Σε μια μεστή επιχειρημάτων συνέντευξη, ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης μιλά στην «Εφ.Συν.» για δύο κρίσεις: την κρίση του κόστους ζωής που έχει για τα καλά καθίσει στην κοινωνία μας και τη συνακόλουθη κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Με στοιχεία, από τη Eurostat σημειωτέον, αποδεικνύει για το άνοιγμα εσόδων και εξόδων ενός πολίτη και δη μισθωτού. Συγχρόνως, ο τομεάρχης Οικονομικών της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης αποκαλύπτει τους τρεις βασικούς άξονες των προτάσεων που κατατέθηκαν στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο: ακρίβεια, κοινωνικό κράτος και μικρές επιχειρήσεις, ενώ ρίχνει το γάντι στους πολιτικούς αντιπάλους της ΕΛΑΣ να καταθέσουν κι εκείνοι τα δικά τους προγράμματα. Ανοίγει, τέλος, παράθυρο για τη 13η σύνταξη με την ταυτόχρονη επισήμανση: «Δεν θα υποσχεθούμε στους συνταξιούχους μια ημερομηνία που δεν μπορούμε να εγγυηθούμε».
Οικονομία σε μεγέθυνση και κοινωνία σε οικονομική δυσπραγία: αυτό είναι το δίπολο που ζούμε τα τελευταία χρόνια;
Ναι, και το δίπολο αυτό δεν είναι παράδοξο. Είναι το αποτέλεσμα ενός συγκεκριμένου μοντέλου, στο οποίο η ανάπτυξη στηρίζεται σε κλάδους χαμηλών μισθών, ενώ η ακρίβεια χτυπά ακριβώς εκεί όπου πονούν τα νοικοκυριά.
Η κρίση του κόστους ζωής δεν είναι πια συγκυριακή. Εχει εγκατασταθεί στην καθημερινότητα και αγγίζει πλέον και τη μεσαία τάξη: ανθρώπους που εργάζονται, πληρώνουν τους φόρους τους και, παρ’ όλα αυτά, βλέπουν το εισόδημά τους να εξαντλείται πριν από το τέλος του μήνα.
Οταν, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, σχεδόν το 60% των πολιτών δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, καταλαβαίνουμε ότι η πραγματικότητα διαφέρει κατά πολύ από την ωραιοποιημένη εικόνα που παρουσιάζει η κυβέρνηση. Η οικονομία μπορεί να μεγαλώνει και η κοινωνία να μένει πίσω, όταν τα οφέλη της ανάπτυξης δεν φτάνουν σε όσους τη στηρίζουν με τη δουλειά τους.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Οποιος αισθάνεται ότι μένει πίσω, ενώ ακούει ότι η οικονομία πάει καλά, παύει να εμπιστεύεται τους θεσμούς. Και αυτός ο θυμός, αν δεν βρει μια αξιόπιστη απάντηση, γίνεται καύσιμο για την Ακροδεξιά. Το βλέπουμε ήδη σε όλη την Ευρώπη.
Ποιο είναι το χάσμα μεταξύ μισθών και αυξήσεων σε βασικά είδη;
Θα επικαλεστώ τα στοιχεία της Eurostat, που είναι οπωσδήποτε πιο αξιόπιστα από τα κυβερνητικά non papers. Από το 2019 έως το 2025 ο μέσος μισθός αυξήθηκε κατά 18%, ενώ ο γενικός δείκτης τιμών αυξήθηκε κατά 20%, οι τιμές των τροφίμων κατά 36% και η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 44%. Είναι λοιπόν σαφές ότι η αγοραστική δύναμη των μισθωτών έχει συρρικνωθεί, ιδίως των πιο χαμηλόμισθων.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο εισαγόμενο. Οι διεθνείς ανατιμήσεις στην ενέργεια αφορούν όλη την Ευρώπη. Δεν εξηγούν όμως γιατί τον Οκτώβριο ο πληθωρισμός στη χώρα μας έφτασε το 5,6%, όταν στην ευρωζώνη ήταν 4%. Εκεί μετρούν οι συνθήκες της εγχώριας αγοράς και οι πολιτικές επιλογές.
«Η κρίση του κόστους ζωής έχει εγκατασταθεί στην καθημερινότητα και αγγίζει πλέον και τη μεσαία τάξη»
Η κυβέρνηση απαντά με προσωρινά επιδόματα και «συμφωνίες κυρίων» που, όπως φάνηκε, δεν έχουν αποτέλεσμα. Χρειάζονται ουσιαστικοί έλεγχοι σε όλη την αλυσίδα των τιμών, αποτελεσματική αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας και μόνιμα, κοστολογημένα μέτρα που μπορούν να διατηρηθούν.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη κατέθεσε προς κοστολόγηση δέκα βασικές προτάσεις του προγράμματός της στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Ποιες είναι οι πιο βασικές;
Θα τις κατέτασσα σε τρεις βασικούς άξονες. Ο πρώτος είναι η ακρίβεια: μείωση ΦΠΑ στο 6% σε ψωμί, γάλα, ζυμαρικά, ρύζι, ελαιόλαδο, όσπρια και είδη βρεφικής και γυναικείας υγιεινής, διπλάσια έκπτωση φόρου για τους μισθωτούς με παιδιά και δωρεάν αστικές συγκοινωνίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ο δεύτερος είναι το κοινωνικό κράτος: μισθολογικές αυξήσεις για τους εργαζόμενους στη δημόσια υγεία και στη δημόσια εκπαίδευση, μηδενική συμμετοχή στα συνταγογραφούμενα φάρμακα, προσχολική εκπαίδευση για κάθε παιδί, ενίσχυση στους φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους σε περιφερειακά πανεπιστήμια. Ο τρίτος είναι οι μικρές επιχειρήσεις: καταργούνται το τέλος επιτηδεύματος των νομικών προσώπων και η προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων.
Είχαμε δεσμευτεί εξαρχής ότι θα καταθέσουμε τις προτάσεις μας και το κάναμε. Οσοι αμφισβητούν την κοστολόγηση του προγράμματός μας ας περιμένουν την κρίση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Εν τω μεταξύ, ας καταθέσουν κι εκείνοι τα δικά τους προγράμματα.
Η 13η σύνταξη είναι μεταξύ των δέκα προτάσεων; Είναι στο πρόγραμμά σας η απόδοσή της, κύριε Κουτεντάκη;
Η αποκατάσταση των απωλειών που έχουν υποστεί οι συνταξιούχοι είναι ένα ζήτημα που αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Στο πρόγραμμα της ΔΕΘ επιλέξαμε να παρουσιάσουμε συγκεκριμένες, πλήρως κοστολογημένες παρεμβάσεις, οι οποίες αποτέλεσαν και τη βάση των προτάσεών μας προς το Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Αυτό, όμως, δεν εξαντλεί το σύνολο των παρεμβάσεων που μπορούν να γίνουν στη διάρκεια της τετραετίας. Η φορολογική δικαιοσύνη, η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και η αξιοποίηση εργαλείων όπως το περιουσιολόγιο μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, ανοίγοντας τον δρόμο και για την επαναφορά της 13ης σύνταξης.
Δεν θα υποσχεθούμε στους συνταξιούχους μια ημερομηνία που δεν μπορούμε να εγγυηθούμε. Εχουν ακούσει αρκετές υποσχέσεις. Τους αξίζει μια δέσμευση που θα τηρηθεί.
Ακούγεται πάντως και μια κριτική ότι δεν είναι πολιτικά ορθό τα κομματικά προγράμματα να υποβάλλονται προς έγκριση από έναν φορέα όπως το Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Τι λέτε;
Νομίζω ότι εδώ συγχέουμε δύο διαφορετικά πράγματα. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν εγκρίνει ούτε απορρίπτει πολιτικά προγράμματα. Αξιολογεί το δημοσιονομικό τους αποτύπωμα. Την πολιτική την αποφασίζουν τα κόμματα και την κρίνουν οι πολίτες.
Ακούω πάντως την κριτική που διατυπώνεται από τα αριστερά και θεωρώ απολύτως θεμιτό να συζητάμε για τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Ομως η αδυναμία κατανόησης των περιορισμών δεν είναι ούτε αριστερή ούτε δεξιά. Είναι άγνοια κινδύνου.
Η Αριστερά δεν κρίνεται από το ύψος των υποσχέσεών της, αλλά από το ποιες κοινωνικές δυνάμεις επιλέγει να στηρίξει, με ποια συμφέροντα είναι διατεθειμένη να συγκρουστεί και, τελικά, από το αν μπορεί να κάνει πράξη όσα υπόσχεται.
Θα συμφωνήσετε, όμως, ότι τα κόμματα έχουν τη δυνατότητα χάραξης εναλλακτικής πολιτικής –η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου είναι ένα καλό παράδειγμα– μέσω της οποίας μπορούν να βρεθούν οι πόροι για μια περισσότερο λαϊκή, επεκτατική πολιτική;
Βεβαίως, και η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου είναι ζήτημα δικαιοσύνης πριν γίνει ζήτημα εσόδων. Τα τελευταία χρόνια, το μερίδιο του εισοδήματος που καταλήγει στο πλουσιότερο 1% αυξάνεται, όπως αυξάνεται και το ποσοστό των σχετικά φτωχών νοικοκυριών. Και οι κοινωνικές μεταβιβάσεις μειώνουν την ανισότητα λιγότερο από ό,τι στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ο πλούτος που παράγεται δεν μοιράζεται, συγκεντρώνεται όλο και περισσότερο στην κορυφή.
Η πατριωτική εισφορά, 1% στην καθαρή περιουσία του πλουσιότερου 1%, απαντά σε αυτή την ανισορροπία και μπορεί να αποδώσει επιπλέον έσοδα που θα διευρύνουν τον δημοσιονομικό χώρο. Ενα ευρώ όμως δεν ξοδεύεται δύο φορές και ένα έσοδο που δεν έχει ποσοτικοποιηθεί με σχετική ακρίβεια δεν μπορεί να χρηματοδοτεί μόνιμες δαπάνες. Γι’ αυτό δεν τα λογαριάσαμε στη χρηματοδότηση του προγράμματος.
Κάποια δημοσιεύματα έκαναν λόγο για κρίση εντός της ΕΛΑΣ με επίκεντρο το οικονομικό πρόγραμμα. Τα διαβάσατε;
Δεν θα χαρακτήριζα κρίση κάποια ανώνυμα κουτσομπολιά χωρίς πολιτικό περιεχόμενο. Μου θυμίζουν εκείνους που, αντί να μιλήσουν για τις πολιτικές προτάσεις του Αλέξη Τσίπρα, ασχολούνται με την γκαρνταρόμπα του.
Για να μιλήσουμε σοβαρά, το οικονομικό πρόγραμμα της ΔΕΘ ήταν συλλογική απόφαση. Δουλέψαμε και συζητήσαμε εντατικά ώστε να καταλήξουμε σε ένα συνεκτικό και κοστολογημένο σχέδιο με σαφείς κοινωνικές προτεραιότητες. Αν δεν το γνωρίζουν οι πολίτες στον βαθμό που θα θέλαμε, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο περιεχόμενο αλλά στην επικοινωνία. Αυτή μάλλον πρέπει να βελτιώσουμε, όχι το πρόγραμμα.
Το σίγουρο είναι ότι η πλειοδοσία στις εξαγγελίες δεν εγγυάται πιο προοδευτική πολιτική, ούτε και καλύτερο εκλογικό αποτέλεσμα. Η κοινωνία δεν μας ζητά να φωνάξουμε πιο δυνατά από την κυβέρνηση. Μας ζητά να αξίζουμε την εμπιστοσύνη της. Αυτό είναι το στοίχημά μας και μπορούμε να το κερδίσουμε.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr