Ως μία από τις μεγάλες επενδυτικές ευκαιρίες της επόμενης δεκαετίας και μοχλός για την τεχνολογική αναβάθμιση της χώρας παρουσιάζεται η ανάπτυξη των data centers στην Ελλάδα. Microsoft, Digital Realty, Data4 και άλλοι μεγάλοι εγχώριοι και διεθνείς όμιλοι έχουν ήδη τοποθετηθεί, ενώ νέα projects δισεκατομμυρίων βρίσκονται στα σκαριά. Τι ισχύει όμως στην πραγματικότητα;
Μελέτη της PwC για λογαριασμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης υπολογίζει το εκδηλωμένο ενδιαφέρον μεταξύ 1,4 και 2,2 GW. Περίπου 0,8 GW αφορούν ανακοινωμένα projects, ενώ έχουν υποβληθεί αιτήματα περίπου 1,2 GW στον ΑΔΜΗΕ και 0,2 GW στον ΔΕΔΔΗΕ.
Οι επενδύσεις αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2 δισ. ευρώ, ενώ αν προστεθεί σε αυτόν τον λογαριασμό και το hyperscale AI data center που δημιουργεί η ΔΕΗ στην Κοζάνη, εκτοξεύεται πάνω από τα 5 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, τα δισεκατομμύρια των ανακοινώσεων ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ εντυπωσιακότερα από το πραγματικό αποτύπωμά τους στην ελληνική οικονομία.
Το χαμηλό κέρδος της οικονομίας
Πριν από 5 χρόνια, η Google είχε αναφέρει ότι το Cloud Region που θα δημιουργήσει στην Ελλάδα θα μπορούσε έως το 2030 να έχει σωρευτική συνεισφορά περίπου 2,2 δισ. δολάρια στο ελληνικό ΑΕΠ και να υποστηρίξει περισσότερες από 19.400 θέσεις εργασίας. Αριθμός εντυπωσιακός, ο οποίος ωστόσο… δεν. Αν και μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει επίσημη μελέτη για την οικονομική συνεισφορά των data centers στην ελληνική οικονομία, δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται το αφήγημα ότι κάθε μεγάλο data center δημιουργεί μια νέα «Silicon Valley».
Η μελέτη της PwC εκτιμά ότι επενδύσεις 1 δισ. ευρώ σε data centers μπορούν να δημιουργήσουν μόλις 100 νέες θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με μελέτη του Brookings Institution, η εγκατάσταση ενός μεγάλου data center σε μια περιοχή συνδέεται συνήθως με περίπου 100-200 πρόσθετες θέσεις εργασίας, ανάλογα με τον τύπο του κέντρου. Ενα ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι το γεγονός ότι η μελέτη δεν έδειξε ως αποτέλεσμα ουσιαστική άνοδο στους μισθούς της τοπικής οικονομίας, ενώ οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν περίπου 2%-5%.
Ποιος κερδίζει από μια επένδυση data center
Ενα data center είναι αναμφίβολα υποδομή υψηλής τεχνολογίας. Περιλαμβάνει εξελιγμένα συστήματα, με σύγχρονα λογισμικά λειτουργίας και ασφάλειας. Τα τσιπ και το μεγαλύτερο μέρος του hardware εισάγονται, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της τεχνολογικής αξίας των επενδύσεων αφορά την πνευματική ιδιοκτησία. Η Ελλάδα μπορεί να κερδίσει από τις κατασκευές, τα ηλεκτρομηχανολογικά έργα, τις υπηρεσίες μηχανικών, τις τηλεπικοινωνίες, τη συντήρηση και την ενέργεια.
Επιπλέον, τα data centers λειτουργούν ως υποδομή πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί άλλη οικονομική δραστηριότητα: cloud, AI, cybersecurity, SaaS, fintech, ψηφιακές υπηρεσίες και εταιρικά πληροφοριακά συστήματα. Η Enterprise Greece τα εντάσσει ακριβώς στον ευρύτερο κλάδο υψηλής προστιθέμενης αξίας των ΤΠΕ.
Η πραγματική αναπτυξιακή αξία αυξάνεται σημαντικά μόνο εφόσον τα data centers λειτουργήσουν ως μαγνήτης για software, AI, cloud, cybersecurity και R&D δραστηριότητες. Χωρίς αυτή τη δεύτερη φάση, υπάρχει κίνδυνος η Ελλάδα να φιλοξενεί κυρίως τις υποδομές, ενώ η μεγαλύτερη οικονομική αξία δημιουργείται αλλού και το Δημόσιο θα εισπράττει τελικά μόνο φόρους από εργαζόμενους, εταιρικά κέρδη, εργολάβους, προμηθευτές και ακίνητα, καθώς οι μεγάλες πολυεθνικές τιμολογούν τις cloud και τις ψηφιακές υπηρεσίες μέσω διεθνών εταιρικών δομών. Ετσι, η φυσική παρουσία ενός server στην Ελλάδα, παρ’ όλη την κατανάλωση πόρων της χώρας και της οικονομίας που προκαλεί, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αφήνει πίσω της δημόσια έσοδα και γενικότερα όφελος στην καινοτομία και την τεχνολογία.
Σύμφωνα με στοιχεία στις ΗΠΑ, στη Βιρτζίνια, που αποτελεί «πρωτεύουσα» των data centers, για κάθε 1 δολάριο φορολογικής απαλλαγής στα data centers το Δημόσιο επωφελούνταν περίπου 48 cents σε φορολογικά έσοδα. Η πολιτεία της Τζόρτζια επίσης εκτιμά πως το 2025 έχασε περίπου 474 εκατ. δολάρια φορολογικών εσόδων από απαλλαγές, ενώ τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα που αποδόθηκαν στις επενδύσεις ήταν πολύ χαμηλότερα σε άμεση δημοσιονομική βάση.
Ο βαρύς «λογαριασμός» των data centers
Το ερώτημα επομένως δεν είναι πλέον εάν τα data centers δημιουργούν οικονομική αξία. Το κρίσιμο ζήτημα είναι με ποιους όρους θα αναπτυχθούν και ποιος θα επωμιστεί το πραγματικό κόστος των νέων ενεργειακών και περιβαλλοντικών αναγκών που δημιουργούν.
Η σημαντικότερη πρόκληση αφορά την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς τα σύγχρονα data centers έχουν εκτοξεύσει τις απαιτήσεις, με την παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να σημειώνει θεαματική αύξηση ώς το τέλος της δεκαετίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, η παγκόσμια κατανάλωση των data centers μπορεί να υπερδιπλασιαστεί από τα περίπου 415 TWh που είναι σήμερα σε περίπου 945 TWh έως το 2030.
Η Ιρλανδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς τα data centers κατανάλωσαν το 21% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας το 2023 και το 22% το 2024, και το ποσοστό αυτό αναμένεται να φτάσει σχεδόν στο ένα τρίτο έως τα τέλη του 2026.
Η συνολική κατανάλωση ενέργειας στην Ελλάδα υπολογίζεται κοντά στις 47.000.000.000 kWh. Ενα μικρό data center καταναλώνει ενέργεια όσο περίπου 40 ελληνικά νοικοκυριά, ενώ ένα μεγάλο, όπως αυτά που σχεδιάζουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί και η ΔΕΗ, φτάνει μέχρι και την κατανάλωση 40.000 σπιτιών.
Ηδη τα αιτήματα σύνδεσης νέων data centers έχουν φτάσει σε επίπεδα πολλαπλάσια της σημερινής εγκατεστημένης ισχύος. Για ένα campus εκατοντάδων MW μπορεί να απαιτούνται νέοι υποσταθμοί, γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης, ενίσχυση του δικτύου και πρόσθετες μονάδες παραγωγής ή αποθήκευσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ακαδημαϊκή έρευνα του 2025 για τα data centers της Microsoft στην Ελλάδα, που σημειώνει ότι με βάση τις περιβαλλοντικές εκτιμήσεις που εξετάζει, το μεγαλύτερο από τα σχεδιαζόμενα data centers θα μπορούσε στην αρχική φάση λειτουργίας του να καταναλώνει ηλεκτρική ενέργεια ίση με περίπου 82% της ετήσιας κατανάλωσης του Δήμου Σπάτων-Αρτέμιδος. Στη μέγιστη εγκατεστημένη δυναμικότητα η αναλογία θα μπορούσε να φτάσει στο 159%.
Υψηλές ανάγκες για νερό
Η κατανάλωση νερού αποτελεί τον δεύτερο μεγάλο περιβαλλοντικό παράγοντα. Σε ένα μεσογειακό περιβάλλον όπως το ελληνικό, το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι υψηλές θερινές θερμοκρασίες αυξάνουν τις ανάγκες ψύξης, ενώ αρκετές περιοχές της χώρας αντιμετωπίζουν ήδη υδατικό στρες και μειωμένες βροχοπτώσεις.
Ενα data center μπορεί να καταναλώνει μικρό ποσοστό του συνολικού νερού μιας χώρας, αλλά να αποτελεί πολύ μεγάλο καταναλωτή για έναν συγκεκριμένο δήμο ή μια συγκεκριμένη λεκάνη απορροής.
Είναι χαρακτηριστικό πως μια τυπική εγκατάσταση 100 MW μπορεί να χρησιμοποιεί περίπου 2 εκατ. λίτρα νερού ημερησίως.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η IEA εκτιμά ότι σήμερα απαιτούνται περίπου 560 δισ. λίτρα νερό ετησίως για τις ανάγκες των data centers, με το νούμερο αυτό να αναμένεται να εκτιναχθεί στο 1,2 τρισ. λίτρα το 2030. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει επισήμως ότι τα data centers έχουν σημαντικό περιβαλλοντικό και κλιματικό αποτύπωμα, λόγω τόσο του ηλεκτρισμού όσο και των μεγάλων αναγκών σε νερό ψύξης.
Ακαδημαϊκή μελέτη του 2025 που εξετάζει ειδικά τα data centers της Microsoft στην Ελλάδα σημειώνει ότι η εγκατάσταση τέτοιων υποδομών σε χώρα με μεσογειακό κλίμα, αυξανόμενες θερμοκρασίες και μειωμένες βροχοπτώσεις εγείρει εύλογα περιβαλλοντικά ερωτήματα.
Ο άλλος «πράσινος» λογαριασμός
Τα μεγάλα data centers δεν μπορούν να διακινδυνεύσουν ούτε στιγμιαία διακοπή ρεύματος. Γι’ αυτό, διαθέτουν και γεννήτριες που τρέφονται με ορυκτά καύσιμα για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Εκτιμάται ότι οι παγκόσμιες εκπομπές CO₂ θα αυξηθούν κατά 3,5 γιγατόνους μέσα στην επόμενη δεκαετία λόγω της επιπρόσθετης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα που απαιτεί η λειτουργία των data centers. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 10% των σημερινών παγκόσμιων εκπομπών άνθρακα.
Το 2024, η Microsoft παραδέχτηκε ότι οι εκπομπές της το 2023 ήταν σχεδόν ένα τρίτο υψηλότερες από το 2020, αποδίδοντας την αύξηση στην έντονη ανάπτυξη των data centers για AI. Λίγους μήνες αργότερα, η Google ανακοίνωσε ότι οι δικές της εκπομπές το 2023 είχαν αυξηθεί σχεδόν κατά 50% σε σχέση με το 2019.
Φυσικά, η δέσμευση για χρήση 100% ΑΠΕ έχει «κενά»: Ενα data center μπορεί να αγοράζει μέσω PPAs ετησίως όση πράσινη ενέργεια καταναλώνει. Ωστόσο, σε στιγμές χωρίς ήλιο ή άνεμο μπορεί να εξαρτάται από το ενεργειακό μείγμα του δικτύου που περιλαμβάνει φυσικό αέριο ή άλλες θερμικές μονάδες.
Υποβάθμιση ποιότητας ζωής
Τα σύγχρονα AI data centers δεν αποτελούν απλώς μεγάλα φορτία – μπορούν να μεταβάλλουν την κατανάλωσή τους εξαιρετικά γρήγορα, δημιουργώντας απότομες διακυμάνσεις στο ηλεκτρικό σύστημα.
Μελέτες στις ΗΠΑ έχουν ήδη καταγράψει ενδείξεις αυξημένης παραμόρφωσης της τάσης σε περιοχές με μεγάλη συγκέντρωση data centers, χωρίς πάντως να μπορεί να αποδειχθεί ότι κάθε περιστατικό συνδέεται αποκλειστικά με αυτές τις εγκαταστάσεις.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο επειδή τα data centers διαθέτουν ιδιαίτερα αυστηρά συστήματα προστασίας.
Σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής μπορούν να αποσυνδεθούν γρήγορα από το δίκτυο και να περάσουν σε UPS και εφεδρική παραγωγή. Μια ταυτόχρονη απώλεια φορτίου εκατοντάδων ή ακόμη και χιλιάδων MW μπορεί να προκαλέσει νέα διαταραχή στο ίδιο το ηλεκτρικό σύστημα.
Επίσης, στις ΗΠΑ έχει αναδειχθεί και το ζήτημα του θορύβου (ακόμη και βόμβου σε χαμηλές συχνότητες) που δημιουργείται από τα data centers. Σε πολιτείες έχουν καταγραφεί παράπονα κατοίκων και καταγγελίες που αφορούσαν προβλήματα ύπνου, αδυναμία χρήσης εξωτερικών χώρων και γενικότερη επιδείνωση της ποιότητας ζωής.
Balkan Gate στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης
Επενδύσεις στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η δημιουργία του Local Zone της AWS τον Ιούλιο, που χρειάστηκε 5 χρόνια για να ξεκινήσει, αποτελεί την τελευταία κίνηση στην αγορά.
Η Microsoft έχει προαναγγείλει τη δημιουργία τριών data centers σε μια επένδυση που θα ξεπερνούσε το 1 δισ. ευρώ. Μέχρι σήμερα έχουν ξεκινήσει οι εργασίες για το πρώτο data center μετά από χρόνια που η επένδυση είχε κολλήσει στα γρανάζια της ελληνικής γραφειοκρατίας και αναμένεται να ανάψουν τα φώτα στο πρώτο μέρος περί τα τέλη του 2027.
Ο γαλλικός κολοσσός Data4 με τα επενδυτικά πλάνα ύψους 500 εκατ. ευρώ είναι ο τελευταίος μεγάλος παίκτης που έχει μπει στην κούρσα για την ελληνική αγορά data centers.
Επίσης, η Digital Realty, αμερικανικός κολοσσός της αγοράς data centers, έχει εξελιχθεί σε κυρίαρχο παίκτη στην Ελλάδα, έχοντας αναπτύξει 4 κέντρα δεδομένων στην Αττική και ακόμα ένα στο Ηράκλειο, ενώ στα σχέδια βρίσκεται η δημιουργία τουλάχιστον ακόμη ενός data center.
Παράλληλα, υπάρχει και έντονο αραβικό ενδιαφέρον από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που έχουν εκδηλώσει την επιθυμία να επενδύσουν σε κέντρα δεδομένων με συνολική δυναμικότητα 500 MW, ενώ παρόμοιες κινήσεις έχουν γίνει και από τη Σαουδική Αραβία.
Πάντως, το αραβικό ενδιαφέρον δείχνει να έχει μείνει μέχρι στιγμής στα «χαρτιά», όπως και η πολυαναμενόμενη επένδυση της Google στη χώρα, που είχε ανακοινωθεί πριν από 5 χρόνια και αφορούσε τη δημιουργία τριών data centers (cloud region).
Από τους εγχώριους παίκτες ξεχωρίζει η ΔΕΗ με το hyperscale data center ισχύος 300 MW (με προοπτική επέκτασης έως 1 GW) στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, που θα τροφοδοτείται με καθαρή ενέργεια «behind the meter».
Μια επένδυση που αναμένεται να στοιχίσει αρχικά στη ΔΕΗ περίπου 1,2 δισ. ευρώ, ενώ στην περίπτωση που ολοκληρωθεί η επέκταση μέχρι το 1GW, το ποσό θα ανέβει έως και τα 3,6 δισ. ευρώ.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ανακοινώσει ένα φιλόδοξο σχέδιο σε συνεργασία με τη Serverfarm, στοχεύοντας στην ανάπτυξη και λειτουργία υπερσύγχρονων hyperscale data centers, με συνολική ισχύ έως 130 MW.
Η LanCom επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην ελληνική αγορά data centers, προχωρώντας με γρήγορους ρυθμούς στην επέκταση του Balkan Gate στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης.
Επίσης η Kiefer, που δημιουργεί το δικό της οικοσύστημα ΤΝ και επενδύει στη δημιουργία ενός «ελληνικού Chat GPT», αναμένεται να προχωρήσει σε επενδύσεις 150 εκατ. ευρώ την επόμενη διετία
Ποιος θα πληρώσει το δίκτυο
Ηδη στις ώριμες αγορές data centers έχει αναδειχθεί το ερώτημα ποιος θα πληρώσει τις επενδύσεις που απαιτούνται ώστε το ηλεκτρικό σύστημα να μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες που δημιουργούνται. Για την Ελλάδα, όπου το ηλεκτρικό δίκτυο έχει ήδη σημαντικές ανάγκες αναβάθμισης για την πράσινη μετάβαση, το συγκεκριμένο ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οπως τεκμηριώνουν τα στοιχεία, η ταχεία αύξηση της ζήτησης μπορεί να οδηγήσει σε ανοδικές πιέσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εάν το κόστος των νέων δικτύων δεν επιμεριστεί σωστά. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικού ρεύματος στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί έως και 267% σε σχέση με πριν από πέντε χρόνια σε περιοχές κοντά σε μεγάλα data centers – αύξηση που μετακυλίεται στους καταναλωτές μέσω υψηλότερων λογαριασμών, την ίδια στιγμή που αντιμετωπίζουν υποβάθμιση της ποιότητας του ρεύματος, με συχνές αυξομειώσεις της τάσης.
Διαβάστε περισσότερα