Μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να ξεκινήσει στο Αμβούργο η δίκη του Σερχίι Κουζνέτσοφ, ο οποίος θεωρείται ο εγκέφαλος της ανατίναξης των δύο αγωγών Νordstream τον Σεπτέμβριο του 2022 κοντά στο δανέζικο νησί Μπόρνχολμ.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο των 108 σελίδων, που κατάφεραν να δουν δημοσιογράφοι της δημόσιας τηλεόρασης της Γερμανίας ZDF, ο πρώην αξιωματικός του ουκρανικού στρατού αντιμετωπίζει κατηγορία για έγκλημα πολέμου, αφού πρόκειται για δολιοφθορά σε κρίσιμη πολιτική υποδομή ξένης χώρας, ενώ εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει η διατύπωση ότι «υπάρχουν στοιχειοθετημένες βάσιμες υπόνοιες ότι έδρασε κατ’ εντολή και συντονισμό κρατικών υπηρεσιών της Ουκρανίας».
Σιγή ιχθύος στο Βερολίνο
Ακριβώς αυτή η πτυχή είναι που προκάλεσε στο πολιτικό Βερολίνο τεράστια αμηχανία ήδη από τις αρχές της υπόθεσης. Δεν είναι τυχαίο ότι χρειάστηκαν τρία χρόνια για να υπάρξουν κάποιες δικαστικές εξελίξεις και τέσσερα χρόνια για να ξεκινήσει μια πρώτη δίκη. Κανείς δεν ξέρει τι θα είχε συμβεί αν δεν είχαν υπάρξει κάποιες πολυεθνικές έρευνες δημοσιογράφων, κυρίως το διάστημα 2023-24, που έφεραν στο φως στοιχεία που αφορούν τη δράση του Κουζνέτσοφ και άλλων πέντε Ουκρανών, οι οποίοι ταξίδεψαν με το ιστιοπλοϊκό «Ανδρομέδα» από το Ροστόκ της Γερμανίας στη Βαλτική, με πλαστά έγγραφα, για να πραγματοποιήσουν αυτήν την εξαιρετικά ριψοκίνδυνη επιχείρηση, που είχε ως αποτέλεσμα την πλήρη καταστροφή του ενός από τους δύο αγωγούς και κατά το ήμισυ του δεύτερου.
Ο Σερχίι Κουζνέτσοφ στην Ιταλία
Πανικός για τις διαρροές στον Τύπο
Στους δημοσιογράφους που προσπάθησαν τα περασμένα χρόνια να ρίξουν φως στην υπόθεση δεν πέρασε απαρατήρητη η προσπάθεια τόσο της προηγούμενης όσο και αυτής της κυβέρνησης της Γερμανίας να μη δώσει την παραμικρή πληροφορία.
Μάλιστα κάποια στιγμή στην Καγκελαρία πραγματοποίησαν έρευνες για να βρουν από πού μπορεί να είχαν διαρρεύσει απόρρητες πληροφορίες που έφτασαν στα χέρια των δημοσιογράφων-ερευνητών. Ο λόγος για τη «δυσκολία» των Γερμανών πολιτικών είναι προφανής. Την ώρα που η χώρα αποτελεί τον σημαντικότερο αιμοδότη για την Ουκρανία με δεκάδες δισεκατομμύρια και πρωτοστατεί αδιάκοπα για την έγκριση ακόμα μεγαλύτερης οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, οι Γερμανοί πολίτες μπορεί κάποια στιγμή να αρχίσουν να αναρωτιούνται «γιατί;» αν καταλάβουν ότι η Ουκρανία πρόεβη σε μια πολεμικού χαρακτήρα επίθεση απέναντι σε μια μη πολεμική εγκατάσταση της Γερμανίας.
Και μάλιστα με συνέπεια αυτό που ένας ειδικός σε θέματα ενέργειας είχε χαρακτηρίσει «απαρχή της αποβιομηχάνισης της Ε.Ε., ιδιαίτερα της Γερμανίας και της Ιταλίας». Ανάλογη απροθυμία να ψάξουν την υπόθεση έδειξαν πάντως και η Δανία και η Σουηδία, δύο ακόμα ΝΑΤΟϊκές χώρες, που αποφάσισαν τον Φεβρουάριο του 2024 να την κλείσουν. Στο μεταξύ, ο πρόεδρος της Ουκρανίας δηλώνει εμφατικά ότι ο ίδιος σε καμία περίπτωση δεν είχε γνώση για την επιχείρηση. Ο Κουζνέτσοφ προσέλαβε πάντως ως δικηγόρο του έναν γνωστό στην Ιταλία νομικό, ειδικό σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον Νικόλα Κανεστρίνι, ο οποίος δηλώνει ότι θα ήταν «ντροπή» να είναι ο πελάτης του ο πρώτος καταδικασθείς εγκληματίας πολέμου για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο φυγάς από την Πολωνία
O Κουζνέτσοφ είχε συλληφθεί στην Ιταλία πέρυσι και εκδόθηκε στη Γερμανία, κάτι που μάλλον δεν χαροποίησε ιδιαίτερα τη γερμανική κυβέρνηση που αποφεύγει να σχολιάσει την υπόθεση. Θα της ήταν ίσως προτιμότερο οι Ιταλοί να έπρατταν ό,τι και οι πολωνικές αρχές που άφησαν να διαφύγει στην Ουκρανία, και μάλιστα με διπλωματικό όχημα, ένας δεύτερος Ουκρανός καταζητούμενος, ο Βολοντίμιρ Ζ., ένας ειδικά εκπαιδευμένος δύτης που φέρεται να τοποθέτησε τα εκρηκτικά στον βυθό κάτω από τους αγωγούς.
Το δικαστήριο στην Πολωνία απέρριψε το αίτημα έκδοσής του, αλλά στη Γερμανία μάλλον ανακουφίστηκαν. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και μετά τη σύλληψη του Κουζνέτσοφ τον περασμένο Αύγουστο στην Αδριατική η Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Δικαιοσύνης, Στέφανι Χούμπιγκ, εμφανίστηκε ακλόνητη στη στάση απέναντι στο Κίεβο: «Πολιτικά, στεκόμαστε σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας» δήλωνε.
Οπως δεν είναι τυχαία η δαιμονοποίηση στη Γερμανία του πρώην καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος θεωρείται ο «αρχιτέκτονας» αυτού του τεράστιου έργου, που συμφωνήθηκε με τον Πούτιν επί θητείας του το 2005 και εξασφάλισε για χρόνια φτηνή και χωρίς παρεμβολές ενέργεια στη γερμανική βιομηχανία.
Αν σήμερα οι αγωγοί ήταν «άθικτοι», ακόμα και αν είχαν κλείσει λόγω κυρώσεων, θα μπορούσαν να είναι ένα διαπραγματευτικό χαρτί σε μια μελλοντική συμφωνία ειρήνης. Χαρτί που προς τέρψιν ΗΠΑ και Ουκρανίας δεν υπάρχει πλέον.
Μια δυσάρεστη ανάμνηση
Σε κάθε περίπτωση η δίκη του Κουζνέτσοφ θα ξαναφέρει το θέμα στην επικαιρότητα και ειδικά σε ό,τι αφορά τις ευθύνες της ουκρανικής κυβέρνησης. Η όλη επιχείρηση απαιτούσε οργάνωση, τεχνογνωσία και χρήματα που δεν μπορεί να βρήκαν κάποιοι «σαμποτέρ από χόμπι», είναι η κυρίαρχη άποψη όσων έχουν ερευνήσει δημοσιογραφικά την υπόθεση. Πώς θα αντιδράσει η κυβέρνηση Μερτς αν αποδειχτεί κρατική εμπλοκή από τη «σύμμαχο» Ουκρανία, που ο καγκελάριος σε κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνει ότι έχει την αμέριστη και ακλόνητη υποστήριξη του Βερολίνου;
Aλλά δεν είναι μόνο η σχέση με το Κίεβο που μπορεί να κλονιστεί. Πολλοί θυμούνται ότι ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν είχε προειδοποιήσει τη Μόσχα πως αν ξεκινήσει πόλεμο με την Ουκρανία «θα τελειώσουμε με τους Nordstream». Και είχε απαντήσει με έμφαση στο ερώτημα των δημοσιογράφων: «Θα το κάνουμε. Σας το υπόσχομαι».
Οι μεγάλες κερδισμένες
Οι ΗΠΑ και η Ουκρανία ήταν λοιπόν οι μεγάλες κερδισμένες από την ανατίναξη των αγωγών. Αυτό κάνει ακόμα πιο αστεία την αρχική αντίδραση της γερμανικής πολιτικής ελίτ, που αφού στην αρχή μίλησε απλώς για «διαρροές», στη συνέχεια άφησε να αιωρείται για κάποιο διάστημα, με την πρόθυμη στήριξη φίλιων ΜΜΕ, η θεωρία ότι οι Ρώσοι ανατίναξαν μόνοι τους τον αγωγό για προβοκάτσια.
Το σενάριο αυτό εγκαταλείφθηκε γρήγορα, αφού η φαιδρότητά του εξέθετε όσους το υποστήριξαν δημοσίως και δεν «πούλησε» αρκετά στην κοινή γνώμη της χώρας. Το 2023 ο Αμερικανός ερευνητής-δημοσιογράφος Σέιμουρ Χερς ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ και η Νορβηγία βρίσκονταν πίσω από την ανατίναξη των αγωγών, όμως τα στοιχεία του αμφισβητήθηκαν, κυρίως γιατί στηρίχτηκε σε έναν μόνο πληροφοριοδότη, τον οποίο για λόγους ασφαλείας δεν μπορούσε να κατονομάσει. Τη θεωρία του Χερς επανέφεραν τώρα στο προσκήνιο δύο Γερμανοί, δημιουργοί ενός ντοκιμαντέρ με τίτλο «Nordstream – Die Sprengung» («Η ανατίναξη») που προβλήθηκε στο Βερολίνο. «Ανδρομέδα».
Πράξη διεθνούς τρομοκρατίας
Θα μάθουμε ποτέ όλη την αλήθεια; Το ερώτημα είναι αν οι βασικοί θιγόμενοι θέλουν να τη μάθουν. Τον Φεβρουάριο του 2023 η Ρωσία κατέθεσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μια πρόταση για τη δημιουργία μιας επιτροπής διερεύνησης της υπόθεσης υπό τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού. Ως ανεξάρτητοι ειδήμονες τοποθετήθηκαν ο οικονομολόγος Τζέφρι Σακς και ο πρώην αναλυτής της CΙΑ Ρέι ΜακΓκόβερν. Ο Σακς χαρακτήρισε την ανατίναξη «πράξη διεθνούς τρομοκρατίας και απειλή για την ειρήνη», ενώ ο ΜακΓκόβερν αναφέρθηκε στις υπόνοιες για εμπλοκή των ΗΠΑ στην επιχείρηση. Οι χώρες της Δύσης, ανάμεσά τους και η Γερμανία, απέρριψαν την πρόταση, με το επιχείρημα ότι οι εμπλεκόμενες ευρωπαϊκές χώρες έχουν τα τεχνικά και νομικά εργαλεία για να ερευνήσουν την υπόθεση.
Αρνήθηκαν επίσης να μοιραστούν τα όποια στοιχεία είχαν στη διάθεσή τους. Ετσι, τέσσερα χρόνια μετά ελάχιστα στοιχεία είναι τεκμηριωμένα νομικά και επιβεβαιωμένα. Στο Βερολίνο μιλούν για «υπόθεση κρατικής ασφάλειας» και για «προστασία ξένων μυστικών υπηρεσιών» και διαθέτουν στον Τύπο πληροφορίες με το σταγονόμετρο.
Σε μια φάση εκτόξευσης των αμυντικών δαπανών και υλοποίησης μεγάλων συμφωνιών συνεργασίας της πολεμικής βιομηχανίας με την Ουκρανία, το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί τώρα θα ήταν μια δικαστική απόφαση που θα επιβεβαίωνε τη «σύμμαχο» ως δράστη μιας δόλιας τρομοκρατικής επίθεσης, που ουσιαστικά διέλυσε συνολικά την ενεργειακή υποδομή της χώρας. Η γερμανική πολιτική ελίτ μοιάζει εγκλωβισμένη στο ερώτημα αν μπορεί να καταγγείλει μια «φιλία», αναιρώντας το κεντρικό πολιτικό αφήγημα στο οποίο έχει στηριχτεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr