Οι δύο φορολογικοί νόμοι που πέρασε ο Ντόναλντ Τραμπ –το 2017 στη διάρκεια της πρώτης θητείας του με τον Tax Cuts and Jobs Act (TCJA) και πέρυσι με το «Μεγάλο Ομορφο Νομοσχέδιο»– ελάφρυναν γενναία τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα ανώτερα εισοδήματα, ενώ για τους υπόλοιπους Αμερικανούς πρόσφεραν ψίχουλα, λειτουργώντας επί της ουσίας ως μηχανισμός αναδιανομής του πλούτου προς τα πάνω.
Η μείωση του εταιρικού ομοσπονδιακού φορολογικού συντελεστή επιχειρήσεων από το 35% στο 21%, η διατήρηση και η διεύρυνση πολυάριθμων ειδικών φοροαπαλλαγών και τα νομικά παραθυράκια της φορολογικής μεταρρύθμισης Τραμπ επέτρεψαν σε ρωμαλέες και κερδοφόρες εταιρείες των ΗΠΑ να εξοικονομήσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια μην πληρώνοντας τον φόρο που τους αναλογούσε.
Συντελεστές
Μελέτη του Ινστιτούτου Φορολογίας και Οικονομικής Πολιτικής (ΙΤΕΡ), που είδε το φως της δημοσιότητας στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, έβαλε στο μικροσκόπιο 706 επιχειρηματικούς κολοσσούς των ΗΠΑ οι οποίοι περιλαμβάνονται στη λίστα Fortune 1000 ή στον δείκτη S&P 500 του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης. Διαπίστωσε ότι για συνολικά κέρδη 1,88 τρισ. δολαρίων το 2025, οι εταιρείες αυτές κατέβαλαν στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση σε φόρο εισοδήματος μόλις 196 δισ. δολάρια…
Στα επίπεδα αυτά, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής με τον οποίο επιβαρύνθηκαν οι 706 εταιρείες ήταν μόλις το 10,4%, ο μισός δηλαδή από τον επίσημο ομοσπονδιακό συντελεστή εταιρικής κερδοφορίας 21% που θέσπισε το 2017 ο ίδιος ο Τραμπ. Ηταν ο χαμηλότερος πραγματικός φορολογικός εταιρικός συντελεστής που έχει εντοπίσει το οικονομικό ινστιτούτο της Ουάσινγκτον από το μακρινό 1982. Τότε ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν είχε «καταφέρει» με τις εκτεταμένες φορολογικές περικοπές υπέρ επιχειρήσεων και πλουσίων να ψαλιδίσει τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή για τις κερδοφόρες εταιρείες από το 17,3% στο 11,2% και ενώ ο επίσημος συντελεστής φορολόγησης των εταιρειών εκείνης της εποχής ήταν… υπερτετραπλάσιος (46%).
Οι 706 εταιρείες που εξετάστηκαν στη μελέτη του ΙΤΕΡ εξοικονόμησαν πέρυσι, χάρη σε φοροαπαλλαγές, εκπτώσεις, κίνητρα, υπερεκπτώσεις δαπανών και άλλα παραθυράκια του νόμου, φόρους ύψους 198 δισ. δολαρίων. Αν οι εταιρείες είχαν φορολογηθεί με τον θεσμοθετημένο ομοσπονδιακό φόρο 21% των κερδών τους στις ΗΠΑ, τότε η συνολική φορολογική τους επιβάρυνση θα ήταν διπλάσια, συνολικά 394 δισεκατομμύρια δολάρια.
Πολυεθνικές
Η μελέτη του ΙΤΕΡ αποκάλυψε επίσης ότι, αν και κερδοφόρες, οι 114 από τις 706 εταιρείες δεν πλήρωσαν φόρο στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών ήταν και ισχυροί κολοσσοί του αμερικανικού επιχειρείν, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία Tesla του πλουσιότερου ανθρώπου του κόσμου, Ιλον Μασκ, ο 3ος μεγαλύτερος τραπεζικός όμιλος των ΗΠΑ, Citigroup, η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία των ΗΠΑ και μια από τις μεγαλύτερες της υφηλίου, United Airlines, η CVS, ένας από τους μεγαλύτερους ομίλους παροχής υπηρεσιών υγείας και φαρμακείων στον κόσμο, ο παγκόσμιος κολοσσός μέσων ενημέρωσης και ψυχαγωγίας Walt Disney και η μεγαλύτερη αμερικανική διαδικτυακή πλατφόρμα παραγγελίας και διανομής έτοιμου φαγητού, ειδών σούπερ μάρκετ και άλλων προϊόντων λιανικής DoorDash.
Πάνω από το 1/3 των εταιρειών, συνολικά 258 επιχειρήσεις, επιβαρύνθηκαν με φορολογικό συντελεστή μικρότερο του 7%. Για συνολικά κέρδη 683 δισ. δολαρίων οι 258 εταιρείες κατέβαλαν σύμφωνα με τη μελέτη φόρο μόλις 11,9 δισ. δολαρίων. Ο μέσος πραγματικός φορολογικός συντελεστής με τον οποίο επιβαρύνθηκαν ήταν μόλις 1,7%.
Οι πλέον ευνοημένες από φοροαπαλλαγές, εκπτώσεις, κίνητρα και άλλα ευνοϊκά φορολογικά μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ ήταν οι κολοσσοί υψηλής τεχνολογίας Meta, Amazon, Microsoft και Alphabet. Εταιρείες που καταγράφουν τα τελευταία χρόνια τα υψηλότερα κέρδη που έχουν καταγραφεί ποτέ στην ιστορία εξοικονόμησαν το 2025 ομοσπονδιακούς φόρους ύψους 13-19 δισ. δολαρίων η καθεμία.
Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν πόσο δραματικά έχει γείρει το αμερικανικό σύστημα εταιρικής φορολογίας υπέρ των πλουσιότερων και ισχυρότερων εταιρειών. Παλαιότερες αναλύσεις έδειξαν ότι περίπου το 72% των συνολικών φοροελαφρύνσεων της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ κατευθύνθηκε στο πλουσιότερο 20% των φορολογουμένων. Το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών καρπώθηκε ετήσια ελάφρυνση δεκάδων χιλιάδων δολαρίων (περίπου 48.000 δολάρια κατά το έτος εφαρμογής), αυξάνοντας το καθαρό διαθέσιμο εισόδημά τους κατά 2,5%. Αντίθετα, τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω των 23.000 δολαρίων έλαβαν κατά μέσο όρο ελάφρυνση μόλις 90 δολαρίων ετησίως (περίπου 25 σεντ την ημέρα).
Φοροελαφρύνσεις
Ακαδημαϊκές μελέτες έδειξαν επίσης ότι τα κέρδη από τη μείωση του ομοσπονδιακού εταιρικού φόρου δεν μετακυλίστηκαν στους μέσους εργαζομένους με τη μορφή αυξήσεων στους μισθούς, όπως υποσχόταν ο Τραμπ. Το 49% αυτών μπήκε στις τσέπες των μετόχων/ιδιοκτητών των εταιρειών, ενώ το 11% τσίμπησαν για την πάρτη τους τα 5 κορυφαία στελέχη των διοικήσεων. Το υπόλοιπο 40% καρπώθηκαν μόνο εργαζόμενοι υψηλής εξειδίκευσης, ενώ η μεγάλη μάζα των εργαζομένων (90%) είχε μηδενικό πρακτικό όφελος. Οι διοικήσεις των εταιρειών χρησιμοποίησαν τα πλεονάσματα από τη μείωση των φόρων κυρίως για επαναγορές ιδίων μετοχών και όχι για κεφαλαιακές επενδύσεις, ευνοώντας τους κατόχους μεγάλων επενδυτικών χαρτοφυλακίων.
Τα λευκά νοικοκυριά (που υπερεκπροσωπούνται στα υψηλά εισοδήματα) έλαβαν σχεδόν το 80% των συνολικών φοροελαφρύνσεων της τραμπικής μεταρρύθμισης, διευρύνοντας περαιτέρω το φυλετικό οικονομικό χάσμα έναντι μαύρων και Λατινοαμερικανών πολιτών.
Ο νόμος του 2017 τροφοδότησε παράλληλα δημοσιονομική πίεση, καθώς οδήγησε σε άνοδο του ομοσπονδιακού ελλείμματος κατά περίπου 1,9 τρισ. δολάρια σε βάθος δεκαετίας και σε εκτόξευση του χρέους φέτος το καλοκαίρι πάνω από τα 40 τρισ. δολάρια.
Η δραματική μείωση των δημόσιων εσόδων που ο νόμος αυτός προκάλεσε χρησιμοποιήθηκε πολιτικά ως επιχείρημα για τη μείωση των δαπανών σε κοινωνικά προγράμματα (όπως η υγεία, η διατροφική υποστήριξη SNAP και η παιδεία), επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις που παλεύουν πλέον απεγνωσμένα με την ακρίβεια και την εκτόξευση του κόστους ζωής.
Διαβάστε περισσότερα