέχθηκαν με… μαύρη BMW και με τον Νίκο να σχολιάζει «ωχ την κάτσαμε»– επειδή δεν τους έδωσαν ρεύμα, οπότε η συναυλία μεταφέρθηκε χωρίς ηλεκτρισμό στην ταβέρνα όπου ακούστηκαν μόνο παραδοσιακά τραγούδια (εννοείται ότι τα μεταφορικά της μπάντας, τα ηχητικά, οι μισθοί των μουσικών πληρώθηκαν κανονικά από τον Νίκο). Ακόμη κι όταν παρέλαβε από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου το βραβείο για τις «Στιγμές», ούτε εκεί είπε δικό του τραγούδι.
Τον διπλό δίσκο με τη συναυλία στο Θέατρο Δάσους το 1986, που κυκλοφόρησε φέτος, θαρρώ ότι τον ακούει κανείς μόνο με κλειστά μάτια. Οσοι ήμασταν παρόντες το κάνουμε αυτό εύκολα, το μυαλό μυρμηγκιάζει από εικόνες του Νίκου και της παρέας του, το ολόγιομο φεγγάρι όπως το είχαμε δει τότε, οι μυρωδιές, οι λυγμοί από τα νυχτοπούλια που συνταίριαζαν με τους αντίστοιχους του Νίκου. Οι νεότεροι μπορούν να ψαύσουν όλα τούτα εγκύπτοντας στο ηχητικό τοπίο του Παπάζογλου και της μπάντας του, πώς δηλαδή τραγουδούσε με όλο του το κορμί.
Στη συναυλία αυτή αντηχούν όλα τα τραγούδια που έγραψε τα επόμενα χρόνια. Κελαρύζει η ελαφριά, επιδέξια και σαν αύρα στροφή του στα πιο παραδοσιακά είδη, λες και από τον Σολωμό πήγαινε κατευθείαν στην Κατερίνα Γώγου –όλα εξάλλου μπορούν να είναι μικτά και νόμιμα–, υπενθυμίζοντας ότι «οι ρίζες είναι για να βγάζουμε κλαδιά και όχι για να επιστρέφουμε σ’ αυτές». Γι’ αυτό και χωρίς καμιά διαφήμιση, πάρεξ μια παρουσίαση στη Θεσσαλονίκη, οι χίλιοι αριθμημένοι διπλοί δίσκοι που είχαν κυκλοφορήσει εξαντλήθηκαν αμέσως, γι’ αυτό και η σύζυγός του, Βarbara Williams, που υπερασπίστηκε ανυποχώρητα σε… ποικιλόμορφες Σειρήνες, δεκαπέντε χρόνια τώρα, την καλλιτεχνική και προσωπική ακεραιότητα του Νίκου, θα κυκλοφορήσει μετά τις 15 Δεκεμβρίου άλλους 1.000 δίσκους, επίσης αριθμημένους. Ο Νίκος μας δηλαδή εξακολουθεί και ανθίζει παρότι απoλέσαμε «το πιο τίμιο — τη μορφή του».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr
