Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αποτύπωσε δύο παράλληλες πραγματικότητες. Η Άγκυρα ανοίγει νέα κεφάλαια εξοπλιστικής συνεργασίας με ευρωπαϊκές και δυτικές χώρες, διεκδικώντας αναβαθμισμένο ρόλο στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας. Η Αθήνα διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να μεταβάλει τις πάγιες θέσεις της στα ζητήματα ασφαλείας, επιμένοντας ότι το casus belli, οι S-400, το SAFE και η συμπεριφορά της Τουρκίας αποτελούν προϋποθέσεις για οποιαδήποτε περαιτέρω εξέλιξη στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Παράλληλα η ελληνική διπλωματία χαράσσει τη στρατηγική της και σε μια σειρά ανοικτών μετώπων, από το Κυπριακό και τη Λιβύη έως τη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Οι κινήσεις της Άγκυρας μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Αν και το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στις συνομιλίες του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ και στο ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, στο περιθώριο της Συνόδου καταγράφηκαν εξελίξεις που η Αθήνα αξιολογεί ως ακόμη πιο σημαντικές για τη στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προοπτική προμήθειας των ευρωπαϊκών αντιαεροπορικών συστημάτων SAMP/T, τα οποία χρησιμοποιούν τον πύραυλο Aster-30. Ο Εμανουέλ Μακρόν επιβεβαίωσε ότι οι τεχνικές διαβουλεύσεις μεταξύ Γαλλίας, Ιταλίας και Τουρκίας βρίσκονται σε εξέλιξη, δείχνοντας ότι το Παρίσι εμφανίζεται πλέον θετικό απέναντι σε μια συμφωνία που πριν από λίγα χρόνια είχε «παγώσει» λόγω των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
SAMP/T, S-400 και η εξίσωση των F-35
Η πιθανή απόκτηση των SAMP/T αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς θα μπορούσε να επιτρέψει στην Τουρκία να αντικαταστήσει τους ρωσικούς S-400, αίροντας το βασικό εμπόδιο που έχει οδηγήσει στον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F-35.
Παράλληλα, η Άγκυρα επιδιώκει να εξοπλίσει τα υπό προμήθεια Eurofighter Typhoon με τους πυραύλους Meteor, ενώ θεωρείται πιθανό να επιδιώξει και την απόκτηση των Aster-30, οι οποίοι αποτελούν βασικό οπλικό σύστημα των νέων ελληνικών φρεγατών FDI. Μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε το συγκριτικό πλεονέκτημα που διαθέτει σήμερα η ελληνική πλευρά.
Αμυντική συνεργασία με Βρετανία και ΗΠΑ
Την ίδια στιγμή, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο υπέγραψαν τη μεγαλύτερη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας στην ιστορία των δύο χωρών. Η συμφωνία προβλέπει εμβάθυνση της συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, στη συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων, στην κυβερνοασφάλεια, στο διάστημα και στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, ενώ ακολουθεί την απόφαση για την αγορά 20 Eurofighter Typhoon από τη Βρετανία.
Παράλληλα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκάλυψε ότι συζήτησε με τον Ντόναλντ Τραμπ την προοπτική συμπαραγωγής αμερικανικών πολεμικών πλοίων σε τουρκικά ναυπηγεία. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, τα τουρκικά ναυπηγεία θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην κατασκευή φρεγατών, κορβετών και υποβρυχίων, αλλά και να λειτουργήσουν ως βάση υποστήριξης αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η ελληνική «κόκκινη γραμμή» για το SAFE
Στον αντίποδα, η ελληνική κυβέρνηση εκπέμπει σαφές μήνυμα ότι όσο η Τουρκία διατηρεί σε ισχύ το casus belli, δεν μπορεί να υπάρξει καμία συζήτηση για συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά αμυντικά εργαλεία όπως το SAFE.
Διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η απειλή πολέμου δεν εξασθενεί με το πέρασμα του χρόνου και μπορεί να αρθεί μόνο με την επίσημη απόσυρσή της. Επισημαίνουν ακόμη ότι η ενσωμάτωση στον κανονισμό του SAFE της υποχρέωσης ύπαρξης διμερούς συμφωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτο κράτος δημιουργεί ουσιαστικά δυνατότητα άσκησης αρνησικυρίας, κάτι που χαρακτηρίζεται σημαντική ελληνική διπλωματική επιτυχία.
F-35: «Δεν υπάρχει απόφαση των ΗΠΑ»
Σε ό,τι αφορά τα F-35, η Αθήνα απορρίπτει τις εκτιμήσεις ότι έχει ληφθεί απόφαση επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής υπάρχει μόνο πολιτική πρόθεση επανεξέτασης του θέματος, ενώ οποιαδήποτε εξέλιξη προϋποθέτει την έγκριση του Κογκρέσου και την πιστοποίηση ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον S-400, ούτε προτίθεται να προχωρήσει σε νέα συνεργασία με τη Ρωσία στον συγκεκριμένο τομέα.
Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη σε διαφορετική φάση εξοπλιστικής ενίσχυσης, με περισσότερα από 50 F-16 Viper, την ένταξη στο πρόγραμμα των F-35, την επικείμενη εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών και την αναμενόμενη παραλαβή των πρώτων αεροσκαφών τα επόμενα χρόνια.
Όχι χρήση συμμαχικών όπλων εναντίον συμμάχων
Η ελληνική θέση παραμένει ότι ο αμυντικός εξοπλισμός που παρέχεται από συμμαχικές χώρες δεν μπορεί να χρησιμοποιείται εναντίον άλλων συμμάχων.
Παράλληλα, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι άλλο είναι η δυνατότητα παρέμβασης σε ευρωπαϊκά ή πολυμερή σχήματα όπου συμμετέχει και άλλο η επιβολή πολιτικής στις αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για εξοπλιστικά προγράμματα, απορρίπτοντας τη συζήτηση περί ελληνικού «βέτο» στα F-35.
«Γαλάζια Πατρίδα» και θαλάσσιες ζώνες
Για τη «Γαλάζια Πατρίδα», η ελληνική πλευρά τη χαρακτηρίζει ιδεολόγημα χωρίς νομική βάση και δηλώνει ότι αναμένει να δει το περιεχόμενο τυχόν τουρκικών νομοθετικών πρωτοβουλιών, έχοντας ήδη ενεργοποιήσει διπλωματικά και νομικά εργαλεία αντίδρασης.
Στο θέμα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι η μοναδική διαφορά προς επίλυση είναι η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ, επισημαίνοντας ότι όσο η Άγκυρα διευρύνει την ατζέντα, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική διαπραγμάτευση.
ΝΑΤΟ, Κυπριακό και Λιβύη
Η ελληνική διπλωματία εκτιμά ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ εξελίχθηκε χωρίς εντάσεις και ότι το άρθρο 5 εξακολουθεί να αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της Συμμαχίας. Παράλληλα, διαψεύδει τα σενάρια περί δημιουργίας νέων νατοϊκών στρατηγείων στην Τουρκία, σημειώνοντας ότι δεν υπήρξε σχετική απόφαση ή συζήτηση.
Στο Κυπριακό, η Αθήνα παρακολουθεί τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ για νέα πενταμερή διάσκεψη, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή μεταβολή της τουρκικής στάσης.
Στη Λιβύη, αναμένεται ο τρίτος γύρος τεχνικών συνομιλιών για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται σε συνεχή επαφή με διεθνείς εταίρους για τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα.
Μέση Ανατολή, Ουκρανία και Δυτικά Βαλκάνια
Για τη Μέση Ανατολή, η Αθήνα εκφράζει ανησυχία για την κατάσταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, διατηρώντας στενή επικοινωνία με τις χώρες του Κόλπου, τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Στο Ουκρανικό, εκτιμάται ότι μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα επανέλθει στο προσκήνιο η προσπάθεια για σχέδιο ειρήνευσης.
Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι σχέσεις της με το Ισραήλ δεν αναιρούν τις εξαιρετικά στενές σχέσεις με την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία και τις χώρες του Κόλπου, ενώ στα Δυτικά Βαλκάνια συνεχίζει να επενδύει στην ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής ενόψει και της επερχόμενης ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ευρωτουρκική ατζέντα
Σε ό,τι αφορά την ευρωτουρκική ατζέντα, διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι τόσο η τελωνειακή ένωση όσο και η απελευθέρωση των θεωρήσεων παραμένουν ανοιχτά ζητήματα χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Ιδιαίτερα για την τελωνειακή ένωση, υπογραμμίζεται ότι οποιαδήποτε αναβάθμισή της προϋποθέτει πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου έναντι όλων των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Διαβάστε περισσότερα