Η πρώτη καταγεγραμμένη καταγγελία κυβερνοεπίθεσης σε επαγγελματικά ψυγεία κρεοπωλείου καταγράφηκαν στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Κηφισιά, μετά το μπαράζ αντίστοιχων κυβερνοεπιθέσεων σε ευρωπαϊκές πόλεις.
Σύμφωνα με όσα κατήγγειλε τη Τρίτη 3/11, ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης στον ΣΚΑΙ, άγνωστοι απέκτησαν πρόσβαση στο σύστημα διαχείρισης των ψυγείων και επιχείρησαν να μεταβάλουν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας, ανεβάζοντάς την έως τους 150 βαθμούς Κελσίου.
Το περιστατικό έγινε αντιληπτό τις πρώτες πρωινές ώρες, όταν οι εργαζόμενοι έφτασαν στο κατάστημα για να προετοιμάσουν τις παραγγελίες της χονδρικής. Η επιχείρηση ξεκινά τη λειτουργία της περίπου στις 4 τα ξημερώματα και οι υπάλληλοι διαπίστωσαν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με τα ψυγεία.
Αρχικά, όλοι θεώρησαν ότι επρόκειτο για συνηθισμένη τεχνική βλάβη. Επικοινώνησαν με τον ψυκτικό της επιχείρησης, προκειμένου να ελέγξει τις εγκαταστάσεις και να εντοπίσει την αιτία του προβλήματος.
Ωστόσο, οι προσπάθειες αποκατάστασης δεν απέδιδαν. Όπως εξήγησε ο ιδιοκτήτης, το σύστημα εμφάνιζε θερμοκρασίες που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν από μια συνηθισμένη δυσλειτουργία, ενώ οι υπεύθυνοι του καταστήματος διαπίστωσαν ότι δεν είχαν πλέον τη δυνατότητα να παρέμβουν χειροκίνητα και να αλλάξουν τις ρυθμίσεις.
«Δεν μας επιτρεπόταν να μπούμε στο σύστημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τις πρώτες προσπάθειες να εντοπιστεί η αιτία. Ο τεχνικός εξέτασε αρχικά το ενδεχόμενο προβλήματος στην ηλεκτροδότηση ή στην τάση του ρεύματος, χωρίς όμως να προκύψει κάποια σχετική ένδειξη.
Χρειάστηκε περίπου μία ώρα ελέγχων μέχρι να διατυπωθεί η εκτίμηση ότι το σύστημα είχε παραβιαστεί. Σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη, ο τεχνικός κατάφερε έπειτα από περίπου δύο ώρες να ανακτήσει τον έλεγχο των ψυγείων.
Η ρύθμιση στους 150 βαθμούς και η αποτροπή μεγαλύτερης ζημιάς
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε ο ιδιοκτήτης, οι άγνωστοι είχαν μεταβάλει τις ρυθμίσεις των ψυγείων, επιχειρώντας να ανεβάσουν τη θερμοκρασία από τους μηδέν στους 150 βαθμούς Κελσίου.
Η παρέμβαση έγινε αντιληπτή εγκαίρως και, όπως διευκρίνισε, οι θερμοκρασίες δεν έφτασαν τελικά σε αυτά τα επίπεδα. Ως αποτέλεσμα, δεν υπήρξε η καταστροφή των αποθεμάτων κρέατος που θα μπορούσε να προκαλέσει μια παρατεταμένη διακοπή της ψυκτικής αλυσίδας.
Η επιχείρηση διαθέτει σύγχρονο σύστημα παρακολούθησης, με ειδοποιήσεις που αποστέλλονται τόσο στην τεχνική εταιρεία που έχει αναλάβει τη συντήρηση όσο και στα κινητά τηλέφωνα των υπευθύνων. Έτσι, όταν καταγράφεται ασυνήθιστη μεταβολή της θερμοκρασίας, ενεργοποιούνται οι σχετικές προειδοποιήσεις.
Το πρόβλημα, ωστόσο, ήταν ότι αρχικά κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πως πίσω από τις ενδείξεις βρισκόταν μια κυβερνοεπίθεση και όχι μια τεχνική δυσλειτουργία.
Καταγγελία για προβλήματα και σε άλλες δύο επιχειρήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του ιδιοκτήτη ότι το συγκεκριμένο κρεοπωλείο ενδέχεται να μην ήταν η μοναδική επιχείρηση της περιοχής που αντιμετώπισε ανάλογο περιστατικό.
Όπως είπε στον ΣΚΑΪ, ο τεχνικός τον ενημέρωσε ότι προβλήματα είχαν παρουσιαστεί και σε δύο ακόμη επιχειρήσεις της περιοχής: ένα σούπερ μάρκετ και ένα κατάστημα μαζικής εστίασης.
Ο ίδιος συνέδεσε τα περιστατικά με την τεχνική εταιρεία που έχει αναλάβει την υποστήριξη των ψυκτικών εγκαταστάσεων, καθώς, όπως ανέφερε, και οι άλλες δύο επιχειρήσεις ήταν πελάτες της ίδιας εταιρείας.
Η συγκεκριμένη αναφορά δημιουργεί ερωτήματα για το ενδεχόμενο η πρόσβαση στα συστήματα των επιχειρήσεων να έγινε μέσω κοινής τεχνικής υποδομής ή λογαριασμών απομακρυσμένης διαχείρισης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει τεχνική επιβεβαίωση ότι η ψυκτική εταιρεία αποτέλεσε το σημείο εισόδου των δραστών.
Ο ιδιοκτήτης εκτίμησε ότι η επιχείρησή του δεν επιλέχθηκε κατ’ ανάγκη ως συγκεκριμένος στόχος, αλλά ότι οι δράστες αναζητούν ευάλωτα συστήματα στα οποία μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση.
Απενεργοποίησαν το Wi-Fi για να προστατεύσουν τα ψυγεία
Μετά το περιστατικό, η επιχείρηση προχώρησε στην προσωρινή απενεργοποίηση της ασύρματης σύνδεσης των ψυγείων, ώστε να περιορίσει τη δυνατότητα απομακρυσμένης παρέμβασης μέχρι να εξεταστούν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας.
Όπως εξήγησε ο ιδιοκτήτης, τα παλαιότερα ψυκτικά συστήματα που λειτουργούν με συμβατικούς μηχανισμούς δεν διαθέτουν αντίστοιχη δυνατότητα ασύρματης διαχείρισης. Αντίθετα, τα νεότερα συστήματα επιτρέπουν την παρακολούθηση και τη ρύθμιση των θερμοκρασιών από απόσταση, διευκολύνοντας σημαντικά τη λειτουργία μιας σύγχρονης επιχείρησης, αλλά δημιουργώντας παράλληλα νέες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας.
Η τεχνική εταιρεία καλείται πλέον να εξετάσει πώς θα θωρακιστούν οι εγκαταστάσεις, ώστε να μην είναι δυνατή η επανάληψη μιας τέτοιας παρέμβασης.
Από τη Γαλλία σε επτά ευρωπαϊκές χώρες – Στο στόχαστρο ψυγεία και καταψύκτες
Το περιστατικό στην Κηφισιά έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης επιχειρήσεων τροφίμων εξαπλώνονται σε ευρωπαϊκές χώρες.
Στις 12 Οκτωβρίου, εκατοντάδες καταστήματα μεγάλων γαλλικών αλυσίδων, μεταξύ των οποίων οι Intermarché και Coopérative U, αντιμετώπισαν προβλήματα στα συστήματα ψύξης τους. Οι επιτιθέμενοι κατάφεραν να αποκτήσουν απομακρυσμένη πρόσβαση σε ψηφιακούς ελεγκτές ψυγείων και καταψυκτών, μεταβάλλοντας τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας και απόψυξης.
Το φαινόμενο επανεμφανίστηκε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, αυτή τη φορά σε ευρύτερη ευρωπαϊκή κλίμακα. Προβλήματα καταγράφηκαν σε καταστήματα στο Βέλγιο, τη Σουηδία, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία, την Εσθονία και τη Φινλανδία.
Μεταξύ των επιχειρήσεων που επηρεάστηκαν ήταν οι αλυσίδες Delhaize, Carrefour, Colruyt, ICA, Coop και SuperValu, ενώ προβλήματα αναφέρθηκαν και σε κατάστημα της IKEA στο Βέλγιο.
Στη Σουηδία, σε κατάστημα της ICA, οι καταψύκτες φέρεται να έφτασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν και να πεταχτούν κατεψυγμένα προϊόντα.
Η αλυσίδα Coop επιβεβαίωσε κυβερνοπεριστατικό που επηρέασε επτά καταστήματά της, ενώ στο Βέλγιο η Carrefour ανακοίνωσε ότι επηρεάστηκαν 15 από τα περίπου 700 καταστήματά της.
Στην Ιρλανδία, η Musgrave, ιδιοκτήτρια της SuperValu, ανακοίνωσε ότι επηρεάστηκαν τα συστήματα ψύξης σε 13 καταστήματα, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν προληπτικά προϊόντα από τα ράφια.
Στην Εσθονία, επίθεση σε ένα κατάστημα της αλυσίδας Selver οδήγησε επίσης σε αλλαγή της θερμοκρασίας καταψύκτη στους 50 βαθμούς, χωρίς ωστόσο να προκληθεί σημαντική ζημιά, καθώς η παρέμβαση εντοπίστηκε γρήγορα.
Το κοινό τεχνικό πρόβλημα και τα ερωτήματα για την ασφάλεια
Οι επιθέσεις αναδεικνύουν έναν λιγότερο προφανή κίνδυνο της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα σύγχρονα συστήματα ψύξης δεν λειτουργούν πλέον αποκλειστικά με μηχανικούς θερμοστάτες, αλλά συνδέονται με ψηφιακούς ελεγκτές που επιτρέπουν την απομακρυσμένη παρακολούθηση και διαχείριση των εγκαταστάσεων.
Αυτό διευκολύνει τη συντήρηση, την έγκαιρη διάγνωση προβλημάτων και την παρακολούθηση της θερμοκρασίας, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί πιθανά σημεία εισόδου για κακόβουλες παρεμβάσεις, εφόσον οι συνδέσεις και οι λογαριασμοί διαχείρισης δεν προστατεύονται επαρκώς.
Σύμφωνα με ειδικούς, σε αρκετές περιπτώσεις οι κονσόλες διαχείρισης των ψυκτικών εγκαταστάσεων είναι προσβάσιμες μέσω διαδικτύου χωρίς επαρκή πρόσθετη προστασία. Παράλληλα, ορισμένα παλαιότερα συστήματα δεν λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις ασφαλείας.
Σημειώνεται ότι σε μέρος των ευρωπαϊκών επιθέσεων χρησιμοποιήθηκαν συστήματα ελέγχου της δανέζικης Danfoss, ενώ έχουν καταγραφεί περιστατικά και σε εξοπλισμό της Dixell. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι χρησιμοποιήθηκε η ίδια τεχνολογία ή η ίδια μέθοδος στην περίπτωση της Κηφισιάς.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει αναλάβει κάποια ομάδα την ευθύνη για τις επιθέσεις στην Ευρώπη, ενώ οι αρχές δεν έχουν καταλήξει εάν τα περιστατικά συνδέονται μεταξύ τους ή αποτελούν ξεχωριστές ενέργειες. Η έρευνα των γαλλικών και των ευρωπαϊκών αρχών συνεχίζεται.
Η υπόθεση της Κηφισιάς αναδεικνύει πλέον ένα πρόσθετο ερώτημα και για την ελληνική αγορά: πόσες επιχειρήσεις τροφίμων διαθέτουν συστήματα ψύξης με δυνατότητα απομακρυσμένης διαχείρισης και κατά πόσο αυτά είναι επαρκώς προστατευμένα απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις.
Διαβάστε περισσότερα