Άρχισε ως προειδοποίηση, εξελίχτηκε σε απειλή, έγινε πράξη τελικά η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποσύρει επιχορήγηση 2 εκατομμυρίων ευρώ από την Μπιενάλε Βενετίας, λόγω της παρουσίας της Ρωσίας στη φετινή, 61η διοργάνωση που εγκαινιάστηκε, στις 9 Μαΐου και «τρέχει» έως τις 22 Νοεμβρίου. Η κορυφαία, ιστορική έκθεση σύγχρονης τέχνης επέτρεψε στη Ρωσία να επιστρέψει με δικό της περίπτερο για πρώτη φορά μετά τη στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία, το 2022. Γεγονός που πυροδότησε διαμάχες, διαμαρτυρίες και κινητοποιήσεις έξω από το ρωσικό περίπτερο -πρωταγωνίστησαν οι ακτιβιστικές ομάδες Pussy Riot και Femen- που οδήγησαν την κριτική επιτροπή σε παραίτηση, λίγο πριν από τα εγκαίνια.
Ο εκπρόσωπος του Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EACEA) δήλωσε ότι η διακοπή της επιχορήγησης αποφασίστηκε «μετά τη νομική ανάλυση της Επιτροπής και τη σύστασή της». Όπως υπογράμμισε η Κομισιόν, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις που χρηματοδοτούνται από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους οφείλουν να διαφυλάσσουν τις δημοκρατικές αξίες, τον ανοιχτό διάλογο και την ελευθερία της έκφρασης – αρχές που δεν γίνονται σεβαστές από το σημερινό ρωσικό καθεστώς.
Ωστόσο οι Ιταλοί πέρασαν αμέσως στην αντεπίθεση. Χθες, στη συνέντευξη Τύπου για το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας (2 έως 12 Σεπτεμβρίου), ο πρόεδρος της Μπιενάλε Βενετίας, Πιετράντζελο Μπουταφουόκο, με μια παθιασμένη ομιλία, επέκρινε την Ευρωπαϊκή Ένωση και δήλωσε ότι δεν θα υποκύψει στις πιέσεις της, καθώς αυτό θα υπονόμευε «την αυτονομία και την ελευθερία έκφρασης» του ιδρύματος που λειτουργεί σε έξι καλλιτεχνικούς τομείς: τέχνη, αρχιτεκτονική, κινηματογράφο, χορό, μουσική και θέατρο.
Ο ίδιος δήλωσε ότι, ενώ η διαμάχη αφορά μόνο την έκθεση τέχνης, έχει αντίκτυπο στον τομέα του κινηματογράφου, καθώς τα κεφάλαια που αποσύρθηκαν δεν χρησιμοποιήθηκαν για την εικαστική Μπιενάλε, αντιθέτως διοχετεύτηκαν για τις δραστηριότητες του Τμήματος Κινηματογράφου και συγκεκριμένα το Biennale College και το Venice Production Bridge.
«Η επιχορήγηση συγχρηματοδοτούσε δραστηριότητες που δεν έχουν καμία σχέση με τη συμμετοχή της Ρωσίας στην Μπιενάλε Τέχνης», αναφέρει το ίδρυμα, διευκρινίζοντας ότι το μέτρο «δεν έχει καμία ουσιαστική επίπτωση στον προϋπολογισμό, στον ισολογισμό και στις προγραμματισμένες δραστηριότητες, οι οποίες παραμένουν πλήρως επιβεβαιωμένες».
Άμεση ήταν και η αντίδραση της ιταλικής κυβέρνησης. Η υφυπουργός Πολιτισμού Λούτσια Μποργκοντσόνι εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στην απόφαση της Μπιενάλε να προσβάλει το ευρωπαϊκό μέτρο. «Στις αιτιολογίες της EΑCEA δεν προσδιορίζονται τα στοιχεία που θα δικαιολογούσαν μια απόφαση αυτού του βεληνεκούς. Βρισκόμαστε μπροστά στην πολλοστή ντροπιαστική πολιτική και ιδεολογική επίθεση σε έναν θεσμό που παράγει πολιτισμό και δεν υποκύπτει στο να γίνει εργαλείο όσων υψώνουν τη φωνή τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε.
«Μας εγκαταλείπουν σήμερα λόγω μιας πολιτικής απόφασης, σίγουρα όχι μιας νομικής απόφασης, και σίγουρα όχι μιας πολιτιστικής απόφασης», τόνισε ο Μπουταφουόκο. «Μας εγκαταλείπουν στο ταξίδι μας, αλλά η Μπιενάλε δεν μπορεί να το δεχτεί αυτό».
Με δική του πρωτοβουλία, πάντως, η Ρωσία κατάφερε να ανακτήσει την είσοδο στην Μπιενάλε και να ανοίξει το περίπτερό της εκεί, μια κίνηση που τροφοδότησε αντιπαραθέσεις στην Ιταλία και διεθνώς.
Το ρωσικό περίπτερο, πάντως, φιλοξενεί μια εγκατάσταση με λουλούδια, περφόρμανς και μουσικά πρότζεκτ υπό τον τίτλο «Το δέντρο έχει ρίζες στον ουρανό», με τη συμμετοχή περίπου πενήντα καλλιτεχνών επιλεγμένους από τις αρχές της Μόσχας. Παρότι το περίπτερο παραμένει κλειστό για το κοινό, η εγκατάσταση είναι ορατή από έξω μέσω μιας μεγάλης οθόνης. Πρόθεση είναι να αναδειχτεί ο πολιτισμός από τις διαφορετικές εθνότητες της Ρωσίας, όπως γράφαμε στην «Εφ.Συν.» έπειτα από την επίσκεψή μας στην φετινή, ταραχώδη διοργάνωση («61η Μπιενάλε Βενετίας: Όσα εντυπωσιακά είδαμε διασχίζοντας τα Giardini»/Νησίδες/25 Μαίου 2026).
Εκτός από την επιστροφή της Ρωσίας, σφοδρές αντιδράσεις προκάλεσε και η παρουσία του Ισραήλ στην Μπιενάλε. Το κλίμα δυσαρέσκειας οδήγησε τη διεθνή κριτική επιτροπή σύσσωμη σε παραίτηση, καθώς δεν έγινε δεκτό το αίτημα να αποκλειστούν από τα βραβεία, με κορυφαίο τον Χρυσό Λέοντα, χώρες των οποίων οι ηγέτες κατηγορούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Έτσι, για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού, τα βραβεία για τον καλύτερο καλλιτέχνη και το καλύτερο περίπτερο θα αναδειχθούν απευθείας από την ψηφοφορία του κοινού.
Οι νικητές θα ανακοινωθούν στη λήξη της Μπιενάλε, στις 22 Νοεμβρίου.
Ωστόσο, η διαμαρτυρία δεν σταμάτησε εκεί. Πάνω από εβδομήντα καλλιτέχνες, ανάμεσά τους εκπρόσωποι 22 εθνικών περιπτέρων, δήλωσαν ότι αποσύρουν την υποψηφιότητά τους από τα βραβεία του κοινού, καταδικάζοντας τους χειρισμούς της διοίκησης, τους οποίους έχει επικρίνει ακόμα και η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, εντείνοντας την κρίση στον ιστορικό πολιτιστικό θεσμό.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr