Ο Ντετέκτιβ παρατηρεί εδώ και καιρό ότι στην κυβέρνηση έχουν αναπτύξει ένα σπάνιο πολιτικό ταλέντο: να μετατρέπουν ακόμη και ευνοϊκές συνθήκες σε πεδίο κρίσης, γκρίνιας και εσωτερικής φθοράς. Και το τελευταίο διάστημα τα παραδείγματα πέφτουν βροχή. Από το νέο Χωροταξικό του Τουρισμού και την έκρηξη αντιδράσεων στα νησιά, μέχρι τη σύγχυση αρμοδιοτήτων ανάμεσα σε υπουργεία, την αδυναμία στοιχειώδους συνεννόησης με την αγορά και την αίσθηση ότι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται όλο και περισσότερο πίσω από κλειστές πόρτες.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Ο Ντετέκτιβ ακούει πλέον πολύ έμπειρους ανθρώπους του Τουρισμού να μιλούν ανοιχτά για “επικίνδυνη αποσύνδεση” της κυβέρνησης από την πραγματική οικονομία. Και δεν είναι τυχαίο ότι οι τόνοι ανέβηκαν τόσο απότομα. Οι παρεμβάσεις Χατζημάρκου, Τρεπεκλή, Παπαβασιλείου και Χατζή, δεν ήταν μεμονωμένα ξεσπάσματα. Ήταν σημάδια μιας βαθύτερης ανησυχίας που διατρέχει πλέον σχεδόν όλο το παραγωγικό σύστημα του Τουρισμού. Και όταν απουσιάζει η διαβούλευση, σε ένα τόσο σημαντικό νομοθέτημα, το οποίο σύμφωνα με την Όλγα Κεφαλογιάννη, ήταν έτοιμο τον Οκτώβριο 2024 (!!!), τότε σίγουρα κάτι δεν πάει καλά.
Υπενθυμίζεται ότι ο Ντέτεκτιβ, την προηγούμενη Δευτέρα δημοσίευσε κάποιες πτυχές του Χωροταξικού και ακολούθως η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ κάποιες ακόμη…
Την ίδια στιγμή, στο παρασκήνιο του ΣΕΤΕ οι ζυμώσεις πυκνώνουν, νέες υποψηφιότητες εμφανίζονται, παλιοί παίκτες αποχωρούν και αρκετοί συζητούν όχι μόνο αλλαγή προσώπων αλλά αλλαγή φιλοσοφίας εκπροσώπησης του κλάδου. Στην αεροπορική αγορά, ιστορικές εταιρείες αναζητούν νέα κατεύθυνση και νέους επενδυτές, ενώ στην Κύπρο ο Τουρισμός και η οικονομία δείχνουν αξιοσημείωτες αντοχές μέσα σε ένα εξαιρετικά δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Ο Ντετέκτιβ όμως κρατά κυρίως μία φράση από όλα όσα ακούστηκαν τις τελευταίες ημέρες: «τελείωσε η ευγένεια». Γιατί πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από έναν καβγά για το Χωροταξικό. Κρύβεται η αρχή μιας ανοιχτής σύγκρουσης για το ποιο θα είναι τελικά το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας τα επόμενα χρόνια — και ποιος θα αποφασίζει γι’ αυτό.
Καλό να σκοράρεις, φθάνει να μην είναι αυτογκόλ…
Η κυβέρνηση το τελευταίο διάστημα μοιάζει να έχει αναγάγει το αυτογκόλ σε κεντρική πολιτική στρατηγική. Αλλά αυτό που συμβαίνει με το νέο Χωροταξικό του Τουρισμού ξεπερνά ακόμη και τα συνήθη κυβερνητικά κατορθώματα. Γιατί κατάφερε το ακατόρθωτο: να συσπειρώσει απέναντί της σχεδόν ολόκληρο τον κόσμο του Τουρισμού σε ένα θέμα όπου κανονικά θα έπρεπε να έχει μόνο συμμάχους και όχι αντιπάλους.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ουσία — που από μόνη της αρκεί για να προκαλέσει τεράστια ανησυχία για το μέλλον των επενδύσεων, των νησιών και της ίδιας της αναπτυξιακής προοπτικής της χώρας. Είναι και η επικοινωνιακή διαχείριση, η οποία αγγίζει τα όρια της πολιτικής αυτοκαταστροφής. Το υπουργείο Τουρισμού συμπεριφέρεται σαν να πρόκειται για υπόθεση κάποιου άλλου, βγάζοντας διακριτικά την ουρά του απ’ έξω και δείχνοντας προς το υπουργείο Περιβάλλοντος. Από την άλλη, το ΥΠΕΝ κινείται με τη γνωστή λογική «αποφασίζουμε και διατάζουμε», λες και ο Τουρισμός είναι μια δευτερεύουσα δραστηριότητα και όχι η βασική βιομηχανία της χώρας.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Βεβαίως, ευθύνες έχουν και οι φορείς. Για μήνες ολόκληρους αρκετοί έκαναν την “πάπια” ή την στρουθοκάμηλο -διαλέγετε και παίρνετε-, πιστεύοντας ίσως ότι το θέμα θα περάσει “κάπως”, ότι κάποιος άλλος θα μιλήσει ή ότι δεν είναι ώρα για συγκρούσεις. Με ελάχιστες εξαιρέσεις — και κυριότερη αυτή του Γιάννη Χατζή -η σιωπή ήταν εκκωφαντική. Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ακόμη και τώρα, μπροστά σε ένα σχέδιο που μπορεί να καθορίσει τη φυσιογνωμία του ελληνικού Τουρισμού για τα επόμενα 50 ή και 100 χρόνια, ορισμένοι συνεχίζουν να ψιθυρίζουν, αντί να φωνάζουν.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Γιατί εδώ δεν μιλάμε για έναν ακόμη νόμο ή μία τυπική ρύθμιση. Μιλάμε για το πώς θα χτίζεται, πού θα επενδύεται κεφάλαιο, ποια νησιά θα αναπτύσσονται, ποια θα παγώνουν, πού θα επιτρέπεται ζωή και πού θα επιβάλλεται ακινησία για ολόκληρες γενιές.
Και όσοι θεωρούν ότι όλα αυτά είναι υπερβολές, αρκεί να διαβάσουν προσεκτικά την συνέντευξη του Δημήτρη Σαμαρά στο τεύχος Απριλίου του ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Εκεί περιγράφεται με καθαρότητα κάτι που αρκετοί στην κυβέρνηση ακόμη δεν έχουν καταλάβει: ότι το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι το επόμενο καλοκαίρι. Είναι το αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι τουριστική δύναμη ή θα μετατραπεί σταδιακά σε μια χώρα όπου η ανάπτυξη θα χρειάζεται περισσότερο θάρρος απ’ ό,τι κεφάλαια.
«Δεν θα χαρίσω κανένα νησί στη χελώνα» – Όταν η πολιτική περνάει από τη βιωσιμότητα στον κοινωνικό εμφύλιο
Η φράση του Γιώργου Χατζημάρκου «δεν θα χαρίσω σε κανέναν ακατοίκητα νησιά με προστατευμένη τη χελώνα τους» δεν ήταν απλώς ένα λεκτικό πυροτέχνημα. Ήταν μια ευθεία πολιτική διακήρυξη “πολέμου” απέναντι σε ολόκληρη τη φιλοσοφία πάνω στην οποία χτίζεται πλέον η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική. Και ταυτόχρονα, μια κραυγή αγωνίας από έναν κορυφαίο αυτοδιοικητικό που βλέπει τα νησιά να μετατρέπονται σε πεδίο θεωρητικών ασκήσεων γραφείου από ανθρώπους που πιθανότατα δεν έχουν ζήσει ούτε έναν χειμώνα σε ακριτικό νησί.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Για πρώτη φορά τόσο ωμά, ένας περιφερειάρχης είπε δημόσια αυτό που ψιθυρίζουν σχεδόν όλοι οι νησιώτες: ότι η συζήτηση περί φέρουσας ικανότητας έχει ξεφύγει από την επιστήμη και κινδυνεύει να εξελιχθεί σε εργαλείο ακινησίας, απαγορεύσεων και τελικά ερήμωσης. Όταν απαγορεύεις επέκταση οικισμών, κοινωνική κατοικία, λιμάνια, προβλήτες και βασικές υποδομές, στην πράξη δεν προστατεύεις το νησί — διώχνεις τους ανθρώπους του.
Η μεγάλη πολιτική ένταση της ομιλίας δεν ήταν η επίθεση στους «ευαίσθητους». Ήταν ότι ο Χατζημάρκος έθεσε ευθέως το δίλημμα: θέλουμε νησιά ζωντανά ή νησιά-μουσεία; Γιατί αν το μόνο που επιτρέπεται να επιβιώνει είναι η χελώνα, αλλά όχι ο δάσκαλος, ο λιμενικός, ο γιατρός, ο ξενοδοχοϋπάλληλος ή ο νέος που θέλει να κάνει οικογένεια, τότε η πολιτική προστασίας μετατρέπεται σε πολιτική εκκένωσης.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
«Τελείωσε η ευγένεια» — Η έκρηξη ενός ολόκληρου τουριστικού συστήματος απέναντι στην “ακυρομανία”
Και κάπου εκεί αρχίζει η πραγματικά επικίνδυνη συζήτηση για τη χώρα: όταν η περιβαλλοντική προστασία πάψει να συμβαδίζει με την κοινωνική επιβίωση, τότε γεννιέται μια βίαιη κοινωνική αντίδραση που δύσκολα θα ελέγχεται στο μέλλον.
Η φράση «τελείωσε η ευγένεια» ίσως ήταν η πιο αποκαλυπτική στιγμή της ομιλίας. Γιατί πίσω από αυτήν κρύβεται κάτι πολύ βαθύτερο από έναν εκνευρισμένο περιφερειάρχη: κρύβεται η οργή ενός ολόκληρου παραγωγικού κόσμου που αισθάνεται ότι βρίσκεται μόνιμα στο εδώλιο.
Ο Γιώργος Χατζημάρκος ουσιαστικά περιέγραψε μια Ελλάδα όπου για να γίνει ένας κόμβος, ένα λιμάνι ή μια υποδομή χρειάζεται «ανθρώπινο αίμα», καταγγελίες, προσφυγές, ατελείωτες εγκρίσεις και τελικά πολιτική εξόντωση όποιου τολμήσει να υπογράψει. Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πολιτική βόμβα της παρέμβασής του: δεν επιτέθηκε απλώς σε περιβαλλοντικές οργανώσεις ή σε ακτιβιστές. Επιτέθηκε σε ένα ολόκληρο μοντέλο διοίκησης που έχει μετατρέψει την ανάπτυξη σε ποινικό αδίκημα.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Η λέξη «ακυρομανία» δεν ειπώθηκε τυχαία. Είναι πλέον η κυρίαρχη αίσθηση σε μεγάλο κομμάτι του τουρισμού και της αυτοδιοίκησης: ότι στην Ελλάδα είναι πιο εύκολο να μπλοκάρεις κάτι παρά να το δημιουργήσεις. Ότι κάθε επένδυση θεωρείται ύποπτη, κάθε υποδομή σχεδόν έγκλημα και κάθε τουριστική ανάπτυξη εξ ορισμού καταστροφική.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι αυτή η ρητορική παράγει πλέον και πολιτική πόλωση. Όταν ένας περιφερειάρχης μιλά για «στημένο παιχνίδι», «διάβολο», «άρρωστους» και «κυνηγούς της ζωής», τότε η δημόσια συζήτηση περνάει από τη διαβούλευση στη μετωπική σύγκρουση. Και αυτή η σύγκρουση δεν θα αφορά μόνο τα νησιά ή τον τουρισμό. Θα αφορά συνολικά το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας την επόμενη δεκαετία.
Από τη “φέρουσα ικανότητα” στη φέρουσα υποκρισία
Η πιο ενδιαφέρουσα — και ίσως πιο ενοχλητική — πτυχή της ομιλίας Χατζημάρκου ήταν η αποδόμηση ενός όρου που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται σχεδόν ως θρησκευτικό δόγμα: της «φέρουσας ικανότητας».
Ο περιφερειάρχης έβαλε το δάχτυλο σε μια πληγή που πολλοί αποφεύγουν να αγγίξουν: ότι στην Ελλάδα η φέρουσα ικανότητα συχνά χρησιμοποιείται όχι ως εργαλείο σχεδιασμού, αλλά ως εργαλείο απαγόρευσης. Και εδώ η κριτική του αποκτά πολιτική βαρύτητα, γιατί θέτει ένα ερώτημα που κανείς δεν έχει απαντήσει πειστικά: ποιος αποφασίζει ποιο νησί “αντέχει” και με ποια κριτήρια;
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Όταν, όπως είπε, ο σχεδιασμός γίνεται με βάση τον πληθυσμό του Ιανουαρίου και όχι τις πραγματικές ανάγκες ενός τουριστικού προορισμού τον Αύγουστο, τότε πράγματι κάτι δείχνει στρεβλό. Και όταν η ίδια χώρα που πανηγυρίζει για τουριστικά έσοδα, δαιμονοποιεί ταυτόχρονα κάθε τουριστική υποδομή, τότε δημιουργείται μια εθνική σχιζοφρένεια.
Η μεγαλύτερη ειρωνεία όμως βρίσκεται αλλού: οι ίδιοι που καταγγέλλουν την «υπερτουριστικοποίηση» συχνά σιωπούν μπροστά στη δημογραφική κατάρρευση της υπόλοιπης Ελλάδας. Ο Χατζημάρκος το είπε καθαρά: το Νότιο Αιγαίο είναι η μόνη Περιφέρεια με αύξηση πληθυσμού. Δηλαδή ο τουρισμός, με όλα τα προβλήματα και τις υπερβολές του, κράτησε ζωντανές κοινωνίες που αλλιώς θα είχαν αδειάσει.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν χρειάζονται όρια. Προφανώς χρειάζονται. Το ερώτημα είναι αν η χώρα θέλει βιώσιμη ανάπτυξη ή βιώσιμη στασιμότητα. Γιατί πολλές φορές στην Ελλάδα η δεύτερη βαφτίζεται εύκολα “οικολογική ευαισθησία”.
Στα Ιόνια κάποιοι διάβασαν τις -ΑΡΧΙΚΕΣ- προτάσεις και δούλεψαν για ένα βιώσιμο Χωροταξικό, αλλά…
Στα Ιόνια, τουλάχιστον, κάποιοι μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν το Χωροταξικό πριν αρχίσουν να χειροκροτούν ή να το καταγγέλλουν γενικώς και αορίστως. Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, ο περιφερειάρχης Τρεπεκλής, το Περιφερειακό Συμβούλιο και όλοι οι φορείς, έκαναν αυτό που κανονικά θα έπρεπε να έχει κάνει το ίδιο το κράτος εξαρχής: μελέτησαν, άκουσαν φορείς, κατέθεσαν τεκμηριωμένες παρατηρήσεις και προσπάθησαν να εξηγήσουν ότι ο Τουρισμός δεν σχεδιάζεται με χάρακα πάνω σε χάρτες από γραφεία της Αθήνας.
Και οι παρατηρήσεις αυτές μόνο “τεχνικές λεπτομέρειες” δεν είναι.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Αγγίζουν την ίδια τη φιλοσοφία του σχεδίου και — όπως λένε αρκετοί στην Περιφέρεια — φτάνουν μέχρι το όριο αποδοχής ή μη αποδοχής ολόκληρου του πλαισίου.
Διότι εδώ αρχίζει να αποκαλύπτεται το πραγματικό πρόβλημα του νέου Χωροταξικού: η επιπόλαιη λογική των γενικεύσεων. Στην Κέρκυρα, για παράδειγμα, εμφανίζονται περιοχές να χαρακτηρίζονται συλλήβδην “κορεσμένες”, λες και μιλάμε για ενιαίες γεωγραφικές μάζες χωρίς διαφορετικές δυναμικές, ανάγκες και δυνατότητες ανάπτυξης. Στα Γουβιά, η μία πλευρά θεωρείται κορεσμένη και η άλλη πρακτικά ανεκμετάλλευτη, αλλά το σχέδιο επιμένει να τις αντιμετωπίζει σαν να είναι το ίδιο πράγμα. Το ίδιο και στο Κοντόκαλι ή στην περιοχή Αχιλλείου – Κυνοπιαστών, όπου η λογική της ενίσχυσης της ενδοχώρας και της αποσυμφόρησης των παραλιακών ζωνών φαίνεται να απουσιάζει πλήρως.
Με απλά λόγια; Το Χωροταξικό δείχνει να αντιμετωπίζει τα νησιά σαν χρωματισμένες ζώνες σε power point και όχι σαν ζωντανούς οργανισμούς με τοπικές ιδιαιτερότητες.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Και υπάρχει και μια ακόμη μεγάλη υποκρισία στη συζήτηση περί “φέρουσας ικανότητας”. Γιατί η φέρουσα ικανότητα δεν αφορά μόνο — ούτε κυρίως — το αν υπάρχουν ξενοδοχεία ή επενδύσεις. Αφορά πρωτίστως το αν το κράτος μπορεί να ακολουθήσει την ανάπτυξη με δημόσιες υποδομές. Δρόμους, ύδρευση, αποχέτευση, λιμάνια, ενέργεια, διαχείριση απορριμμάτων, χωροταξικό σχεδιασμό, πολεοδομία.
Η ιδιωτική πρωτοβουλία στα νησιά έτρεξε πολύ πιο γρήγορα από το Δημόσιο. Και αντί το κράτος να παραδεχθεί ότι επί χρόνια δεν ακολούθησε με υποδομές και σχεδιασμό, τώρα εμφανίζεται περίπου να λέει ότι “φταίει η ανάπτυξη”. Όμως δεν μπορείς να τιμωρείς τις επενδύσεις επειδή το ίδιο το κράτος δεν έκανε εγκαίρως τη δουλειά του.
Και εδώ έρχεται το δεύτερο — ίσως ακόμη πιο ανησυχητικό — σημείο: η θεσμική ασάφεια. Ποιος τελικά θα εφαρμόζει αυτό το σχέδιο στο μέλλον; Με ποιες υπουργικές αποφάσεις; Με ποιες επιτροπές; Από ποιους ανθρώπους; Με ποια κριτήρια; Και ποιος εγγυάται ότι σε πέντε χρόνια δεν θα αλλάζει όλο το πλαίσιο με μια υπογραφή υπουργού ή με γνωμοδοτήσεις επιτροπών που “κύριος οίδε” πώς θα ορίζονται;
Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση δείχνει να ζητά από τις τοπικές κοινωνίες να αποδεχθούν τετελεσμένα χωρίς ουσιαστικό διάλογο και χωρίς σαφή εικόνα για το πώς ακριβώς θα λειτουργήσει στην πράξη αυτό το τεράστιο σύστημα περιορισμών και αδειοδοτήσεων.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Και αυτό ακριβώς είναι που αρχίζει να εξοργίζει όλο και περισσότερους αιρετούς, αυτοδιοικητικούς και επιχειρηματίες: όχι μόνο το περιεχόμενο, αλλά η αίσθηση ότι κάποιοι θεωρούν πως μπορούν να σχεδιάσουν το μέλλον των νησιών χωρίς τα ίδια τα νησιά.
Χατζής και Παπαβασιλείου “πήραν το όπλο τους”
Η γενική συνέλευση των ξενοδόχων στη Ρόδο δεν ήταν άλλη μία κλασική ετήσια συνάντηση με αριθμούς, αφίξεις και ευχές για “καλή σεζόν”. Ήταν κάτι πολύ βαθύτερο: η πρώτη πραγματικά οργανωμένη πολιτική αντεπίθεση του τουριστικού κόσμου απέναντι στην κυβέρνηση για το νέο Χωροταξικό και συνολικά για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται πλέον ο ελληνικός Τουρισμός.
Και όποιος δεν το κατάλαβε από τις ομιλίες του Γιάννη Χατζή, του Γιώργου Χατζημάρκου και του Γιάννη Παπαβασιλείου, μάλλον δεν ήθελε να το καταλάβει.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ο τουριστικός κόσμος σταμάτησε να μιλά με διπλωματικές διατυπώσεις και “ισορροπημένες” ανακοινώσεις. Οι τόνοι ανέβηκαν επικίνδυνα, οι λέξεις βγήκαν χωρίς φίλτρο και το μήνυμα προς το Μαξίμου ήταν σχεδόν ωμό: “Δεν μπορείτε να σχεδιάζετε το μέλλον των νησιών χωρίς αυτούς που κρατούν τα νησιά ζωντανά”.
Και η αλήθεια είναι πως η κυβέρνηση κατάφερε κάτι εντυπωσιακό: να ενώσει απέναντί της σχεδόν ολόκληρο το οικοσύστημα του Τουρισμού. Ξενοδόχους, αυτοδιοίκηση, επενδυτές, μεταφορές, τοπικές κοινωνίες. Όλοι μιλούν πλέον για έλλειψη διαβούλευσης, για διοικητική αλαζονεία, για οριζόντιες λογικές και για ένα σχέδιο που μοιάζει να γράφτηκε περισσότερο πάνω σε θεωρητικά papers παρά πάνω στην πραγματική ζωή των νησιών.
Η φράση του Χατζή ότι “δεν μπορεί μια μελέτη λίγων χιλιάδων ευρώ να διαλύσει έναν κλάδο 23 δισ.” δεν ήταν απλώς μια ατάκα εντυπωσιασμού. Ήταν πολιτική βολή ευθείας τροχιάς. Και ακόμη πιο ανησυχητικό για την κυβέρνηση είναι ότι αυτή η βολή βρήκε ακροατήριο πολύ πέρα από τη Ρόδο.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Διότι πίσω από τις συζητήσεις για “φέρουσα ικανότητα”, “κορεσμό” και “βιώσιμη ανάπτυξη”, ολόκληρη η αγορά αρχίζει να βλέπει κάτι άλλο: μια αργή αλλά βαθιά αλλαγή μοντέλου για τον ελληνικό Τουρισμό χωρίς σαφή στρατηγική, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και — κυρίως — χωρίς πολιτική νομιμοποίηση από τους ανθρώπους που επενδύουν, εργάζονται και ζουν στους προορισμούς.
Και κάπου εκεί βρίσκεται και το πραγματικό πρόβλημα του Μαξίμου. Όχι μόνο το περιεχόμενο του χωροταξικού. Αλλά το ότι αρχίζει να διαμορφώνεται η αίσθηση πως η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τον Τουρισμό σαν πρόβλημα προς περιορισμό και όχι σαν εθνικό κεφάλαιο προς ενίσχυση.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό όμως είναι άλλο: μέχρι πριν λίγους μήνες μεγάλο μέρος των φορέων απέφευγε τη σύγκρουση. Τώρα πλέον μιλούν ανοιχτά για “επενδυτική ανασφάλεια”, “διοικητική ανεπάρκεια”, “λανθασμένο παραγωγικό μοντέλο” και “κίνδυνο αποδόμησης ώριμων προορισμών”.
Με απλά λόγια; Τελείωσε η περίοδος της ευγένειας.
Και αν η κυβέρνηση πιστεύει ότι όλο αυτό είναι μια πρόσκαιρη αντίδραση “συντεχνιών”, μάλλον δεν έχει ακόμη αντιληφθεί τι ακριβώς αρχίζει να σχηματίζεται απέναντί της: ένα ευρύ μέτωπο του Τουρισμού που θεωρεί πως παίζεται όχι το επόμενο καλοκαίρι, αλλά τα επόμενα 50 χρόνια της χώρας.
Νέες υποψηφιότητες για το ΔΣ του ΣΕΤΕ, αλλά και μια ηχηρή απουσία
Οι εκλογές του ΣΕΤΕ μπορεί τυπικά να απέχουν ακόμη λίγο, αλλά στο παρασκήνιο η σκακιέρα έχει ήδη στηθεί και οι κινήσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Γιατί πίσω από τις επίσημες υποψηφιότητες, τις δημόσιες ισορροπίες και τις προσεκτικές δηλώσεις, εξελίσσεται μια μάχη επιρροής που αρκετοί στον Τουρισμό χαρακτηρίζουν ως την πιο κρίσιμη των τελευταίων ετών.
Μετά την αποκάλυψη των υποψηφιοτήτων της Αγάπης Σμπώκου για τη θέση της προέδρου, αλλά και των Δημήτρη Χαριτίδη και Αντώνη Παγώνη στο νέο ΔΣ, έρχονται τώρα δύο ακόμη κινήσεις που μόνο απαρατήρητες δεν περνούν.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Ο Άρης Μαρούλης και ο Βασίλης Δρακόπουλος φέρονται να εισέρχονται δυναμικά στη μάχη για το νέο Διοικητικό Συμβούλιο, προσθέτοντας εμπειρία αλλά και ειδικό πολιτικό βάρος στο παζλ της επόμενης ημέρας. Ο Άρης Μαρούλης δεν είναι βεβαίως νέο πρόσωπο για τον ΣΕΤΕ. Έχει εκλεγεί επανειλημμένα στο παρελθόν, με ενεργή παρουσία και ουσιαστική συμβολή, ιδιαίτερα στα ζητήματα των τουριστικών μεταφορών και του κλάδου των τουριστικών λεωφορείων, όπου θεωρείται από πολλούς σημείο αναφοράς.
Από την άλλη, ο Βασίλης Δρακόπουλος, με τη διαδρομή και τη δυναμική των Marbella Collection, εκπροσωπεί μια διαφορετική σχολή του ελληνικού Τουρισμού: πιο σύγχρονη, πιο επενδυτική, πιο εξωστρεφή. Και αρκετοί θεωρούν ότι μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμος σε μια περίοδο όπου ο ΣΕΤΕ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις του νέου χωροταξικού, στις επενδύσεις και στη διεθνή αβεβαιότητα.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Την ίδια στιγμή, η απόφαση του Αθηναγόρα Κωνσταντινίδη να μην διεκδικήσει θέση στο νέο Δ.Σ. μόνο αδιάφορη δεν περνά. Για αρκετούς στον χώρο αποτελεί μια ηχηρή απουσία, καθώς υπήρξε πρόσωπο με σταθερή επιρροή, θεσμική παρουσία και ισχυρές ισορροπίες στο εσωτερικό του Συνδέσμου.
Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται αλλού: στο ότι όσο πλησιάζουν οι εκλογές, τόσο περισσότεροι στον Τουρισμό αρχίζουν να μιλούν όχι απλώς για μια αλλαγή προσώπων, αλλά για πιθανή αλλαγή φιλοσοφίας στον ΣΕΤΕ. Και αυτό εξηγεί γιατί οι συζητήσεις, οι ζυμώσεις και τα τηλεφωνήματα έχουν πυκνώσει τόσο πολύ τις τελευταίες εβδομάδες.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Γιατί αυτή τη φορά, πίσω από τα ονόματα, αρκετοί βλέπουν κάτι μεγαλύτερο να κρίνεται: ποιος και με ποια γραμμή θα εκπροσωπήσει τον ελληνικό Τουρισμό στην πιο δύσκολη ίσως καμπή της τελευταίας δεκαετίας.
Deal σε ιστορική αλλά μικρή πλέον αεροπορική εταιρία
Ιστορική — αλλά για χρόνια εγκλωβισμένη ανάμεσα στη νοσταλγία, τις δυσκολίες της αγοράς και τις αμφιβολίες για το μέλλον της — μικρή αεροπορική εταιρεία φαίνεται πως ετοιμάζεται να αλλάξει σελίδα. Και αυτή τη φορά όχι μόνο επιχειρησιακά, αλλά και μετοχικά.
Οι πληροφορίες λένε ότι πολύ σύντομα θα ανακοινωθεί είσοδος γνωστού επιχειρηματία στο μετοχικό σχήμα, δίπλα στον υφιστάμενο ιδιοκτήτη, σε μια κίνηση που στην αγορά ερμηνεύεται ως ψήφος εμπιστοσύνης στις προοπτικές της εταιρείας. Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο ποιος μπαίνει, αλλά κυρίως γιατί μπαίνει τώρα.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Διότι η αλήθεια είναι πως η συγκεκριμένη εταιρεία πέρασε τα τελευταία χρόνια πολλές αναταράξεις, όμως τον τελευταίο χρόνο δείχνει να έχει βρει επιτέλους βηματισμό. Άλλαξε κατεύθυνση, συμμάζεψε το μοντέλο λειτουργίας της, επανατοποθετήθηκε πιο ρεαλιστικά στην αγορά και άρχισε να πετά με λιγότερο θόρυβο αλλά μεγαλύτερη ουσία. Και αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Στην αεροπορική αγορά, όπου οι περισσότεροι μετρούν μόνο στόλους και slots, φαίνεται ότι κάποιοι άρχισαν να βλέπουν και κάτι άλλο: προοπτική. Γι’ αυτό και οι συζητήσεις που εξελίσσονται παρασκηνιακά μόνο τυχαίες δεν θεωρούνται.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι όταν μια ιστορική αεροπορική αρχίζει ξανά να εκπέμπει σήμα σταθερότητας, πάντα βρίσκεται κάποιος πρόθυμος να ανέβει στο αεροπλάνο πριν απογειωθεί.
Κύπρος – Ελλάδα – Τουρισμός
Τελικά ο Τουρισμός στην Ανατολική Μεσόγειο αποδεικνύεται πολύ πιο ανθεκτικός απ’ όσο φοβούνταν αρκετοί στις αρχές της χρονιάς. Οι κρατήσεις για την Ελλάδα έχουν πλέον επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς, αφήνοντας πίσω την έντονη νευρικότητα του πρώτου τριμήνου, ενώ στην Κύπρο η εικόνα εξελίσσεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Παρά το σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στον Κόλπο και το ισχυρό «φρένο» του Απριλίου — που για αρκετούς μεγάλους προορισμούς του νησιού έφθασε ακόμη και στο -20% — η αγορά δείχνει αξιοσημείωτα αντανακλαστικά. Πηγές του κυπριακού Τουρισμού λένε ότι τις τελευταίες ημέρες οι κρατήσεις κινούνται με ρυθμό περίπου +1% ημερησίως, γεγονός που δημιουργεί πλέον σοβαρές πιθανότητες ο Μάιος να κλείσει τελικά στα περσινά επίπεδα.
Και αυτό μόνο μικρή επιτυχία δεν είναι. Γιατί μιλάμε για σύγκριση με τον Μάιο του 2025, που ήταν ο καλύτερος Μάιος όλων των εποχών για την Κύπρο. Βεβαίως, η αγορά αναγνωρίζει ότι οι τιμές φέτος είναι λίγο πιο «μαλακές» και τα yields χαμηλότερα, όμως αυτό θεωρείται μέρος του παιχνιδιού σε μια χρονιά γεωπολιτικής αναταραχής. Το κρίσιμο για τους ξενοδόχους είναι ότι η ζήτηση δεν κατέρρευσε και το νησί παραμένει στο ραντάρ των μεγάλων αγορών.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον όμως είναι το πολιτικό timing. Η τουριστική και οικονομική αυτή ανθεκτικότητα καταγράφεται σε μια περίοδο όπου στην Κύπρο έχει ήδη ξεκινήσει η συζήτηση για τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου. Και εδώ πολλοί στην αγορά αναγνωρίζουν ότι, παρά τις δυσκολίες και τη γεωπολιτική πίεση της περιοχής, το νησί τα τελευταία χρόνια γνώρισε μια πρωτόγνωρη περίοδο ανάπτυξης, με μεγάλα ιδιωτικά και δημόσια projects, επενδύσεις, αναβαθμίσεις υποδομών και έντονη κινητικότητα στην οικονομία.
© ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Μια δυναμική που, όπως λένε αρκετοί επιχειρηματίες του νησιού, διακόπηκε βίαια από την κρίση στη Μέση Ανατολή, αλλά δεν ακυρώθηκε. Και σε αυτό αποδίδουν σημαντικό μερίδιο στον σημερινό Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος πιστώνεται από σημαντικό μέρος της αγοράς ότι κατάφερε να δημιουργήσει κλίμα σταθερότητας, επενδυτικής εμπιστοσύνης και εξωστρέφειας σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για την περιοχή.
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Ο Ντέτεκτιβ φωτίζει το “λεγόμενο” Χωροταξικό, καταγράφει τις αντιδράσεις, αναρωτιέται τι κάνουν οι χελώνες, “μπιζάρει” Χατζημάρκο και Τρεπεκλή, ασχολείται με τις υποψηφιότητες στον ΣΕΤΕ, αποκαλύπτει deal στις αερομεταφορές και χαίρεται με τις κρατήσεις σε Ελλάδα και Κύπρο appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα