Ο Αντόνιο Γκουτέρες αποχωρεί τον Δεκέμβριο, αφήνοντας στο αρχείο του ΟΗΕ ακόμα μία ατελέσφορη προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών για το Κυπριακό. Η προσωπική απεσταλμένη του, Μαρία Ανχελα Ολγκίν, βρίσκεται αυτές τις μέρες στην Κύπρο για χωριστές επαφές με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Ερχιουρμάν, πριν τους καλέσει σε μια τελευταία κοινή συνάντηση στις 9 Νοεμβρίου. Οι δύο ηγέτες εξακολουθούν να διαφωνούν στα ουσιώδη βήματα επιστροφής στις διαπραγματεύσεις και στη μεθοδολογία τους, ενώ οι επιδόσεις στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης παραμένουν φτωχές.
Η αιχμή της Ολγκίν
Η Ολγκίν επικρίνεται από τον προσκείμενο στο Προεδρικό Τύπο για περιστασιακή ενασχόληση με το Κυπριακό. Η ίδια εντοπίζει αλλού το πρόβλημα: «Δεν υπάρχει επαρκής πολιτική βούληση για σοβαρή ενασχόληση με τα δύσκολα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν», δήλωσε στην εφημερίδα «Αλήθεια» στις 25 Οκτωβρίου.
Στον «Πολίτη» λίγο νωρίτερα, στις 17 Οκτωβρίου, έθεσε ένα αιχμηρό ερώτημα: «Αφού επί δύο χρόνια οι πλευρές δεν συμφώνησαν ούτε στο άνοιγμα ενός οδοφράγματος, στην αποναρκοθέτηση ή στην κοινή αντιμετώπιση της ρύπανσης από πλαστικά, πώς θα συμφωνήσουν σε ένα πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που θα υπερβαίνει τη διαίρεση;».
Ο Χριστοδουλίδης απαντά προβάλλοντας 19 ιδέες και προτάσεις. Παραμένει, όμως, το ερώτημα γιατί τις καταθέτει μόλις τώρα, λίγο πριν από την αποχώρηση Γκουτέρες, και πώς μπορούν να οδηγήσουν σε αποτέλεσμα.
Τι νέο υπάρχει για το Βαρώσι;
Στις προτάσεις περιλαμβάνεται το ξεχασμένο στον χρόνο Βαρώσι. Στις 26 Οκτωβρίου ο πρόεδρος ενημέρωσε αντιπροσωπεία του Δημοτικού Συμβουλίου Αμμοχώστου. Δημοσίως υποστήριξε ότι η πρόταση διαφοροποιείται από προηγούμενες, ο Ερχιουρμάν την απέρριψε, αλλά παραμένει στο τραπέζι. Γι’ αυτό ζήτησε από την αντιπροσωπεία να συμβάλει στον «εμπλουτισμό» της και να κινητοποιηθεί υπέρ της.
Η πρόταση προβλέπει επέκταση της νεκρής ζώνης στην περίκλειστη περιοχή Βαρωσίων, υπαγωγή της στον έλεγχο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ και, σε μεταγενέστερο στάδιο, επιστροφή των Ελληνοκυπρίων κατοίκων. Ως αντάλλαγμα προτείνεται άνοιγμα του λιμανιού Αμμοχώστου για απευθείας εμπόριο των Τουρκοκυπρίων υπό ευρωπαϊκή εποπτεία. Η Κυπριακή Δημοκρατία εμφανίζεται έτοιμη να καλύψει τα πρόσθετα έξοδα της ειρηνευτικής δύναμης.
Από αυτά τα στοιχεία δεν προκύπτει τι καθιστά την πρόταση νέα. Κυρίως, δεν εξηγείται πώς θα ανατραπούν τα σημερινά τετελεσμένα. Το 1993-1994, επί Γλαύκου Κληρίδη, συζητιόταν η επιστροφή του Βαρωσιού μαζί με την επαναλειτουργία του αεροδρομίου Λευκωσίας. Το 2005 συζητήθηκε ξανά, αλλά στο πακέτο προστέθηκε το αεροδρόμιο Τύμπου στην κατεχόμενη πλευρά για απευθείας πτήσεις. Τρεις δεκαετίες αργότερα, οι Βαρωσιώτες φεύγουν από τη ζωή και η θέση τους επιδεινώνεται. Μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά, η Τουρκία άνοιξε μερικώς την περίκλειστη περιοχή, μετατρέποντας την εγκατάλειψη σε τουριστικό θέαμα.
Στην Ανόρθωση, στις 27 Οκτωβρίου, ο Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την επιστροφή της περίκλειστης περιοχής το σημαντικότερο μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η διακήρυξη, όμως, δεν εξηγεί ποια διπλωματική προεργασία στηρίζει την πρόταση, ποια ανταπόκριση αναμένεται από την Αγκυρα και γιατί το προσφερόμενο αντάλλαγμα θα αρκούσε σήμερα για μια συμφωνία που δεν επιτεύχθηκε υπό ευνοϊκότερες συνθήκες.
Οδοφράγματα
Πρόχειρη μοιάζει η διαχείριση και των νέων σημείων διέλευσης. Ο Χριστοδουλίδης φέρεται να προτείνει σύνδεση του Κάμπου και της Τσακκίστρας στο Τρόοδος με το Καραβοστάσι, στην περιοχή Μόρφου. Δεν είναι σαφές πώς συνδέεται με το πακέτο τεσσάρων νέων διελεύσεων που συζητείται από τον Μάρτιο του 2025 και ποια προστιθέμενη αξία έχει έναντι των άλλων σημείων διέλευσης, όπως της Μιας Μηλιάς, στην ανατολική Λευκωσία. Τέτοιες κινήσεις δημιουργούν συνεχώς ερωτήματα για τις προτεραιότητες και τους πολιτικούς υπολογισμούς του, έχοντας την υποστήριξη κομμάτων όπως του ΔΗΚΟ και του ΕΛΑΜ που είναι κατηγορηματικά αντίθετα με νέα σημεία διέλευσης και τη δικοινοτική συνεργασία.
Το παράθυρο ευκαιρίας φαίνεται πως ήταν τελικά ερμητικά κλειστό. Ο Γκουτέρες μπορεί, ωστόσο, να κρατήσει ανοιχτή την προοπτική, διαφυλάσσοντας τις καταγεγραμμένες συγκλίσεις και αφήνοντας κατευθυντήριες γραμμές για τη συνέχεια. Θα χρειαστούν ηγέτες που θα θελήσουν να διανύσουν το τελευταίο μίλι, μετατρέποντας τις διακηρύξεις σε συμφωνίες.
* Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr