Κάθε Ιούνιο, κυβερνητικοί διαπραγματευτές, επιστήμονες και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών συναντιούνται στη Βόνη, στο πλαίσιο της UNFCCC (Σύμβαση του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή). Αν και βρίσκονται πολύ λιγότερο στο επίκεντρο της δημοσιότητας από την ετήσια Διάσκεψη των Μερών (COP), στη Βόνη διαμορφώνεται μεγάλο μέρος του έργου που αργότερα φτάνει στο τραπέζι των παγκόσμιων ηγετών.
Οι φετινές συνομιλίες, στις οποίες έλαβα μέρος στο μη κυβερνητικό σκέλος, όπως πάντα ανέδειξαν μια γνώριμη αντίφαση. Οι κυβερνήσεις μιλούσαν διαρκώς για την εφαρμογή των δεσμεύσεων, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη δίκαιη μετάβαση. Οταν όμως οι συζητήσεις έφτασαν στη χρηματοδότηση, η πρόοδος ήταν ελάχιστη. Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων για τον Παγκόσμιο Στόχο για την Προσαρμογή (Global Goal on Adaptation) αποκάλυψε τη βαθύτερη πραγματικότητα: όλοι συμφωνούν για το τι πρέπει να γίνει, αλλά εξακολουθούν να διαφωνούν για το ποιος θα αναλάβει το κόστος.
Υπήρχε, όμως, και μια δεύτερη αντίφαση. Αν και οι συνομιλίες της Βόνης έγιναν σε περίοδο πολλών πολέμων και πρωτοφανών παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών, ο μιλιταρισμός απουσίαζε σχεδόν εξ ολοκλήρου από την επίσημη ατζέντα. Κάτι δύσκολο να δικαιολογηθεί, δεδομένου ότι οι στρατιωτικές δραστηριότητες ευθύνονται για το περίπου 5,5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Που σημαίνει ότι, αν οι ένοπλες δυνάμεις όλου του κόσμου αποτελούσαν ένα κράτος, αυτό θα συγκαταλεγόταν στους μεγαλύτερους ρυπαντές του πλανήτη.
Το 2025, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν τα 2,88 τρισ. δολάρια, με τις αναπτυγμένες χώρες στην κορυφή της κούρσας, τις χώρες που αρνούνται να χρηματοδοτήσουν επαρκώς τη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι, αλλά πού επιλέγουν οι κυβερνήσεις να τους κατευθύνουν.
Παρότι ο μιλιταρισμός παρέμεινε σχεδόν αόρατος μέσα στις επίσημες συνομιλίες, ήταν πολύ ορατός γύρω από αυτές. Καθ’ όλη τη διάρκεια των δύο εβδομάδων, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πραγματοποίησαν δράσεις, παράλληλες εκδηλώσεις και συνεντεύξεις Τύπου, αναδεικνύοντας τη σχέση ανάμεσα στον πόλεμο, τα ορυκτά καύσιμα και την κλιματική κρίση. Ανάμεσά τους, η οργάνωση Women and Gender Constituency, ένας από τους επίσημα αναγνωρισμένους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Παράλληλα, το παγκόσμιο δίκτυο που εκπροσωπώ, το Peace Boat, συνδιοργάνωσε επίσημη παράλληλη εκδήλωση για τις στρατιωτικές εκπομπές, τις στρατιωτικές δαπάνες και την κλιματική δικαιοσύνη.
Ισως ακόμα σημαντικότερο είναι ότι τα ζητήματα αυτά άρχισαν να εμφανίζονται και μέσα στις επίσημες διαδικασίες της UNFCCC, ενώ αναφορές στις στρατιωτικές δαπάνες και τις στρατιωτικές εκπομπές συμπεριλήφθηκαν στις παρεμβάσεις των οργανώσεων και τις συζητήσεις για την εφαρμογή του παγκόσμιου απολογισμού. Παράλληλα, δύο τεύχη της ημερήσιας εφημερίδας ECO, που εκδίδεται από το διεθνές δίκτυο Climate Action Network κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, επικεντρώθηκαν επίσης στις στρατιωτικές δαπάνες και στις εκπομπές από στρατιωτικές δραστηριότητες.
Ολα αυτά μπορεί να μοιάζουν με μικρά βήματα. Ωστόσο έτσι συνήθως εξελίσσονται οι αλλαγές στο σύστημα των Ηνωμένων Εθνών. Τα νέα ζητήματα ξεκινούν από την κοινωνία των πολιτών, περνούν στις επίσημες παρεμβάσεις και σταδιακά γίνονται μέρος του πολιτικού διαλόγου. Κατά συνέπεια, στη Βόνη ενισχύθηκε η συνεργασία ανάμεσα σε οργανώσεις για την κλιματική δικαιοσύνη, ειρηνιστικά κινήματα, αντιπυρηνικές οργανώσεις και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι οι αγώνες αυτοί είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι.
Καθώς συνεχίζονται οι προετοιμασίες για την COP31, που θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια της Τουρκίας, δηλαδή στην έντονα στρατιωτικοποιημένη Ανατολική Μεσόγειο, η πρόκληση είναι οι στρατιωτικές εκπομπές και οι στρατιωτικές δαπάνες να πάψουν να αντιμετωπίζονται ως εξαίρεση στην κλιματική πολιτική. Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι, τελικά, ζήτημα επιλογών. Και η Βόνη θέτει πλέον ένα απλό ερώτημα: θα συνεχίσουν οι κυβερνήσεις να δίνουν προτεραιότητα στη στρατιωτικοποίηση ή στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης;
Ραντεβού στην Αττάλεια, σε συντονισμό και με τους Τούρκους ακτιβιστές της ειρήνης και της προστασίας του περιβάλλοντος.
*Διεθνής συντονίστρια του παγκόσμιου δικτύου Peace Boat
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr