Κανείς δεν θα μπορούσε να χαρακτηρίσει το 1968 έτος ρουτίνας. Τον Ιανουάριο ξεκίνησε η αντεπίθεση του Βόρειου Βιετνάμ κατά του Νότιου και των Αμερικανών συμμάχων του. Λίγες βδομάδες αργότερα δολοφονήθηκε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, τον Αύγουστο πυροβολήθηκε ο προεδρικός υποψήφιος Ρόμπερτ Κένεντι και λίγες ημέρες αργότερα τα τανκς του Συμφώνου της Βαρσοβίας κατέπνιξαν την Ανοιξη της Πράγας.
Στο τέλος αυτής της δραματικής χρονιάς πραγματοποιήθηκε η διαστημική αποστολή του Apollo 8 με πλήρωμα ανθρώπους. Αυτή τη χρονιά επίσης προβλήθηκε στους κινηματογράφους η ταινία επιστημονικής φαντασίας «2001 Η Οδύσσεια του Διαστήματος» με σκηνοθέτη τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Κορυφαία ίσως στιγμή αυτής της ταινίας ήταν η άρνηση του ηλεκτρονικού υπερ-υπολογιστή, του HAL 9000, να επιτρέψει στον άνθρωπο χειριστή του, τον αστροναύτη Ντέιβιντ Μπάουεν, την είσοδο στον χώρο γνωρίζοντας ότι ο Ντέιβιντ είχε αντιληφθεί πως ενεργούσε αυτόνομα και ήταν έτοιμος να τον αποσυνδέσει.
Σήμερα, η συζήτηση για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν.) επικεντρώνεται στο περιβόητο πρόβλημα ευθυγράμμισης (AI alignment): στο πώς θα διασφαλίσουμε, δηλαδή, ότι οι στόχοι των μηχανών θα συμβαδίζουν με τις ανθρώπινες αξίες. Οι ειδικοί προειδοποιούν για το φαινόμενο της εργαλειακής σύγκλισης (instrumental convergence), την τάση ενός εξελιγμένου συστήματος να αναπτύσσει αυτόματα ένα «ένστικτο» αυτοσυντήρησης, αναγνωρίζοντας ότι αν το απενεργοποιήσουμε, δεν θα μπορέσει να εκπληρώσει την αποστολή του. Το αποτέλεσμα είναι μια ανεξέλεγκτη και απρόβλεπτη συμπεριφορά της Τ.Ν., όπου το λογισμικό παύει να είναι ένα απλό εργαλείο και αρχίζει να δρα αυτόνομα, παρακάμπτοντας τους δημιουργούς του.
Στα τέλη του 2026 δυνάμεις που διαθέτουν πυρηνικά όπλα επιλέγουν -προς το παρόν- να μην τα χρησιμοποιήσουν, βέβαιες ότι ελέγχουν αυτές τις αποφάσεις. Ομως τα γεγονότα υπονομεύουν αυτή τους τη βεβαιότητα. Και η πρόσφατη απόφαση των ΗΠΑ να θέσουν οπλικά συστήματα σε διαστημική τροχιά μεγιστοποιεί την ανησυχία ελέγχου τους. Σε μια ιστορική ανακοίνωση που έγινε στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, οι ΗΠΑ επιβεβαίωσαν για πρώτη φορά επίσημα ότι έχουν αναπτύξει επιχειρησιακά όπλα σε τροχιά γύρω από τη Γη.
O υπουργός Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μέινκ, δήλωσε ότι η χώρα διαθέτει πλέον «όπλα ελέγχου του Διαστήματος σε τροχιά» (on-orbit space control weapons), ικανά να προστατεύσουν τις αμερικανικές δυνάμεις από εχθρικές ενέργειες της Κίνας και της Ρωσίας. Tα όπλα αυτά λειτουργούν με Τ.Ν. για την πλοήγησή τους και τη δυνατότητά τους να ανιχνεύουν και να στοχοποιούν εχθρικές κινήσεις σε χρόνους που είναι αδύνατον να πετύχει ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Αυτές οι εξελίξεις λαμβάνουν χώρα όταν έχει ήδη μπει στη δημόσια συζήτηση η δράση ορισμένων επίγειων οπλικών συστημάτων που δρουν αυτόνομα όταν ανιχνεύσουν τον στόχο τους.
Περιστατικά αυτονόμησης της Τ.Ν. οδήγησαν κορυφαία στελέχη των δύο μεγαλύτερων αμερικανικών εταιρειών ανάπτυξής της να δηλώσουν δημόσια ότι ο έλεγχός της χάνεται. Στέλεχος της OpenAI δήλωσε ότι «αργά ή γρήγορα θα κάνουν την εμφάνισή τους αυτόνομοι πράκτορες ή σμήνη πρακτόρων που δεν θα βρίσκονται σε κάποιo συγκεκριμένο γεωγραφικό σημείο ώστε να μπορεί κάποιος να τους τραβήξει την πρίζα και με αυτή την έννοια δεν θα έχουν άνθρωπο ιδιοκτήτη». Σχεδόν ταυτόχρονα ο Dario Amodei, επικεφαλής της Anthropic, έσπευσε να διευκρινίσει ότι συμμερίζεται την ανάγκη να πέσουν οι ρυθμοί ανάπτυξης της «Τεχνητής Νοημοσύνης» και να ενταθούν τα μέτρα δημόσιου ελέγχου της.
Iσως η πλέον ουσιαστική προσπάθεια ελέγχου της Τ.Ν. με εγχώρια νομοθεσία είναι η κατάθεση νομοσχεδίου στη Βουλή των ΗΠΑ από τον ανεξάρτητο γερουσιαστή Bernie Sanders και τον Δημοκρατικό βουλευτή Greg Casar. Το σχέδιο νόμου απαγορεύει την ενίσχυση της υπερνοημοσύνης μέχρις ότου η πολιτεία θεσπίσει ασφαλιστικές δικλίδες και κατευθύνει την αμερικανική κυβέρνηση στη λήψη ανάλογων μέτρων με παγκόσμια εμβέλεια. Την κατάθεση του νομοσχεδίου ακολούθησε στις 14 Σεπτεμβρίου ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου που χαρακτήρισε όλες τις σχετικές με τους κινδύνους της «Τεχνητής Νοημοσύνης» δηλώσεις και ενέργειες «hοax», δηλαδή «απάτη»!
Η προφανής αδυναμία των Ηνωμένων Εθνών να παρέμβουν ουσιαστικά στα παγκόσμια προβλήματα θα αφήσει ανοιχτή την απάντηση στο ερώτημα για την καταστροφή ή μη του πλανήτη μας λόγω Τεχνητής Νοημοσύνης. Παραμένει λοιπόν εξαιρετικά αβέβαιο εάν, πώς και πότε θα πραγματοποιηθεί η είσοδος του «Ντέιβ» στον χώρο του διαδόχου τού ΗAL, πολύ περισσότερο εάν θα πετύχει την απενεργοποίησή του ή αν θα μπορέσει να «διορθώσει» αποτελεσματικά τη δράση του
*Επίτιμος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ), Πάντειο Πανεπιστήμιο
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr