Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη αναμένεται να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης για τον κυβερνητικό σχεδιασμό σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο έως τις εκλογές του 2027, αλλά και για μια σειρά στόχων με ορίζοντα το 2030. Ουσιαστικά η ΔΕΘ του 2026 καλείται να συνδέσει δύο διαφορετικούς στόχους: από τη μία τις νέες μόνιμες ελαφρύνσεις και ενισχύσεις και από την άλλη τη διατήρηση της δημοσιονομικής πορείας που επιτρέπει στην κυβέρνηση να μιλά για περαιτέρω μείωση του χρέους και νέες αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας.
Όσον αφορά στο πακέτο των ενισχύσεων, στο επίκεντρο βρίσκονται οι μόνιμες φορολογικές και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις, η ενίσχυση της μεσαίας τάξης, η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των οικογενειών και των συνταξιούχων, αλλά και στοχευμένες παρεμβάσεις για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τις παροχές με τη δημοσιονομική σταθερότητα, παρουσιάζοντας την υψηλή ανάπτυξη, την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και τα πρωτογενή πλεονάσματα ως τη βάση για την επιστροφή μέρους του δημοσιονομικού χώρου στην κοινωνία.
Οι βασικοί άξονες του πακέτου της ΔΕΘ
Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός αναμένεται να παρουσιάσει τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής για τους επόμενους μήνες, αλλά και ένα στρατηγικό σχέδιο έως το 2030.
Οι κυβερνητικές διεργασίες επικεντρώνονται στη διαμόρφωση ενός πακέτου που θα δίνει έμφαση στη μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, με ιδιαίτερη στόχευση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στους συνταξιούχους και στα νοικοκυριά.
Κεντρική θέση αναμένεται να έχει η στήριξη της μεσαίας τάξης και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων μέσω μόνιμων παρεμβάσεων. Η λογική του πακέτου θα κινείται, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στη γραμμή των προηγούμενων τριών ΔΕΘ της δεύτερης κυβερνητικής θητείας, όπου επανέρχονταν σταθερά οι παρεμβάσεις για το στεγαστικό και οι μειώσεις φόρων, με έμφαση στις οικογένειες.
Το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει η κυβέρνηση είναι ότι η κοινωνική στήριξη μπορεί να συνδυαστεί με τη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Η ανάπτυξη και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής δημιουργούν, σύμφωνα με το κυβερνητικό αφήγημα, τον απαιτούμενο δημοσιονομικό χώρο για παροχές, χωρίς να διακυβεύεται η πορεία του χρέους.
Στα 13 δισ. ευρώ οι πρόωρες αποπληρωμές χρέους
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απόφαση για σημαντική αύξηση των πρόωρων αποπληρωμών του δημοσίου χρέους. Το συνολικό ποσό για φέτος αναμένεται να φτάσει τα 13 δισ. ευρώ, έναντι 8,79 δισ. ευρώ που προβλέπονταν αρχικά.
Στο ποσό περιλαμβάνονται 6,94 δισ. ευρώ από την πρόωρη αποπληρωμή διμερών δανείων του GLF, 2,5 δισ. ευρώ από δάνεια του EFSF, μείωση κατά 1,2 δισ. ευρώ των εντόκων γραμματίων και πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου ύψους 2,2 δισ. ευρώ, με λήξη τον Δεκέμβριο του 2027.
Οι κινήσεις αυτές αναμένεται να περιορίσουν περαιτέρω το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, ενώ το όφελος υπολογίζεται σε περίπου 2,6 εκατ. ευρώ στα επόμενα επτά χρόνια.
Η ΔΕΘ πριν από τον νέο γύρο αξιολογήσεων
Το οικονομικό αφήγημα της κυβέρνησης θα δοκιμαστεί, παράλληλα, στον νέο κύκλο αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας, ο οποίος ξεκινά τον Σεπτέμβριο και ολοκληρώνεται τον Νοέμβριο.
Η DBRS αναμένεται να δημοσιοποιήσει την έκθεσή της στις 4 Σεπτεμβρίου και στις 18 Σεπτεμβρίου ακολουθούν Moody’s και SCOPE. Στις 23 Οκτωβρίου είναι η σειρά της Standard & Poor’s, ενώ στις 6 Νοεμβρίου ακολουθεί η Fitch.
DBRS, SCOPE, S&P και Fitch κατατάσσουν ήδη την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα ΒΒΒ, ενώ η Moody’s βρίσκεται μία βαθμίδα χαμηλότερα, στο Baa3. Η περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους και η δημοσιονομική επίδοση της χώρας θεωρούνται στοιχεία που μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά για νέες αναβαθμίσεις.
Με βάση τις τελευταίες προβολές, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ έως το 2031, έναν χρόνο νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι να υποχωρήσει κάτω από το 100% του ΑΕΠ στα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Τι είχαν ανακοινωθεί στις τρεις προηγούμενες ΔΕΘ
Η φετινή ΔΕΘ θα κινηθεί σε μεγάλο βαθμό πάνω στη λογική των προηγούμενων πακέτων, τα οποία είχαν ως βασικά χαρακτηριστικά τις φορολογικές ελαφρύνσεις, τη στήριξη των οικογενειών και τις παρεμβάσεις στο στεγαστικό.
Το 2025, ο βασικός άξονας ήταν η μεγάλη αλλαγή στη φορολογία, με μείωση κατά δύο μονάδες των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και καθιέρωση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα 40.000-60.000 ευρώ. Παράλληλα, προβλέφθηκαν πρόσθετες ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, μηδενικός φόρος εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ και μείωση κατά 50% του ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς, με προοπτική κατάργησης το 2027.
Το 2024, το πακέτο περιλάμβανε 45 μέτρα, μεταξύ των οποίων η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες και η κατάργηση της μείωσης της σύνταξης για εργαζόμενους συνταξιούχους. Στο επίκεντρο βρέθηκαν επίσης το «Σπίτι μου 2» και η τριετής φορολογική απαλλαγή για ιδιοκτήτες που διαθέτουν ακίνητα σε μακροχρόνια μίσθωση.
Το 2023, μεταξύ άλλων, ανακοινώθηκε το «ξεπάγωμα» των τριετιών στους μισθούς των εργαζομένων, αυξήθηκε κατά 1.000 ευρώ το αφορολόγητο για οικογένειες με παιδιά και προωθήθηκε η υποχρεωτική χρήση POS σε μεγάλο μέρος της αγοράς. Παράλληλα, ανακοινώθηκαν μέτρα στήριξης για τις περιοχές που επλήγησαν από τις καταστροφές του Daniel.