Συνεχίζεται στη Βουλή η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση -αν και περισσότερο απασχολούν την επικαιρότητα οι ατάκες και οι καβγάδες των πολιτικών αρχηγών και των υπουργών. Αυτά όμως τα διαβάζετε σε άλλες στήλες, εμείς εδώ θα λεξιλογήσουμε για το Σύνταγμα.
Είναι μια λέξη με πολλές σημασίες. Προέρχεται από το ρήμα συντάσσω, και στην αρχαιότητα δήλωνε αρχικά την παρατεταγμένη στρατιωτική δύναμη και στη συνέχεια το οργανωμένο στρατιωτικό σώμα, που μάλιστα θεωρήθηκε ισοδύναμο προς τη ρωμαϊκή κοόρτη, το ένα δέκατο της λεγεώνας. Αρχαία όμως είναι και η σημασία της οργάνωσης του πολιτεύματος (« Τὸ μὲν οὖν σύνταγμα τῆς πολιτείας τοιοῦτον ἦν αὐτοῖς», στον Αρεοπαγιτικό του Ισοκράτη).
Σήμερα, Σύνταγμα είναι ο θεμελιώδης νόμος ενός κράτους, που καθορίζει τη μορφή του πολιτεύματος και ρυθμίζει τους βασικούς κανόνες λειτουργίας του, ο καταστατικός χάρτης θα λέγαμε μιας χώρας. Σύνταγμα λέγεται ακόμη μια μονάδα του στρατού ξηράς, ανώτερη από το τάγμα και κατώτερη από την ταξιαρχία· συνταγματάρχης ο αντίστοιχος βαθμός αξιωματικού. Υπάρχουν και κάποιες ειδικότερες σημασίες: στη γλυπτική, σύνταγμα λέγεται η παράσταση δύο ή περισσότερων προσώπων που αποτελούν ένα σύνολο· στη γλωσσολογία, μια υποενότητα της φράσης· στην αρχαιολογία, συλλογή ιστορικών μνημείων που έχουν καταγραφεί και ταξινομηθεί επιστημονικά.
Όταν βέβαια λέμε Σύνταγμα, μπορεί να εννοούμε και την πλατεία Συντάγματος ή τη γύρω περιοχή. Πήρε το όνομά της μετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, όταν ο βασιλιάς Όθωνας αναγκάστηκε να συγκαλέσει εθνοσυνέλευση και να παραχωρήσει Σύνταγμα στη χώρα· έως τότε, ονομαζόταν πλατεία Ανακτόρων, αφού το σημερινό κτίριο της Βουλής ήταν τα (Παλαιά, πλέον) Ανάκτορα.
Στα πρώτα πρώτα χρόνια του νεοελληνικού κράτους, το Σύνταγμα εθεωρείτο φάρμακο για όλα τα δεινά, «ακριβό στολίδι, γιατρικό σωτήριο, βότανο μαγικό, τετράφυλλο τριφύλλι που θ’ άνοιγε των θησαυρών την πόρτα», κατά την έξοχη περιγραφή του Γιάννη Βλαχογιάννη. «Ο Πόρος κι αν εκάηκε και γίνηκε ντουμάνι, το Σύνταγμα να ’ναι καλά, και πάλι τόνε φτιάνει», τραγουδούσαν οι αντικαποδιστριακοί επαναστάτες, ενώ στις σάτιρές του ο Αλέξ. Σούτσος ζητούσε από τον Καποδίστρια: «Λάμπα σκάμπα, τσιμπιριμπιτό, Συνταγματάκι σας ζητώ». Και το 1832, όταν άτακτοι λεηλατούσαν τους χωρικούς στα Μέγαρα, δικαιολογούνταν: «Ο Σύνταμας, ωρέ μπίρο μ’, θέλει να τρώγει!».
Από το Σύνταγμα έχουμε συνταγματική τάξη και συνταγματικό δίκαιο, συνταγματολόγους, τη συνταγματικότητα των νόμων (και τις ενστάσεις αντισυνταγματικότητας), την έννοια του συνταγματισμού και τη συνταγματοποίηση διαφόρων θεσμών και πολιτικών δηλαδή την ένταξή τους στο Σύνταγμα.
Η ακροτελεύτια διάταξη του Συντάγματος ορίζει ότι «H τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία». Παλιότερα, ήταν το άρθρο 114, γι’ αυτό και στις διαδηλώσεις της δεκαετίας του ’60 κυριαρχούσε το σύνθημα «Ένα ένα τέσσερα!». Σήμερα, ακροτελεύτιο είναι το άρθρο 120, που δυστυχώς δεν προσφέρεται για εξίσου ρυθμικό σύνθημα…
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr