Στην περίπτωση της έναρξης των εργασιών -αρχικά βυθομέτρησης- για τον GSI η ελληνική πλευρά ακολούθησε διαφορετική μεθοδολογία ως προς τις παράλογες και κατά παράβαση του δικαίου της θάλασσας αξιώσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο και τη Ν.Α Μεσόγειο, λόγω του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, απ΄ ότι συνέβη μόλις πριν δύο χρόνια (2024), όταν παρακωλύθηκε το ίδιο έργο από τουρκικά πολεμικά πλοία, ανοιχτά της Κάσου. Η διάκριση αυτή είναι χρήσιμη για να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει αυτές τις ώρες με τον “πόλεμο” των Navtex μεταξύ των δύο χωρών και με την σφοδρή πλέον πιθανότητα να μην εκδηλωθεί κάποια περαιτέρω επιχείρηση έντασης εκ μέρους της Άγκυρας.
Το 2024, την κυριότητα του έργου (GSI) είχε αποκλειστικά ο ΑΔΜΗΕ, κύριος ανάδοχος ήταν η γαλλική Nexans, τις εργασίες, δε, είχε αναλάβει το ιταλικό ερευνητικό πλοίο «Ievoli Relume». Ελλάδα και Τουρκία είχαν εκδώσει τις σχετικές Navtex, την δε τυπική ενημέρωση πραγματοποίησε το ιταλικό πλοίο, ούτε η Nexans, ούτε, φυσικά, η ιταλική κυβέρνηση, δεδομένου ότι το πλοίο είχε ιταλική σημαία. Η ενημέρωση είχε ζητηθεί από την τουρκική πλευρά στο “πεδίο”, από τουρκικό πολεμικό πλοίο όταν το ιταλικό είχε φθάσει σε θαλάσσιες περιοχές που παρανόμως αμφισβητεί η Άγκυρα.
Να σημειωθεί πώς οι έρευνες διεξάγονται σε μη οριοθετημένες, από την Ελλάδα θαλάσσιες περιοχές, που, όμως, η Αθήνα θεωρεί, με βάση το δίκαιο της θάλασσες, ότι ανήκουν στη χώρα μας.
Τα δεδομένα έχουν μεταβληθεί από τον περασμένο Αύγουστο, όταν το 66% της κυριότητας του έργου εκχωρήθηκε στην γαλλική εταιρεία Meridiam. Η Nexans παραμένει ανάδοχος του έργου, αυτή τη φορά, όμως, τις έρευνες έχει αναλάβει το γαλλικό πλοίο “Abeille Marengo”. Εάν ακολουθούνταν η μεθοδολογία του 2024, την σχετική ενημέρωση της Τουρκίας θα έπρεπε να κάνει το γαλλικό πλοίο. Δεν συνέβη, όμως, κάτι τέτοιο και κατόπιν συνεννοήσεως μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας, το Παρίσι ανέλαβε να προχωρήσει σε ενημέρωση μέσω ρηματικής διακοίνωσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο κυβερνήσεις είχαν επίσης συμφωνήσει ότι δεν θα δοθούν πλήρεις συντεταγμένες της πορείας του πλοίου και δεν θα εζητείτο άδεια από την Τουρκία. Φαίνεται πώς και τα δύο τηρήθηκαν από το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών (μέσω της γαλλικής πρεσβείας στην Άγκυρα), αν και δημιουργεί προβληματισμό το γεγονός ότι δεν έχει ακόμα δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο της διακοίνωσης. Ενδεχομένως να γίνει γνωστό κατά την ενημέρωση που θα έχουν τα πολιτικά κόμματα από τον υπουργό Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη, όπως ανακοινώθηκε από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο.
Αυτό που εγείρεται ως ερώτημα και αποτελεί βάση της κριτικής στην κυβέρνηση από την αντιπολίτευση είναι: α. γιατί έπρεπε να επιλεγεί η διαδικασία της ρηματικής διακοίνωσης, κάτι που ναι μεν θεωρείται τυπικό στη διπλωματία, από την άλλη, όμως, αποτελεί αναβάθμιση σε σύγκριση με όσα συνέβησαν το 2024, β. ότι η συγκεκριμένη κίνηση δημιουργεί “δεδικασμένο” ώστε η Τουρκία να διεκδικεί ανάλογη προσέγγιση σε τέτοια έργα στο μέλλον, γ. εξ αυτών η Τουρκία αμφισβητεί έμμεσα θαλάσσιες ζώνες ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Από την άλλη, η κυβέρνηση επισημαίνει ορθά ότι, η τελευταία τουρκική αντι-Navtex, που εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας μετά τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού σκάφους από το Ηράκλειο, κάνει λόγο για “συγκατάθεση” που δόθηκε εκ μέρους της και όχι για αδειοδότηση.
Εφόσον δεν προκύψει κάποια αιφνίδια εμπλοκή στο “πεδίο” φαίνεται πώς ο πλους του γαλλικού ερευνητικού θα συνεχιστεί απρόσκοπτα και η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θα παραμείνει μόνο στο επίπεδο των Navtex.
Η τουρκική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει στο εσωτερικό της (όπου δέχεται κριτική από την αντιπολίτευση) ότι η γαλλική ρηματική διακοίνωση απαντήθηκε με την δική της “συγκατάθεση” -που η ίδια θα λέει ότι ισοδυναμεί με έμμεση αδειοδότηση, χωρίς, βεβαίως, να συμβαίνει κάτι τέτοιο.
Η ελληνική κυβέρνηση δηλώνει ικανοποιημένη επειδή, όπως επισημαίνει, δεν ζητήθηκε, ακόμα περισσότερο δεν δόθηκε, τουρκική αδειοδότηση, και επιπλέον μάλλον αποφεύγεται επεισόδιο στο “πεδίο” που θα μπορούσε να προκαλέσει κάτι ανάλογο με αυτό που συνέβη ανοιχτά της Κάσου, το 2024, με αβέβαιη έκβαση και πιθανώς αρνητικά αποτελέσματα. Σε προεκλογικό χρόνο, δε, και με την πίεση που δέχεται η κυβέρνηση (εκ των έσω της παράταξης, από Καραμανλή και Σαμαρά, από τα κόμματα στα δεξιά της, αλλά και από ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ), η εξέλιξη της μίνι κρίσης των Navtex αξιολογείται θετικά.
Το αρνητικό είναι ότι η Άγκυρα επέμεινε στην αξίωση να ενημερώνεται για οτιδήποτε σχετικό με έργα τύπου GSI που αφορά ανοριοθέτητες περιοχές και έτσι να προβάλλει παράνομες αξιώσεις, όπως με το αφήγημα της “Γαλάζιας Πατρίδας” και, φυσικά, το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Έτσι θεωρεί, άλλωστε, ότι χτίζει μακροπρόθεσμα τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και τη Ν.Α Μεσόγειο.
Εν κατακλείδι, πάντως, η ελληνική πλευρά αναγκάστηκε να επινοήσει την μεθοδολογία της ρηματικής διακοίνωσης, σε συνεργασία με την Γαλλία, για να αποφύγει την επανάληψη του χειρισμού που επέλεξε το 2024 και ο οποίος κατέληξε στην κρίση της Κάσου.
Abeille Marengo: Η πορεία του γαλλικού ερευνητικού-NAVTEX και γαλλική ρηματική διακοίνωση προκαλούν πολιτική αντιπαράθεση