Εμβληματική και επιδραστική φυσιογνωμία του ελευθεριακού κινήματος, βασικός θεωρητικός στην Καταστασιακή Διεθνή, ο Βέλγος φιλόσοφος και συγγραφέας Ραούλ Βανεγκέμ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών. Το πνεύμα και το περιεχόμενο του βιβλίου του «Πραγματεία για την τέχνη του βίου προς χρήση των μελλοντικών γενεών», που εκδόθηκε το 1967, υπήρξε από τα πνευματικά θεμέλια και κείμενα αναφοράς του Μάη του ’68, πραγματικό «ευαγγέλιο» των εξεγερμένων φοιτητών και της νεολαίας της εποχής.
Ο Βανεγκέμ συνέδεσε την πολιτική θεωρία με την καθημερινή ζωή, την ποίηση και την ανθρώπινη επιθυμία, επηρεάζοντας καθοριστικά τη σκέψη της ριζοσπαστικής Αριστεράς και των ελευθεριακών κινημάτων από τη δεκαετία του ’60 μέχρι σήμερα. Επαναστατική βίβλος θεωρείται το βιβλίο του «Η επανάσταση στην καθημερινή ζωή» όπου περιγράφει πώς ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν στερεί από τον άνθρωπο απλώς τα υλικά αγαθά, αλλά του κλέβει τον χρόνο, την ενέργεια και τη δυνατότητα να ζήσει αυθεντικά. Η αληθινή επανάσταση, υποστηρίζει, δεν είναι η αλλαγή των κυβερνώντων ή των οικονομικών δεικτών. Θα συμβεί όταν οι άνθρωποι πάρουν στα χέρια τους τη διαχείριση της καθημερινότητάς τους, μετατρέποντας κάθε στιγμή σε πράξη ελευθερίας.
Πολυγραφότατος, έγραψε πάνω από 50 βιβλία υπερασπιζόμενος την ιδέα μιας ελεύθερης και αυτορυθμιζόμενης κοινωνικής δομής – πολλά από αυτά κυκλοφορούν στα ελληνικά και διαβάζονται με ευλάβεια από τους θαυμαστές του. Με τα γραπτά του, ο Βέλγος φιλόσοφος έστειλε «μήνυμα σε αυτούς που αγωνίζονται»:
«Το σημαντικό σήμερα δεν είναι πλέον οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Η πολιτική δεν αποτελεί πια τίποτε άλλο παρά μια αγορά όπου, με το πρόσχημα της δημοκρατίας, οι πελατειακές σχέσεις είναι νόμος και διαιωνίζουν την επαίσχυντη αναζήτηση για εξουσία και τις πρακτικές της καθημερινής διαφθοράς. Το πεδίο της μάχης μας είναι ταυτόχρονα και αδιαχώριστα, αφενός, η καθημερινή μας ζωή και, αφετέρου, το περιβάλλον που της επιτρέπει να ανθίζει. Η υπεράσπιση της ατομικής και κοινωνικής μας ύπαρξης συνεπάγεται τη δημιουργία ζωνών απελευθερωμένων από τη δικτατορία της αγοράς, ζωνών που η ελεύθερη πρόσβαση στα αγαθά, η δημιουργία και η άμεση δημοκρατία καταδεικνύουν ότι το κράτος δεν είναι τίποτα και ότι εμείς είμαστε οι ίδιοι επιφορτισμένοι με το καθήκον να δημιουργήσουμε τα θεμέλια για μια πραγματικά ανθρώπινη κοινωνία».
Το βιβλίο του «Επιστροφή στα βασικά» που απευθύνεται στον «λαό», είναι ένας λίβελος που «μας καλεί να ξαναβρεθούμε στο πεδίο της ύπαρξης, εκεί όπου το αυτόνομο άτομο ξαναμαθαίνει να ζει, βλέπει ξεκάθαρα τα ψέματα των κυρίαρχων, ανακαλύπτει και πάλι την αλληλοβοήθεια και πετάει από πάνω του τον ατομικισμό με την εγωιστική υπολογιστικότητά του, που παρατείνει τη βασιλεία του χρήματος και της εθελοδουλείας».
Στο διαχρονικά επίκαιρο «Τέλος της Εξάρτησης (Προειδοποίηση προς τους μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου)» προειδοποιεί: «Όσο δεν σχηματίζεται μια κοινότητα μαθητών και διδασκόντων προσηλωμένων στην τελειοποίηση του όποιου δημιουργικού στοιχείου έχει ο καθένας μέσα του, μάταια θα εξοργίζεστε από τη βαρβαρότητα σε όλες της τις μορφές, του θρησκευτικού φανατισμού, του πολιτικού σεχταρισμού, της υποκρισίας και της διαφθοράς των κυβερνώντων, δεν πρόκειται να εκδιώξετε ούτε τους δογματισμούς, ούτε τις μαφίες των ναρκωτικών και των επιχειρήσεων, γιατί μέσα στην ιεραρχική οργάνωση της εκπαίδευσης υπάρχει ένα ύπουλο ένζυμο που ευνοεί την επίδρασή τους».
Αλλά και στο «Εγκώμιο της εκλεπτυσμένης τεμπελιάς» υπογραμμίζει: «Η επιτηδειότητα που απαιτεί η τεμπελιά δεν είναι άλλη από την επιτηδειότητα των επιθυμιών τις οποίες έχει ανάγκη ο μικρόκοσμος του σώματος για να απελευθερωθεί από την εργασία που το εμποδίζει εδώ και αιώνες. Όταν η τεμπελιά δεν θα τρέφει παρά την επιθυμία να ικανοποιήσει τον εαυτό της, θα περάσουμε σε έναν πολιτισμό όπου ο άνθρωπος δεν θα είναι το προϊόν μιας εργασίας που παράγει το απάνθρωπο».
Ο Ραούλ Βανεγκέμ είχε «έναν ήσυχο και φυσικό θάνατο» τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη, στην κατοικία του, στη Βαρκελώνη. Τα τελευταία χρόνια μοίραζε τον χρόνο του ανάμεσα στο Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ισπανία.
Γιος σοσιαλιστή σιδηροδρομικού υπαλλήλου που συμμετείχε ενεργά στην αντίσταση εναντίον των ναζί, γεννήθηκε τo 1934 και μεγάλωσε στην πόλη Λεσίν του Βελγίου. Έπειτα από σπουδές λογοτεχνίας και αρχαίων γλωσσών στις Βρυξέλλες, στράφηκε προς τη διδασκαλία για δέκα χρόνια. Η συνάντηση με τον Γκι Ντεμπόρ το καλοκαίρι του 1961 στο Παρίσι αποτέλεσε σημείο καμπής στη ζωή του. Οι δυο τους έγιναν οι μορφές της Καταστασιακής Διεθνούς, αλλά αργότερα, τη δεκαετία του ’70, ήρθαν σε ρήξη και δεν ξανασυναντήθηκαν ποτέ. Ενεργός μέχρι το τέλος, υποστήριξε την εξέγερση των Ζαπατίστας στο Μεξικό, αλλά και τα «Κίτρινα γιλέκα», δηλώνοντας το 2019 στην εφημερίδα Le Monde: «Η δημοκρατία βρίσκεται στους δρόμους, όχι στις κάλπες».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr