Μεσοπρόθεσμες είναι οι προσδοκίες που καλλιεργεί η κυβέρνηση για μείωση του κόστους ηλεκτρισμού κατά 30% αφού και στην εξειδίκευση των μέτρων που παρουσίασε χθες η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), τα μέτρα άμεσης και προεκλογικής εφαρμογής είναι ελάχιστα και οι 6 παρεμβάσεις που περιγράφηκαν προϋποθέτουν επενδύσεις συνολικού ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε «ορίζοντα τριετίας».
Το μόνο χειροπιαστό μέτρο που αναγγέλλεται ότι θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1/1/2027 είναι η μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ κατά 50%. Ενα άλλο μέτρο για το οποίο δεν έγινε χθες εκτενέστερη αναφορά ήταν η αύξηση κατά 100 ευρώ του επιδόματος θέρμανσης που χορηγείται τους χειμερινούς μήνες. Η αύξηση αυτή δεν έχει αποφασιστεί οριστικά ενώ το επίδομα θέρμανσης που χορηγήθηκε τον περασμένο χειμώνα κυμαίνεται μεταξύ 100 και 800 ευρώ, ανάλογα με την περιοχή και τις κλιματικές συνθήκες.
Η χρέωση ΥΚΩ (Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας) είναι μια από τις Ρυθμιζόμενες Χρεώσεις που βλέπουμε στους λογαριασμούς της ηλεκτρικής ενέργειας και τα έσοδά της κατευθύνονται για να καλύπτεται το αυξημένο κόστος παραγωγής ρεύματος στα νησιά και να πληρώνουν λιγότερα οι ευάλωτοι πολίτες. Για τις μικρές οικιακές καταναλώσεις (έως 400 κιλοβατώρες τον μήνα), η χρέωση αυτή είναι εδώ και 10 χρόνια 6,9 ευρώ ανά μεγαβατώρα που έχει ξοδέψει κάθε σπίτι και από την 1/1/2027 σχεδιάζεται να μειωθεί στα 3,45 ευρώ. Σε έναν μέσο οικιακό λογαριασμό, όμως, το κόστος της χρέωσης ΥΚΩ αντιστοιχεί μόλις στο 3% του συνόλου. Αρα η μείωση του 50% θα περικόψει τη συνολική χρέωση κατά μόλις 1,5%.
Η χρέωση ΥΚΩ είναι μια από εκείνες που έζησαν στιγμές δόξας επί κυβέρνησης Κυρ. Μητσοτάκη. Πριν από 6 χρόνια, ο τότε υπουργός ΠΕΝ Κωστής Χατζηδάκης μιλούσε περιχαρής για τα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών και υποσχόταν ότι όσο περισσότερα νησιά ενώνονται με υποβρύχια καλώδια τόσο λιγότερο πετρέλαιο θα καίγεται για να ηλεκτροδοτούνται και έτσι θα μειώνονται συνεχώς οι χρεώσεις ΥΚΩ. Εκτοτε ενώθηκαν πολλά από τα μικρότερα νησιά των Κυκλάδων, η Κρήτη (μέσω Πελοποννήσου, αλλά και απευθείας από την Αττική) και η Σαντορίνη. Ομως οι χρεώσεις ΥΚΩ που συγκεντρώνονται σε ειδικό λογαριασμό (ΕΛΥΚΩ) παρέμειναν ίδιες ενώ στην περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022 και καθώς πλησίαζαν οι εκλογές του 2023, απορροφήθηκαν χρήματα και από τα αποθεματικά του ΕΛΥΚΩ για να δοθούν τότε οι θηριώδεις επιδοτήσεις ύψους 10 δισ. ευρώ.
Στην παρουσίαση της δέσμης των 6 παρεμβάσεων που έκαναν χθες ο υπουργός ΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, μία από αυτές αφορά τη διασύνδεση των νησιών. Οπως αναφέρθηκε, η παραγωγή ρεύματος στα μη διασυνδεδεμένα νησιά από θερμικές μονάδες κοστίζει 1,2 δισ. ευρώ ετησίως. Σε φάση υλοποίησης είναι τώρα η διασύνδεση των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορείου Αιγαίου, ενώ το συνολικό κόστος του εγχειρήματος είναι 7 δισ. ευρώ. Ο λογαριασμός ΕΛΥΚΩ υπολογίζεται να έχει έλλειμμα 200 εκατ.ευρώ, που θα συνεχίσει να καλύπτεται από τον προϋπολογισμό.
Οι υπόλοιπες 5 παρεμβάσεις
Η δράση της διασύνδεσης όπως και οι υπόλοιπες 5 παρεμβάσεις χρηματοδοτούνται από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και τη Ρήτρα Διαφυγής και περιλαμβάνουν:
Περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) με την παραδοχή ότι τις ώρες που φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες παράγουν πολύ ρεύμα (π.χ. το μεσημέρι), η τιμή χονδρικής πέφτει πολύ χαμηλά.
Προώθηση της αποθήκευσης ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ σε μπαταρίες. Η αποθήκευση εξαγγέλλεται εδώ και πάνω από 5 χρόνια αλλά έμεινε στα «χαρτιά», με συνέπεια να υπεραυξάνονται τα κέρδη των ηλεκτροπαραγωγών από φυσικό αέριο, οι οποίοι καλύπτουν τη ζήτηση όταν οι ΑΠΕ «σβήνουν», το απόγευμα και το βράδυ. Η ηγεσία του ΥΠΕΝ παραδέχθηκε ότι υπήρξε καθυστέρηση αφού θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί εγκατάσταση μπαταριών μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Απάντησε όμως ότι ήταν καλύτερη η επιλογή το ότι κατευθύνθηκαν πόροι στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών από Ελληνες τεχνίτες και με ελληνικά υλικά αντί να αγοράζονται μπαταρίες από το εξωτερικό.
Καταπολέμηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών από απλήρωτους λογαριασμούς ρεύματος που φτάνουν τα 3 δισ. ευρώ και των ρευματοκλοπών που κοστίζουν 450 εκατ. ευρώ ετησίως. Το κόστος αυτών των απωλειών καλύπτεται από τους συνεπείς καταναλωτές και η κυβέρνηση εξαγγέλλει εδώ και χρόνια πως θα το αντιμετωπίσει για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με το «μαρκάρισμα» των ασυνεπών (δεν θα μπορούν να αλλάζουν προμηθευτή μετά από 3 επισημάνσεις) και για τις ρευματοκλοπές με τους έξυπνους μετρητές (θα καλύψουν το σύνολο των παροχών το 2030).
Νέα προγράμματα για εξοικονόμηση ενέργειας με 1,7 δισ. ευρώ για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, αλλαγή συστημάτων θέρμανσης (αντλίες θερμότητας) και θερμοσιφώνων, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
Ανάπτυξη της αυτοκατανάλωσης, δηλαδή εγκατάσταση μονάδων ΑΠΕ και μπαταριών από νοικοκυριά και επιχειρήσεις προκειμένου να καλύπτουν τις ανάγκες τους. Το θεσμικό πλαίσιο για αυτά όμως δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.