Τελευταία νέα
Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης κατά Γεωργιάδη σχετικά με την δήλωση για τους νεκρούς του Πολυτεχνείου ΔΕΗ: Προσαρμοσμένο EBITDA 1,8 δισ. ευρώ στο 9μηνο Πάνος Βλάχος: Παράσταση για την εξαφάνιση του Αλεξ στη Βέροια – Η βία σαν σύμπτωμα μιας αόρατης νόσου T. Χατζηβασιλείου: Εθνικά ανεύθυνο να επιτίθεται η αντιπολίτευση στην κυβέρνηση με ατεκμηρίωτες θέσεις Ε. Ακρίτα: Ζεφύρι — Ανήλικες με χειροπέδες. Τα δικαιώματα των παιδιών δεν είναι διαπραγματεύσιμα ΣΥΡΙΖΑ για Πολυτεχνείο: «Τίποτα δεν χαρίζεται, τίποτα δεν κερδίζεται χωρίς αγώνα» Χ. Δούκας στο Πολυτεχνείο: «Το Πολυτεχνείο δεν είναι μια ασπρόμαυρη φωτογραφία, είναι ένας διαρκής αγώνας» Αλλο ένα δείγμα διαφθοράς: Το 64,9% των δημόσιων διαγωνισμών στην Ελλάδα έχει έναν υποψήφιο Μεταναστευτικό: Συμφωνία πέντε χωρών της ΕΕ για συνομιλίες με τη Ρουάντα για κέντρο επιστροφών – Στόχος οι πρώτες απελάσεις το 2027 Αλέξης Τσίπρας: Τέλη Φλεβάρη το ιδρυτικό συνέδριο της ΕΛ.Α.Σ Μπορείς να ακούσεις μια φωτογραφία; Μπλε μαγνήτες και χιλιόπνοα νοσταλγίας Μετρόπληκτοι στην Κυψέλη: Ζητούν μετεγκατάσταση από τα «κόκκινα» κτίρια – «Δεν υπάρχουν περιθώρια»
Efsyn.gr

Πάνος Βλάχος: Παράσταση για την εξαφάνιση του Αλεξ στη Βέροια – Η βία σαν σύμπτωμα μιας αόρατης νόσου

Μια τραγική υπόθεση είκοσι χρόνων πια, με ένα χαμένο παιδί, άλλα πέντε εξίσου να αναζητούνται, ένα πτώμα που δεν βρέθηκε ποτέ και μια απορία να πλανάται ακόμη στην πόλη.
Με αυτά τα υλικά η παράσταση «Αλεξ/Αλέξανδρος» της Λητώς Τριανταφυλλίδου και του Πάνου Βλάχου στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης επιχειρεί να διαβεί το κατώφλι της σιωπής και να ανακινήσει μια υπόθεση που παραμένει παρά το πέρασμα του χρόνου τραγικά άθαφτη κι όχι μόνο επειδή δεν βρέθηκε ποτέ το σώμα του παιδιού. Κυρίως γιατί όσα συνέβησαν τότε στη Βέροια εξακολουθούν να αντιστέκονται σε κάθε απόπειρα οριστικής εξήγησης.
Ηταν το 2006, όταν ο εντεκάχρονος Αλεξ Μεσχισβίλι, παιδί γεωργιανής καταγωγής που ζούσε με τη μητέρα του στη Βέροια, εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη. Οι έρευνες οδήγησαν σε μια ομάδα πέντε ανηλίκων, οι οποίοι συνδέθηκαν με την εξαφάνισή του, ενώ οι αποκαλύψεις για τη βία που είχε προηγηθεί συγκλόνισαν την ελληνική κοινωνία. Το σώμα του Αλεξ δεν εντοπίστηκε ποτέ. Και η υπόθεση, πέρα από τις δικαστικές της διαστάσεις, άφησε πίσω της κάτι βαθύτερο, την αίσθηση μιας συλλογικής ενοχής που κανείς δεν ήταν πρόθυμος να αναλάβει.
Ποιητική μεταφορά
Ποιος είναι όμως ο «Αλέξανδρος» του τίτλου; Είναι ο ενήλικος «Αλεξ», εκείνος που δεν πρόλαβε ποτέ να μεγαλώσει και που επιστρέφει τώρα για να συναντήσει τον παιδικό εαυτό του; Ή μήπως είναι η ίδια η δυνατότητα μιας άλλης ζωής, το φάντασμα μιας ενηλικίωσης που ματαιώθηκε; Γιατί το σημαντικό εδώ είναι πως η παράσταση δεν επιδιώκει να ανασυστήσει ένα αστυνομικό χρονικό, μα ούτε και να κατασκευάσει ένα ακόμα θεατρικό ντοκουμέντο. Η πραγματική ιστορία αποτελεί την αφετηρία για μια πολιτική, φιλοσοφική και, σε αρκετές στιγμές, ποιητική μεταφορά του τραγικού γεγονότος. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το ερώτημα «Τι ακριβώς συνέβη;» στο πολύ δυσκολότερο «Πώς ήταν δυνατόν να συμβεί;». Και από την αναζήτηση των φυσικών αυτουργών στην αναζήτηση των κοινωνικών και ηθικών όρων που επέτρεψαν τη γέννηση της βίας.
Η βία εξετάζεται εδώ σαν σύμπτωμα μιας αόρατης, απειλητικής νόσου. Κι η Βέροια παύει να είναι ένας συγκεκριμένος τόπος, για να γίνει η εικόνα μιας ευρύτερης κοινωνίας που έχει μάθει να συγκαλύπτει τις αντιφάσεις της κάτω από το προσωπείο της κανονικότητας. Δεν είναι τυχαία η παρουσία του μυθικού «Αυλητή», που παραπέμπει στον θρύλο του Χάμελιν. Εκείνος που παρασύρει τα παιδιά μακριά από την πόλη, επιστρέφει σαν το σκοτεινό σύμβολο μιας Νέμεσης που πέφτει πάνω στην κοινότητα. Κι αν το έγκλημα και οι θύτες είναι γνωστά, το θέατρο αναζητεί –έτσι έκανε πάντα– τη βαθύτερη σύνδεση ανάμεσα στον θύτη και το θύμα, στη νόσο και την πόλη, στην ύβρι και τη Νέμεση.
Η αναζήτηση οργανώνεται γύρω από πέντε διαφορετικές εκδοχές της βίας, πέντε κοινωνικούς πυλώνες. Ο μαέστρος πρώτα, που αντί να λειτουργεί ως αγωγός επικοινωνίας εγκλωβίζεται στον ναρκισσισμό του. Ο προπονητής, έπειτα, που αντί να καλλιεργεί τη συλλογικότητα, μετατρέπει το ποδόσφαιρο σε φυτώριο φασιστικής νοοτροπίας. Ο αστυνομικός, μετά, ταυτόχρονα φορέας της κρατικής εξουσίας και γονεϊκή μορφή, ως ένας από τους μηχανισμούς αναπαραγωγής της βίας. Ο γιατρός, στη συνέχεια, ψυχρός και εκτελεστικός, που αναζητεί ενόχους αντί να αναγνωρίζει ενοχές. Και ο δημοσιογράφος, τέλος, που οικοδομεί τη δημόσια παρουσία του πάνω στην εικόνα της βίας, μετατρέποντας το ανθρώπινο δράμα σε αναλώσιμο θέαμα.
Στο κέντρο, ωστόσο, παραμένουν τα «παιδιά», πέντε ανήλικοι ερμηνευτές που αποτελούν ίσως το πιο ουσιαστικό εύρημα της παράστασης. Η παρουσία τους λειτουργεί σαν αυτούσια μαρτυρία μιας παιδικότητας που έχει χάσει την αθωότητά της. Είναι συγχρόνως τα παιδιά που ασκούν τη βία και τα παιδιά που έχουν ήδη υποστεί τη βία ενός κόσμου μεγαλύτερου από τα ίδια. Κι έτσι, δίπλα στο χαμένο παιδί, η παράσταση ανακαλύπτει άλλα πέντε, που χάθηκαν κι αυτά με διαφορετικό τρόπο.
Η σκηνοθεσία της Λητώς Τριανταφυλλίδου επιλέγει να μην απομακρύνεται από το τραυματικό αυτό κέντρο. Αντίθετα, επιστρέφει διαρκώς σε αυτό, περιστρέφεται γύρω του, σκάβει επίμονα στο ίδιο σημείο, ανασύροντας κάθε φορά κι ένα βαθύτερο στρώμα σημασιών. Η επανάληψη γίνεται έτσι σχεδόν μια τελετουργία ανασκαφής. Υπάρχουν ασφαλώς στιγμές όπου η συσσώρευση των συμβολισμών απειλεί να βαρύνει υπερβολικά το σκηνικό αποτέλεσμα. Μα η επιμονή έχει μια καλή δικαιολογία: ορισμένα γεγονότα δεν προσφέρονται για ευθύγραμμη αφήγηση. Η ίδια η ουσία τους αντιστέκεται στη λογική. Αλλωστε η παράσταση αναγνωρίζει επανειλημμένα το αδιέξοδο όπου οδηγείται: «Αυτό δεν βγάζει νόημα…» Το θέατρο δεν μπορεί να αποκαταστήσει το χαμένο νόημα, δεν μπορεί να προσφέρει την κάθαρση που αρνήθηκε η πραγματικότητα. Μπορεί όμως να επιμείνει στο ερώτημα και μπορεί να αρνηθεί τη λήθη.
Ανατριχιαστική δύναμη
Στο σύμπαν της σκηνογράφου Νίκης Ψυχογιού δεσπόζει ένα γιαπί. Χώρος ημιτελής κι ακατέργαστος, τόπος παιδικού παιχνιδιού όσο και τόπος εγκλήματος. Μα συνάμα κι έμβλημα της νεοελληνικής αισθητικής, στην οικοδομή που δεν ολοκληρώνεται, στο μπετόν που αντικαθιστά το τοπίο, στη διαρκή υπόσχεση μιας προόδου που αφήνει πίσω της ερείπια. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η εικόνα κάποια στιγμή των παιδιών μέσα στο καροτσάκι, μαζί με το ομοίωμα του νεκρού Αλεξ, αποκτά ανατριχιαστική δύναμη.
Ο Πάνος Βλάχος είναι καθηλωτικός χωρίς να καταφεύγει σε καμία επιδεικτική υποκριτική χειρονομία. Αντίθετα η δύναμή του προκύπτει από μια αξιοσημείωτη απλότητα, από μια σχεδόν διάφανη σκηνική παρουσία, σαν να επιδιώκει να περιορίσει όσο γίνεται το προσωπικό του αποτύπωμα μπροστά στο βάρος της ιστορίας. Υπάρχει στην ερμηνεία του η αίσθηση ενός ηθοποιού απολύτως πεπεισμένου για τη σημασία της αποστολής του. Εξίσου εντυπωσιακό είναι το σύνολο των πέντε ανήλικων ερμηνευτών που αποτελούν πραγματικά το μεδούλι της παράστασης (σε αυτήν που παρευρέθηκα, οι Μάριος Λούντζης, Δημήτρης Μακρόπουλος, Ζώης Πόπορης, Ιάσονας Ρούσσος και Νίκος Σκλάβος). Η σκηνική τους παρουσία διαθέτει μια αμεσότητα που δεν μπορεί να υποκατασταθεί από την τεχνική των ενηλίκων. Είναι η αθωότητα που συνυπάρχει με τη σκληρότητα, το παιχνίδι που μπορεί να μετατραπεί σε βασανισμό, η παιδική ηλικία που κουβαλά ήδη τα τραύματα του κόσμου των μεγάλων.
Είκοσι χρόνια μετά, το ερώτημα για τον Αλεξ εξακολουθεί να μένει αναπάντητο. Η παράσταση δεν προσποιείται πως διαθέτει την απάντηση. Εκείνο που επιδιώκει είναι να μεταφέρει το βάρος του ερωτήματος από ένα εξαφανισμένο παιδί σε μια κοινωνία που το έχασε.

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε επίσης...