Με την ευρεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο μας, που αλλάζει τόσο γρήγορα, η διάκριση του περιεχομένου που παράγει η αυτή από εκείνο που δημιουργούν οι άνθρωποι έχει καταστεί δύσκολη.
Κάτι τέτοιο ενέχει σημαντικούς κινδύνους, όπως η παραπληροφόρηση και η μη ασφάλεια των δεδομένων. Αφού τεθεί σε ισχύ ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη, όλες οι λειτουργίες θα μπορούν να διεξάγονται ομαλά, σύμφωνα με τις αρχές και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο αυξανόμενος ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία περιεχομένου
Η τεχνητή νοημοσύνη διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία και τη διάχυση περιεχομένου προς ποικίλες ομάδες-στόχους (target groups). Συμβάλλει στην ταχύτερη επίλυση προβλημάτων και στη βελτιστοποίηση των ροών εργασίας, για παράδειγμα, μέσω της αυτοματοποίησης καθημερινών εργασιών για τις επιχειρήσεις, της επιτάχυνσης της επεξεργασίας δεδομένων, με αποτέλεσμα την αύξηση τόσο της παραγωγικότητας όσο και του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Ταυτόχρονα όμως ενέχει κινδύνους αν χρησιμοποιείται χωρίς κάποιο ρυθμιστικό πλαίσιο ή ανθρώπινη εποπτεία, προκειμένου να διασφαλίζεται η αξιοπιστία, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όλων των εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων των τελικών παραληπτών.
Μια κρίσιμη στιγμή για τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό περί Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη τίθεται σε ισχύ σε μια κρίσιμη στιγμή της ευρωπαϊκής ιστορίας, σε ένα πλαίσιο όπου τόσο τα άτομα όσο και οι θεσμοί πρέπει να βελτιώνουν συνεχώς τις ποσοτικές επιδόσεις τους, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωσή τους με συγκεκριμένα πρότυπα ποιότητας. Χάρη στην υποχρέωση που θα προβλέπει ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη, θα είναι πλέον δυνατό να προσδιοριστεί εάν μια αλληλεπίδραση ή το περιεχόμενο προέρχονται από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Εικονίδια διαφάνειας για περιεχόμενο που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη
Το περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί ή έχει υποστεί επεξεργασία με τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει σαφή σήμανση μέσω ενός συγκεκριμένου συνόλου εικονιδίων που το ταξινομούν και το προσδιορίζουν. Το εν λόγω περιεχόμενο περιλαμβάνει εικόνες, ήχο, βίντεο που μιμούνται πραγματικούς ανθρώπους ή πραγματικές εμπειρίες και στοιχεία, αλλά και κείμενα που αφορούν συναισθήματα και θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, χωρίς να έχουν υποβληθεί σε αξιολόγηση από άνθρωπο. Στόχος είναι να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη του κοινού, να μειωθεί ο κίνδυνος παραπληροφόρησης και να ευαισθητοποιηθεί το κοινό σχετικά με το περιεχόμενο με το οποίο πρόκειται να έρθει σε επαφή.
Συγκεκριμένα, το εικονίδιο AI μπορεί να εντοπίσει περιεχόμενο τύπου «deepfake» και να ενημερώσει τον χρήστη ότι το περιεχόμενο που παρακολουθεί και ακούει δημιουργήθηκε με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ενώ στη συνέχεια υποβλήθηκε σε ανθρώπινη επεξεργασία.
Τα AI εικονίδια θα υποδηλώνουν ότι οι χρήστες βρίσκονται μπροστά σε περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, πέρα από μια απλή εντολή. Με αυτή την ετικέτα δημόσιες ομιλίες, ειδήσεις ή καλλιτεχνικό περιεχόμενο θα μπορούν να αναγνωριστούν ως περιεχόμενο «deepfake».
Το εικονίδιο που υποδηλώνει τροποποίηση από τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθήσει στον εντοπισμό περιεχομένου που αρχικά δημιουργήθηκε από άνθρωπο, αλλά στη συνέχεια τροποποιήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, κάτι που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν πρόκειται για ζητήματα δημόσιου συμφέροντος.
Επιπλέον, οι χρήστες θα πρέπει να ενημερώνονται όταν πρόκειται να αλληλεπιδράσουν με chatbot, σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή avatar.
Οι ευθύνες των αρχών και οι κυρώσεις
Οι εποπτικές και ρυθμιστικές αρχές είναι υπεύθυνες για την προστασία των δεδομένων των πολιτών και τη διασφάλιση της ορθής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εποπτεία τους αφορά όχι μόνο τους παρόχους και τους φορείς αμάπτυξης/εφαρμογής/χρήσης τεχνητής νοημοσύνης που είναι εγκατεστημένοι εντός της ΕΕ, αλλά και εκείνους που δραστηριοποιούνται σε τρίτες χώρες προσφέροντας όμως υπηρεσίες στην Ένωση.
Με αυτό το σκεπτικό, μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα:
έως 15 εκατομμύρια ευρώ ή 3% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών σε εταιρείες
έως 750.000 ευρώ σε θεσμικά όργανα, οργανισμούς και υπηρεσίες της ΕΕ
μικρότερα ποσά, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών τους, σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι οι πάροχοι και οι φορείς εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης υποχρεούνται να δρουν στην ευρωπαϊκή αγορά σύμφωνα με έναν συγκεκριμένο κώδικα δεοντολογίας σχετικά με τη διαφάνεια του περιεχομένου που παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο νόμος θα εφαρμοστεί σταδιακά, με τις διατάξεις να τίθενται σε ισχύ και τις υποχρεώσεις να ισχύσουν σε διαφορετικά στάδια και χρονικές στιγμές.
Ψηφιακή ευθύνη και κριτική Σκέψη
Το αποτέλεσμα θα είναι μια ενιαία αγορά, στο πλαίσιο της οποίας προωθείται και διαδίδεται ευρέως η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες, που αποσκοπούν στη διασφάλιση της ευημερίας και της ασφάλειας των πολιτών. Συνεπώς, η ενημερωμένη και υπεύθυνη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας καθίσταται ουσιαστικά καθημερινό θέμα στην ευρωπαϊκή ατζέντα, και όχι μόνο στα χαρτιά.
Ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί, λοιπόν, και μια έκκληση προς τα άτομα που χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία να επαληθεύουν τις πληροφορίες και, κατά συνέπεια, να ασκούν την κριτική τους σκέψη – κάτι που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι η χρήση αυτή γίνεται με πλήρη επίγνωση. Αυτό οδηγεί σε μια αρχή ατομικής διαφάνειας, η οποία συνίσταται στην σαφή εξήγηση του τρόπου με τον οποίο δημιουργήθηκε το περιεχόμενο, ενθαρρύνοντας και καθοδηγώντας τους χρήστες να περιηγούνται στο διαδίκτυο με προσοχή και να αντιμετωπίζουν αναλόγως το περιεχόμενο με το οποίο έρχονται σε επαφή.
Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι ορισμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης αποθηκεύουν τις πληροφορίες που μοιραζόμαστε, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν συνιστάται η κοινοποίηση αυστηρά προσωπικών πληροφοριών και ευαίσθητων δεδομένων. Ούτε, τέλος, πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι η βοήθεια που μπορεί να προσφέρει ένας ψηφιακός βοηθός στο πλαίσιο μιας ευρείας ποικιλίας καταστάσεων, δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποκαταστήσει την ανθρώπινη κρίση, ιδίως όταν πρόκειται για διαχείριση συνομιλιών, συναισθημάτων ή σωματικής ή ψυχικής υγείας.
Federica Orlando, μέλος της ομάδας του Our Eye on the EU, εθελόντρια στην ιταλική οργάνωση Europiamo
* Inter Alia σημαίνει «μεταξύ άλλων» στα λατινικά. Βασισμένη σε μια φιλοσοφία συνεργασίας και αμοιβαιότητας, η «Inter Alia» εργάζεται για την προώθηση της πολιτικής εκπαίδευσης, του κοινωνικού μετασχηματισμού και της συλλογικής δράσης. Εκφράζει την πρόθεση να σταθεί πρόθυμα και με ενθουσιασμό μεταξύ άλλων, να συν-δημιουργήσει, να δώσει χώρο, να στηρίξει την κοινή πρόοδο και να προωθήσει τη συλλογική νοημοσύνη.
** Ξεκινώντας από τον Απρίλιο του 2026, μια ομάδα περίπου 50 νέων από 8 ευρωπαϊκές χώρες θα συνεργάζονται κάθε μήνα, συντάσσοντας το δελτίο, που θα περιλαμβάνει νέα, άρθρα γνώμης, πολιτικές αναλύσεις, podcast και βίντεο. Στόχος, μια κριτική, εύληπτη και φρέσκια παρουσίαση μείζονων πολιτικών εξελίξεων σε πολλά πεδία. Ανάμεσά τους, η νεολαία, ο πολιτισμός, το φύλο, οι κοινωνικές υποθέσεις, η μετανάστευση και το άσυλο, ο δημόσιος χώρος και τα πολιτικά δικαιώματα, ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, το κράτος δικαίου, το περιβάλλον, η ανταγωνιστικότητα και η ενιαία αγορά.
Ομάδα έργου:
Επιστημονικός σύμβουλος: Θάνος Δελλατόλας
Επιμέλεια κειμένων: Στρατής Μπουρνάζος
Υπεύθυνος έργου: Νίκος Παπακώστας