Λίγο πριν κλείσει μισό αιώνα ζωής, το 49ο φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (6-12/9) και με νέο καλλιτεχνικό διευθυντή που πλέον δείχνει πιο καθαρά το στίγμα του (ο Γιώργος Αγγελόπουλος διανύει τη δεύτερη χρονιά του εκεί) μοιάζει περισσότερο με πρόβα για το μέλλον: 157 ταινίες από όλο τον κόσμο, 45 παγκόσμιες πρεμιέρες, πέντε διαγωνιστικά προγράμματα, νέος διεθνής διαγωνισμός ντοκιμαντέρ, ενισχυμένη παρουσία του animation και ένα πλέγμα δράσεων που επιδιώκει να μετατρέψει τη Δράμα από τόπο προβολής σε πραγματικό κέντρο ανάπτυξης της μικρής κινηματογραφικής φόρμας.
Ολα αυτά, κάτω από το σύνθημα «Welcome Home». Η φράση αυτή, σύμφωνα με τα όσα μας είπε ο κ. Αγγελόπουλος στη συνέντευξη Τύπου που έγινε πριν από έναν μήνα, συνοψίζει τη σχέση του θεσμού με τους δημιουργούς: για τον Ελληνα μικρομηκά, η Δράμα παραμένει το σπίτι στο οποίο επιστρέφει για να δείξει τι κατάφερε, να δοκιμαστεί και, συχνά, να ξεκινήσει την επόμενη διαδρομή του. Και αυτή τη διαδρομή επιθυμεί η ομάδα του Φεστιβάλ να ενισχύει, τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της διοργάνωσης: Από 3.420 υποβολές επιλέχθηκαν οι ταινίες του φετινού προγράμματος (δεν γνωρίζουμε ακριβώς τα κριτήρια επιλογής, και σε σχετική ερώτησή μας, καταλάβαμε πως είναι ουσιαστικά υποκειμενικά), ενώ μόνο για το Διεθνές Διαγωνιστικό κατατέθηκαν 1.850 έργα. Στην τελική 26άδα εκπροσωπούνται 20 χώρες, τρεις αμιγώς ελληνικές παραγωγές και μία συμπαραγωγή Κύπρου και Ελλάδας (συνολικά θα δούμε 4 κυπριακές ταινίες). Το φετινό πρόγραμμα, αποφεύγοντας μια απλή (σημαντική δε) γεωγραφική πολυφωνία, πάει ένα βήμα παρακάτω, αναζητώντας διαφορετικές αφηγηματικές γλώσσες, από τον κοινωνικό ρεαλισμό και την πολιτική αλληγορία μέχρι το πειραματικό σινεμά και το animation. Συγκεκριμένα, έξι ταινίες κινουμένων σχεδίων έχουν ενταχθεί στο Διεθνές Διαγωνιστικό, καταλαμβάνοντας φέτος διακριτή θέση μέσα στην επιλογή των 26 ταινιών, και μάλιστα με τεχνικές που φτάνουν από χειροποίητα ασπρόμαυρα σχέδια και stop motion με κούκλες έως ζωγραφική με καπνό και κεντημένο καμβά.
Το Εθνικό Διαγωνιστικό, η ιστορική καρδιά της διοργάνωσης, περιλαμβάνει 30 ταινίες, με τις 18 από αυτές να έχουν γυναίκες δημιουργούς. Παράλληλα, σκηνοθέτες επιστρέφουν μόλις έναν χρόνο μετά την προηγούμενη συμμετοχή τους (π.χ. ο Γιάννης Καρπούζης με το «Μαγκνταλένα Χάουζεν: παγωμένος χρόνος» επιστρέφει με το «Αρκάνσας» και η Μαρθίλια Σβάρνα με το «Δώσε μου 5 λεπτά» φέτος φέρνει το «Ούτε που καυλώσαμε»), ενώ αρκετές από τις παραγωγές είναι ανεξάρτητες. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια χώρα όπου η απόσταση ανάμεσα σε δύο ταινίες του ίδιου δημιουργού μπορεί να μετριέται σε χρόνια: η φετινή επιλογή αποτυπώνει μια γενιά που δεν θέλει πλέον να περιμένει την ιδανική χρηματοδότηση (ή δεν μπορεί ή δεν έχει καν χρηματοδότηση!) για να «μιλήσει», αλλά το κάνει με κάθε τρόπο.
Και αυτή η γενιά μάλλον έχει πολλά να «πει»: Τα ζητήματα της ελληνικής οικογένειας επανέρχονται. Σχέσεις μητέρας και κόρης, πατέρα και γιου, αδελφικοί δεσμοί, κακοποίηση, απώλεια, ερωτική επιθυμία, αποξένωση και το αίσθημα αδιεξόδου των νέων στη σύγχρονη Αθήνα συνθέτουν έναν βασικό θεματικό κορμό. Δίπλα τους εμφανίζονται η εργοδοτική αυθαιρεσία, η εξαντλητική «σεζόν» της τουριστικής βιομηχανίας, η αναπηρία, το σύνδρομο Τουρέτ, η ζωή των Ρομά, η τεχνητή νοημοσύνη, η άρνηση στράτευσης, τα ναρκωτικά και η παραβατικότητα. Εχουμε όμως και θεματικές από την Κατοχή και την Αντίσταση, μέσα από πραγματικές μαρτυρίες. Και όταν ο ρεαλισμός στενεύει επικίνδυνα, το πρόγραμμα ανοίγει διεξόδους προς την επιστημονική φαντασία, το ελληνικό γουέστερν και –γιατί όχι;– τις λεσβίες βαμπίρ.
Το Διεθνές Διαγωνιστικό
Στο Διεθνές Διαγωνιστικό ξεχωρίσαμε ως προς τη θεματική το «Shutterspeed» του Jasper De Maeseneer, μια δύσκολη ιστορία παρενόχλησης και αποπλάνησης, το «Somewhere Between Memories» της Niloufar Jahangiri, που μεταφέρει την κραυγή ενός καταπιεσμένου λαού και μιας γενιάς που διεκδικεί ελεύθερη έκφραση, και το «The Mountain» του Sebastián Lojo, γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον και τα όρια που θέτει η φύση. Το «City of Owls» της Zhenia Kazankina εμφανίζεται ως σκοτεινό αλληγορικό παραμύθι, το «Silent Voices» της Nadine Misong Jin εξετάζει όσα δεν καταφέρνουμε να μεταδώσουμε ακόμη και στους κοντινότερους ανθρώπους μας, ενώ το «Bad Ideas» του Jan Bujnowski κινείται μέσα στη χαοτική συνύπαρξη φόβου, χαράς και άγχους. Στο animation, το «Carla and Her Legs», το σκοτεινό «The Flesh Dress», το σατιρικό «Tuna Tartare» και τα «The Flames of Me», «Corpus Christi» και «Mind Your Step» επιβεβαιώνουν ότι η κινούμενη εικόνα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμη κινηματογραφική γλώσσα.
Στο μικροσκόπιο
Ιδιαίτερη προσοχή φαίνεται να αξίζουν (όλα θα φανούν στη μεγάλη οθόνη ωστόσο) τίτλοι όπως «Μια μικρή ιστορία αντίστασης: Ιουλία Μπίμπα» του Διαμαντή Αναστασιάδη, που επιστρέφει σε μια πραγματική ιστορία της Κατοχής, το «Starflyer» της Μαρίας Χατζάκου, οι «Τρύπες» του Πέτρου Καλφαμανώλη, η «Μεγάλη Παρασκευή» της Λουκίας Τζωρτζοπούλου, οι «Επιφάνειες» της Μελίνας Λουκανίδου, το «Sisters» της Μαριάννας Μποζαντζόγλου, το «Shift» της Ιωάννας Σκυλογιάννη, ο «Πακετάς» του Ερμόλαου Φωτίου και «Το κατά του Αλέκτορος» του Θάνου Τοκάκη.
Info
6-12/9, στη Δράμα. Ολες οι πληροφορίες και το πρόγραμμα αναλυτικά στο www.dramafilmfestival.gr. Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν σε έξι σημεία της Δράμας, ενώ τα πέντε διαγωνιστικά προγράμματα και το KIDDO θα διατίθενται δωρεάν μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας του φεστιβάλ
Οι σκηνοθέτες τού αύριο
Το Εθνικό Σπουδαστικό, με τη σειρά του (και από τα αγαπημένα μας, καθώς βλέπουμε συχνά διαμαντάκια, ίσως και καλύτερα από το Εθνικό), αριθμεί 19 ταινίες και το Διεθνές Σπουδαστικό φέρνει στη Δράμα έργα από κινηματογραφικές σχολές ολόκληρου του κόσμου. Εδώ βρίσκεται πάντα το πιο απρόβλεπτο κομμάτι του φεστιβάλ: δημιουργοί χωρίς παγιωμένες υπογραφές, που δοκιμάζουν κωμωδία, οικογενειακό δράμα, πειραματικό ντοκιμαντέρ, σουρεαλισμό και σύγχρονη μυθολογία.
Η 49η διοργάνωση, ωστόσο, διαφοροποιείται κυρίως επειδή δεν αρκείται στην προβολή ταινιών. Το Φεστιβάλ απέκτησε φέτος πιστοποίηση για τα βραβεία BAFTA («βρετανικά Οσκαρ»), που σημαίνει πως οι βρετανικές παραγωγές και συμπαραγωγές μικρού μήκους που επιλέγονται για τα Διεθνή του Προγράμματα μπορούν, εφόσον πληρούν και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις του θεσμού, να είναι επιλέξιμες για υποψηφιότητα στα BAFTA, διατηρώντας παράλληλα την Oscar-qualifying ιδιότητα. Για πρώτη φορά φιλοξενείται επίσης η ετήσια συνάντηση του Short Film Network της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, φέρνοντας στη Δράμα programmers και διευθυντές σημαντικών ευρωπαϊκών φεστιβάλ.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται το Short Film Hub, με εργαστήρια, συζητήσεις, προσωπικές επαγγελματικές συναντήσεις. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται φέτος στον κινηματογραφικό ήχο: στη σύνθεση πρωτότυπης μουσικής και στη συνεργασία σκηνοθέτη και sound designer. Οσο για το καταξιωμένο και εξαιρετικά οργανωμένο επί 13 χρόνια από τη Βαρβάρα Δούκα Pitching Lab, επιστρέφει και πάλι (και ελπίζουμε να επιστρέφει συνεχώς, καθώς ήταν από τα καλύτερα Pitching Lab σε ελληνικό φεστιβάλ, με διεθνείς προδιαγραφές, ήδη από την αρχή του), με δέκα σχέδια ταινιών και βραβεία από τη Finos Film, το ΕΚΚΟΜΕΔ και την ΕΡΤ.
Αφιερώματα
Στα highlights ανήκουν ακόμη οι «Βαλκανικές Ιστορίες», με υποψήφιες και βραβευμένες μικρού μήκους ταινίες της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας από την τελευταία εικοσαετία, το αφιέρωμα στη σπουδαία Αλίντα Δημητρίου, με τέσσερα αποκατεστημένα ντοκιμαντέρ της, και η πλήρης μικρού μήκους φιλμογραφία του Χρήστου Δήμα, ενός δημιουργού που γύριζε προσωπικό queer σινεμά όταν αυτό ήταν σχεδόν ανύπαρκτο στην Ελλάδα. Το ειδικό πρόγραμμα «Which Way Home?», σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Μικρού Μήκους της Γλασκόβης, εξετάζει τι απομένει από την έννοια του σπιτιού όταν η κατοικία μετατρέπεται αποκλειστικά σε εμπορεύσιμο περιουσιακό στοιχείο. Τέλος, το ανανεωμένο KIDDO, κάτι στο οποίο δίνει μεγάλη σημασία ο κ. Αγγελόπουλος, χωρίζει για πρώτη φορά τις ταινίες του σε ηλικιακές ζώνες 4+, 8+ και 13+. Στα 49 του χρόνια, λοιπόν, το Φεστιβάλ Δράμας καλείται να αποδείξει πως η ιστορία του είναι αδιαμφισβήτητη και σεβαστή και πως το μέλλον του απαραίτητο. Εξάλλου, μην ξεχνάμε πως μια καλή μικρού μήκους ταινία όχι μόνο είναι ισάξια αλλά ίσως και πιο δύσκολο να γίνει από μια αντίστοιχη μεγάλου.
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΈΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΡΑΤΟΤΗΤΑΣ
Από τις ελληνικές συμμετοχές, τέσσερις ταινίες αποκτούν εξαρχής αυξημένη διεθνή ορατότητα, καθώς διαγωνίζονται και στο Διεθνές Διαγωνιστικό: το «Wheel to Live» της Βίκυς Αναστασιάδου, το «The Great Organ» των Ρωξάνης Κριμίζη και Μιχάλη Κίμωνα, το «Holterline» της Αλεξάνδρας Ντεληθέου και το «Free Eliza» (φωτ.) της Αλεξάνδρας Ματθαίου. Το τελευταίο φτάνει στη Δράμα έχοντας ήδη πραγματοποιήσει την παγκόσμια πρεμιέρα του στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών των Κανών.
ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΑΝΑΒΑΘΜΙΖΕΤΑΙ
Η μεγαλύτερη θεσμική αλλαγή της φετινής χρονιάς είναι το νεοσύστατο Διεθνές Διαγωνιστικό Πρόγραμμα Ντοκιμαντέρ. Δεκαεπτά ταινίες συγκροτούν τρεις θεματικές ενότητες και κατοχυρώνουν για πρώτη φορά έναν αυτόνομο χώρο για το μικρού μήκους ντοκιμαντέρ. Ανάμεσά τους βρίσκονται έξι ελληνικές ή ελληνικού ενδιαφέροντος συμμετοχές: «DASMA ’96» της Fjorida Cenaj, «In Search of a Goodbye» (φωτ.) του Βαγγέλη Κόλλια, «Λουτρόπολις» της Αννας Παπαδοπούλου, «Ο Κοσμοναύτης μου» της Ελένης Ζεντέφη, «Πριν κρυώσει το γεύμα» της Αλκηστης Καφετζή, «Χαρταετός» του Θάνου Ψυχογυιού.
Διαβάστε περισσότερα