Οι δημοσκοπήσεις στο Ισραήλ ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου δείχνουν ότι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός της χώρας, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δεν είναι πλέον αδιαφιλονίκητος. Ο αντιπολιτευτικός συνασπισμός απέκτησε δυναμική, με τον πρώην αρχηγό των IDF Γκάντι Αϊζενκοτ να προβάλλει ως ισχυρή εναλλακτική επιλογή.
Μια ήττα Νετανιάχου θα ήταν δυσάρεστη εξέλιξη για τον πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος επένδυσε σε μια ιδιαίτερα στενή σχέση μαζί του, θεωρώντας τον ακλόνητο στην ισραηλινή πολιτική σκηνή και αναντικατάστατο για τις ΗΠΑ.
Υπαρξιακό δίλημμα
Τρεις φορές πρωθυπουργός, με συνολικά 18 χρόνια στην εξουσία από το 1996, ο Νετανιάχου βλέπει αυτή τη φορά το έδαφος να υποχωρεί κάτω από τα πόδια του. Οι στρατιωτικές νίκες δεν τον κατέστησαν «ήρωα» ούτε πολιτικά άτρωτο. Αντίθετα, οι Ισραηλινοί αναζητούν απάντηση στο ερώτημα της «επόμενης ημέρας».
Ο Αϊζενκοτ δεν εγκαταλείπει το σκληρό ισραηλινό δόγμα ασφάλειας. Προβάλλει όμως μια πιο θεσμική και ορθολογική διαχείριση. Οι ψηφοφόροι τού πιστώνουν ακεραιότητα, ενώ έχει πληρώσει βαρύ προσωπικό τίμημα στον πόλεμο της Γάζας, χάνοντας τον γιο και τον ανιψιό του. Κυρίως, ασκεί σκληρή κριτική στον Νετανιάχου για την 7η Οκτωβρίου και την απουσία στρατηγικής εξόδου από τον πόλεμο.
Ο νέος εχθρός
Η μακρά κυριαρχία Νετανιάχου συνέβαλε καθοριστικά στη μετατόπιση της ισραηλινής πολιτικής προς τα δεξιά και στην περιθωριοποίηση της λύσης δύο κρατών. Σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη διεθνή απομόνωση για το μακελειό της Γάζας, ενώ η Ε.Ε. εντείνει την πίεση για να σταματήσει η επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Οχθη.
Ο Νετανιάχου επενδύει προεκλογικά στην όξυνση της αντιπαράθεσης με την Τουρκία, ιδιαίτερα μετά την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Συρία. Ομως η περιφερειακή πραγματικότητα αλλάζει. Η αποδυνάμωση του ιρανικού άξονα ενίσχυσε το ειδικό βάρος σουνιτικών δυνάμεων -Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Πακιστάν (Σύμφωνο της Μέκκας)- ενώ οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν τον κρίσιμο ρόλο της Τουρκίας στη Συρία.
Ο Νετανιάχου έχει περιγράψει ένα δικό του γεωπολιτικό όραμα. Στις 22 Φεβρουαρίου μίλησε για ένα «εξάγωνο συμμαχιών» απέναντι στον «ριζοσπαστικό σιιτικό άξονα» και σε έναν «αναδυόμενο ριζοσπαστικό σουνιτικό άξονα». Στους εταίρους αυτού του συστήματος κατονόμασε ρητά Ελλάδα και Κύπρο.
Για τη Λευκωσία αυτό δεν είναι αθώα ρητορική. Αν η Κύπρος εμφανίζεται ως μέρος μιας περιφερειακής συμμαχίας υπό το Ισραήλ, την οποία η Αγκυρα μπορεί να εκλαμβάνει ως εχθρική, πώς συμβιβάζεται αυτό με τον στρατηγικό στόχο επίλυσης του Κυπριακού; Γιατί η Τουρκία να αποδεχθεί την κατάργηση του μονομερούς δικαιώματος επέμβασης και την αποχώρηση των στρατευμάτων της από την Κύπρο, όπως προβλέπει το πλαίσιο Γκουτέρες, εάν θεωρεί ότι απέναντί της οικοδομείται ένας νέος στρατιωτικός άξονας;
Η κυπριακή επένδυση στο Ισραήλ δεν ξεκίνησε σήμερα. Μετά το Κραν Μοντανά το 2017, ο Νίκος Αναστασιάδης εμβάθυνε τη σχέση με τον Νετανιάχου μέσα από φιλόδοξα ενεργειακά σχέδια, την ώρα που η επίλυση του Κυπριακού περνούσε στο περιθώριο. Κάποια σχέδια τελικά εγκαταλείφθηκαν, όπως ο EastMed, ενώ άλλα παραμένουν εγκλωβισμένα σε μελέτες και γεωπολιτικό ρίσκο, όπως ο GSI.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Λευκωσία αξιολόγησε ποτέ με την ίδια επιμέλεια το κόστος αυτών των επιλογών και τη μακρά ακινησία στο Κυπριακό. Μήπως αυτό ήθελε;
Ο Χριστοδουλίδης έδωσε ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στη σχέση με το Ισραήλ, εμπλέκοντας βαθύτερα την Κύπρο στους ανταγωνισμούς της Μέσης Ανατολής: ασφάλεια, εξοπλισμοί, ανταλλαγή πληροφοριών, κοινές ασκήσεις και παροχή διευκολύνσεων.
Το ζήτημα δεν είναι η ανάπτυξη πολυμερούς συνεργασίας με τη Μέση Ανατολή. Είναι η υπαγωγή της Κύπρου σε ένα μονοδιάστατο αφήγημα, που καταλήγει να εξυπηρετεί την προσωποκεντρική ατζέντα ενός ξένου πολιτικού.
Ο Χριστοδουλίδης έπεισε μια μερίδα της κυπριακής κοινής γνώμης ότι ο Νετανιάχου μπορεί να λειτουργήσει ως σύμμαχος και αντίβαρο στην Τουρκία. Τώρα, όμως, η Κύπρος κινδυνεύει να συρθεί σε μια στρατιωτική τριβή Ισραήλ–Τουρκίας. Ποιος θα είναι ο αδύναμος κρίκος μιας τέτοιας σύγκρουσης;
Γι’ αυτό οι ισραηλινές εκλογές μπορεί να αποδειχθούν σημαντικές και για την Κύπρο. Μια αλλαγή ηγεσίας στο Ισραήλ ίσως την απαλλάξει από ανεπιθύμητα διλήμματα.
● Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr