Ένα κοινό σύστημα αξιολόγησης για τα data centers πρότεινε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά τη χρήση ενέργειας και τη στήριξη της βιώσιμης ενσωμάτωσής τους στο ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης.
Η Ε.Ε. επιθυμεί μεν να τριπλασιάσει τη δυναμικότητα των κέντρων δεδομένων της κατά τα επόμενα πέντε έως επτά έτη, ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή δημιουργεί προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Εκτός από τη χρήση περισσότερης ενέργειας, η αύξηση των κέντρων δεδομένων θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετη πίεση στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στη χρήση φυσικών πόρων, όπως το νερό, και να συμβάλει στην αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Για να περιοριστούν αυτές οι επιπτώσεις, είναι σημαντικό τα κέντρα δεδομένων να είναι υψηλής ενεργειακής απόδοσης και αποδοτικής χρήσης των υδάτων και να ενσωματώνονται με βιώσιμο τρόπο στο ενεργειακό σύστημα.
Τα κέντρα δεδομένων είναι ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς στον κόσμο, καθώς καταναλώνουν περίπου 68 TWh ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ μόνο το 2024. Με γνώμονα την τεχνητή νοημοσύνη, αυτό αναμένεται να διπλασιαστεί σχεδόν σε 114 TWh έως το 2030 – φθάνοντας πάνω από το 3 % της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Στην Ελλάδα υπάρχουν 20-22 εγκαταστάσεις data centers, σύμφωνα με τα στοιχεία του Data Center Atlas, ενώ συνολικά αναφέρονται γύρω στις 29 καταγεγραμμένες υποδομές από διάφορους παρόχους, ομίλους ελληνικούς και ξένους.
Η πλειονότητα των υφιστάμενων κέντρων συγκεντρώνεται στην Αττική, ενώ ακολουθούν η Θεσσαλονίκη και άλλες περιφερειακές πόλεις (όπως η Κρήτη, τα Χανιά και ο Βόλος). Σύμφωνα δε με κυβερνητικές εξαγγελίες, εκτιμάται ότι μέχρι το 2030 ο αριθμός τους μπορεί να φτάσει τα 18 με 22+ μεγαλύτερα και νέα έργα στρατηγικής σημασίας (hyperscale), συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων από μεγάλους τεχνολογικούς κολοσσούς και τη ΔΕΗ (όπως το έργο στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη).
Τι είναι τα data centers και γιατί χρειάζεται ρύθμιση;
Τα data centers, ή αλλιώς κέντρα δεδομένων, είναι απαραίτητα για τη λειτουργία των ψηφιακών τεχνολογιών, στο Διαδίκτυο και τα clouds, αλλά και στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Αποθηκεύουν και επεξεργάζονται τεράστιες ποσότητες δεδομένων και δουλεύουν συνεχώς. Είναι η «καρδιά» της νέας εποχής της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης και το παράδειγμα που δίνεται ευρέως είναι ότι τα κέντρα αυτά είναι για την ψηφιακή τεχνολογία ό,τι είναι τα βενζινάδικα για τα αυτοκίνητα, αφού χωρίς αυτά, δεν μπορούν να λειτουργήσουν.
Αυτήν την στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει επισήμως έναν χάρτη για το πού βρίσκονται τα data centers, ούτε με ποιο καθεστώς λειτουργούν. Η αρμοδιότητα ανήκει στα κράτη-μέλη. Η πρόταση της Κομισιόν έχει ως στόχο να «μην πειράξει» τα κέντρα που υπάρχουν ήδη αλλά «ποντάρει» στο γεγονός ότι σε 5 χρόνια περίπου θα χρειαστεί η ανανέωση του εξοπλισμού τους. Και τότε, θα πρέπει να προσαρμοστούν στους νέους κανόνες.
Με το κοινό σύστημα αξιολόγησης που προτάθηκε σήμερα, η Επιτροπή θα συμβάλει στη διασφάλιση διαφανών πληροφοριών σχετικά με την πραγματική χρήση των πόρων (ενέργεια, νερό) από τα κέντρα δεδομένων. Το σύστημα αξιολόγησης θα καλύπτει μεμονωμένα κέντρα δεδομένων με χωρητικότητα άνω των 500 kW, όλα δηλαδή τα μεγάλα κέντρα δεδομένων.
Θα καλύπτει επίσης τη συμβολή των κέντρων δεδομένων στο δίκτυο, όπως η επαναχρησιμοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας, η προσθήκη ικανοτήτων παραγωγής καθαρής ενέργειας, καθώς και η ευελιξία.
Άλλωστε, για τη δημιουργία πρωτοπόρων αγορών για βιώσιμα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη και την περαιτέρω στήριξη της ενσωμάτωσης βιώσιμων κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα, η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής στοιχείων και δημόσια διαβούλευση σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα επιδόσεων για τα κέντρα δεδομένων που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη.
Εντυπωσιακό παράδειγμα: η επαναχρησιμοποίηση περίπου της μισής θερμότητας που δεν χρησιμοποιείται ή απορρίπτεται από τα ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων ισοδυναμεί με τη συνολική ζήτηση θέρμανσης 4 εκατομμυρίων νοικοκυριών στην Ευρώπη. Τα βιώσιμα, ευέλικτα και καλά σχεδιασμένα κέντρα δεδομένων που μπορούν να προσαρμόσουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στις συνθήκες του δικτύου, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του συνολικού κόστους του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, στη βελτίωση της σταθερότητας του δικτύου και στην ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Αξιολόγηση από Ευρωκοινοβούλιο και Συμβούλιο
Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός για τη θέσπιση του κοινού συστήματος αξιολόγησης υπόκειται πλέον σε δίμηνη περίοδο ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν από την έναρξη ισχύος του. Οι συννομοθέτες έχουν το δικαίωμα να αντιταχθούν στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδει η Επιτροπή (π.χ. να αμφισβητήσουν την κατ’ εξουσιοδότηση εξουσία ή τη διαδικασία), αλλά δεν μπορούν να προτείνουν αλλαγές στο κείμενο.
Τα πρώτα σήματα βιωσιμότητας για μεμονωμένα κέντρα δεδομένων αναμένεται να εμφανιστούν το 2027. Προβλέπεται μια πρώτη επανεξέταση του καθεστώτος έως το τέλος του 2028 για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του και των πιθανών βελτιώσεών του, εάν χρειαστεί.
Συνεχίζονται επίσης οι εργασίες για τη βιώσιμη ενσωμάτωση των κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα. Η Επιτροπή δίνει συνέχεια στη δήλωση προθέσεων που υπεγράφη τον Ιούνιο του 2026 σε συνεργασία με τους φορείς εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων, τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων, τους παρόχους ενέργειας και τις δημόσιες αρχές για την επίτευξη τριμερούς συμφωνίας σχετικά με τα κέντρα δεδομένων κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Η διαβούλευση σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για τα κέντρα δεδομένων λήγει στις 14 Δεκεμβρίου 2026. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία και την κοινωνία των πολιτών για να διασφαλίσει ένα ισχυρό και χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο πολιτικής.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr